Khuyến khích doanh nghiệp xây dựng, vận hành hệ thống đo lường

Ngày 25/2, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia tổ chức cuộc họp Tổ soạn thảo xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tại cuộc họp, theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, Luật Đo lường được ban hành từ năm 2011, sau hơn 15 năm triển khai đã góp phần quan trọng vào việc thiết lập kỷ cương trong hoạt động đo lường, bảo đảm công bằng trong thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm hàng hóa. 

Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hệ thống pháp luật về đo lường cần được cập nhật để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh việc sửa đổi luật lần này cần tiếp cận theo hướng hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm quản lý và phát huy vai trò của doanh nghiệp.

Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia Nguyễn Nam Hải cho biết việc sửa đổi Luật Đo lường đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và phân công của Thủ tướng Chính phủ. 

Dự kiến, dự án Luật sẽ được trình Chính phủ vào tháng 5/2026, trình Quốc hội xem xét và thông qua tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Kết quả tổng kết thi hành Luật Đo lường cho thấy, mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên, các quy định chưa theo kịp xu hướng chuyển đổi số trong hoạt động đo lường; năng lực đo lường quốc gia và doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu của các lĩnh vực mới như năng lượng mới, kinh tế xanh, tín chỉ carbon hay các đối tượng đo trong không gian số.

Một số quy định về thủ tục hành chính, điều kiện cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm cũng không còn phù hợp, làm gia tăng chi phí tuân thủ và chưa tạo điều kiện thuận lợi cho xã hội hóa hoạt động đo lường.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường tập trung vào ba nhóm chính sách lớn.

Thứ nhất, chuyển đổi số toàn diện hoạt động đo lường, thông qua việc bổ sung quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành đo lường, quản lý phương tiện đo theo vòng đời sử dụng và triển khai hoạt động đo lường trên nền tảng số. Việc áp dụng mã số định danh cho phương tiện đo sẽ giúp tăng cường khả năng truy xuất, quản lý và bảo đảm độ tin cậy của phép đo.

Thứ hai, nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia và phát huy vai trò của doanh nghiệp. Dự thảo Luật bổ sung các quy định nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng, vận hành hệ thống đo lường, đồng thời tăng cường năng lực tự bảo đảm đo lường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ mô hình quản lý hành chính sang mô hình quản lý dựa trên năng lực và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về đo lường theo hướng phân định rõ thẩm quyền, tăng cường phân cấp, phân quyền và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro. Đồng thời, nhiều thủ tục hành chính được cắt giảm, đơn giản hóa, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đáng chú ý, dự thảo Luật cũng bổ sung các quy định nhằm ưu tiên phát triển năng lực đo lường phục vụ các lĩnh vực công nghệ mới, công nghệ chiến lược, kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.