Túi thừa Meckel chỉ xuất hiện ở khoảng 2% dân số. Tuy nhiên, khi xảy ra viêm nhiễm, các triệu chứng thường rất khó nhận biết do dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lí ngoại khoa cấp cứu phổ biến như viêm ruột thừa cấp hoặc viêm đại tràng…

Các bác sĩ Bệnh viện E mới đây đã điều trị thành công cho một bệnh nhân nữ, 28 tuổi, nhập viện cấp cứu trong tình trạng đau bụng âm ỉ kéo dài gần một ngày. Qua thăm khám và thực hiện các kĩ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, ê-kíp y tế xác định nguyên nhân không phải viêm ruột thừa như nghi ngờ ban đầu mà là viêm túi thừa Meckel - một dị tật bẩm sinh hiếm gặp của hệ tiêu hóa.

Trước khi đến Bệnh viện E, bệnh nhân đã được một cơ sở y tế khác theo dõi với chẩn đoán viêm ruột thừa. Tuy nhiên, nhận thấy các dấu hiệu lâm sàng chưa thực sự phù hợp, các bác sĩ Bệnh viện E đã chỉ định chụp cắt lớp vi tính (CT) ổ bụng đa dãy nhằm tìm chính xác nguồn gốc cơn đau. Kết quả cho thấy ruột thừa hoàn toàn bình thường.

Thay vào đó, hình ảnh CT ghi nhận một cấu trúc dạng ống tiêu hóa đầu tận nằm lệch phải dưới rốn, có biểu hiện viêm rõ rệt với thành dày, xung quanh thâm nhiễm mỡ. Đây là dấu hiệu điển hình của viêm túi thừa Meckel. Đáng chú ý, tổn thương xuất hiện ở vị trí giải phẫu bất thường, cách góc hồi – manh tràng khoảng 100 cm, khiến việc chẩn đoán càng trở nên khó khăn hơn.

ThS.BSNT. Trần Nguyễn Bảo Tuấn, Khoa Ngoại tổng hợp, cho biết viêm túi thừa Meckel được xem là “kẻ mạo danh” trong cấp cứu ngoại khoa bởi triệu chứng lâm sàng thường không đặc hiệu. Nhiều trường hợp có thể bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào thăm khám thông thường hoặc siêu âm ổ bụng.

Dù nhiều trường hợp không biểu hiện triệu chứng, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây biến chứng ngoại khoa cấp cứu như tắc ruột hay xuất huyết, nhất là ở trẻ nhỏ. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng viêm có thể tiến triển nhanh dẫn đến hoại tử, thủng ruột, gây viêm phúc mạc toàn thể và đe dọa tính mạng người bệnh.

Cuối tháng 4/2026, BSCKII. Nguyễn Đỗ Trọng, khoa Ngoại Tim mạch – Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cũng thông tin về trường hợp bệnh nhi 9 tuổi cấp cứu trong tình trạng đau bụng quanh rốn, đau vùng hố chậu phải, sốt nhẹ, ăn uống kém, đi tiêu lỏng. Kết quả chụp CT cho thấy ruột thừa của bé bị viêm phản ứng xung huyết.  

Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ phát hiện nhiều giả mạc, dịch đục ở trong ổ bụng, xác định bé bị viêm túi thừa Meckel. Túi thừa viêm đã vỡ gây viêm phúc mạc, có nguy cơ nhiễm trùng ổ bụng. Bác sĩ cắt bỏ đoạn ruột chứa túi thừa, sau đó nối lại ruột non, rửa sạch ổ bụng cho bệnh nhi. Bé được gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP) và phẫu thuật ít xâm lấn, xuất viện sau 5 ngày.

Bác sĩ Trọng cho biết, sau phẫu thuật cắt túi thừa Meckel, hầu hết trẻ sẽ hồi phục hoàn toàn và không gặp biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, một số ít trường hợp có nguy cơ bị nhiễm trùng hoặc tắc ruột sau này. Vì thế, ba mẹ cần đưa trẻ đi tái khám theo lịch hẹn để được bác sĩ theo dõi chặt chẽ.

Trước đó, Trung tâm Y tế Đặc khu Vân Đồn (Quảng Ninh) cũng vừa phẫu thuật cấp cứu thành công cho bệnh nhân bị viêm phúc mạc do xương cá đâm thủng túi thừa Meckel. Bệnh nhân N.T.H. (49 tuổi, Nghệ An) nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội, buồn nôn. Qua chụp cắt lớp vi tính, bác sĩ phát hiện dị vật dài khoảng 12mm xuyên từ lòng ruột ra ngoài, gây thâm nhiễm mỡ quanh vùng tiểu khung, nghi ngờ thủng túi thừa Meckel.

Ê-kíp phẫu thuật lập tức tiến hành mổ nội soi cấp cứu. Sau hơn một giờ, các bác sĩ đã gắp ra dị vật là xương cá, đồng thời cắt bỏ túi thừa Meckel bị thủng. Nhờ can thiệp kịp thời, bệnh nhân được cứu sống và hồi phục tốt, dự kiến xuất viện sau 7 ngày. 

Theo các bác sĩ, phần lớn các trường hợp túi thừa Meckel không gây ra bất kì triệu chứng nào và chỉ được phát hiện tình cờ khi người bệnh thực hiện phẫu thuật hoặc chẩn đoán hình ảnh vì một lí do khác.

Trong lòng túi có nhiều thành phần, nhiều nhất là mô dạ dày, mô tuyến tụy hoặc cả hai. Nếu là mô dạ dày, nó có thể tiết axit dạ dày. Axit này có thể gây viêm loét và chảy máu ruột gần đó. Túi thừa Meckel cũng có thể bị viêm (viêm túi thừa) hoặc gây lồng ruột. Viêm túi thừa có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ lớn thường bị ảnh hưởng nhiều nhất.

Khi xảy ra biến chứng, các dấu hiệu có thể xuất hiện đột ngột: Chảy máu đường tiêu hóa là triệu chứng thường gặp nhất, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Người bệnh đi ngoài ra phân có máu màu đỏ tươi, màu gỉ sắt hoặc màu tím sẫm (phân màu bã trầu). Đau bụng dữ dội, cơn đau thường tập trung ở vùng quanh rốn hoặc vùng bụng dưới bên phải, rất dễ nhầm lẫn với viêm ruột thừa cấp. Buồn nôn và nôn mửa, bụng chướng, bí trung đại tiện…dấu hiệu của tình trạng tắc ruột cơ học do túi thừa gây xoắn ruột hoặc lồng ruột.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện những cơn đau bụng kéo dài hoặc tái diễn, đặc biệt tại vùng quanh rốn, hố chậu phải hoặc bụng dưới. Việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau có thể che lấp triệu chứng, gây khó khăn cho quá trình chẩn đoán và làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng nặng.

Ngoài các biểu hiện lâm sàng, các bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm, chụp X- quang, siêu âm, nội soi đại tràng, CT Scan ổ bụng, Chụp SPECT (được chỉ định khi túi thừa bị xuất huyết ồ ạt mà hình ảnh chụp đồng vị phóng xạ và các chẩn đoán hình ảnh khác là âm tính) để xác định bệnh và chẩn đoán phân biệt với các nguyên nhân khác gây xuất huyết tiêu hóa dưới.  Ngoài ra, còn phân biệt viêm túi thừa Meckel với viêm ruột thừa, nang ruột đôi, viêm nhiễm khu trú trong ổ bụng.

Việc điều trị túi thừa Meckel sẽ tùy thuộc vào loại biến chứng và tình trạng bệnh, có thể điều trị nội khoa. Nếu túi thừa Meckel có biểu hiện biến chứng thì phẫu thuật là vô cùng cần thiết. Tùy từng cá nhân cụ thể mà các bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật cắt túi thừa Meckel qua mổ hở hay phẫu thuật nội soi.

Thăm khám sớm tại các cơ sở y tế có đầy đủ phương tiện chẩn đoán hiện đại sẽ giúp phát hiện chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời những trường hợp bệnh lí hiếm gặp nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro như viêm túi thừa Meckel.