Với một dự án carbon nói chung, một trong những yêu cầu quan trọng là dữ liệu minh bạch và đáng tin cậy bởi đó sẽ là nền tảng để có thể làm việc cùng khách hàng và nhà đầu tư tiềm năng liên quan. Các nhà đầu tư cần có những thông tin minh bạch để đưa ra những quyết định, đặc biệt cho những dự án mang tính phức tạp như dự án carbon xanh dương...

Tại cuộc họp Chương trình đối tác hành động carbon xanh dương tại Việt Nam vừa diễn ra cuối tháng 9/2026, đại diện Karbon-X cho biết đã triển khai dự án phát triển carbon xanh dương quy mô lớn tại Senegal nhằm phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn đang bị suy thoái. Đây cũng là hệ sinh thái quan trọng trong lưu trữ carbon, bảo tồn đa dạng sinh học cũng như tăng cường chống chịu dài hạn tại khu vực ven biển.

Mục tiêu dự án phục hồi ít nhất 7000 ha rừng ngập mặn tại khu vực ven biển ở Senegal. Qua việc phục hồi hệ sinh thái cũng sẽ giúp tăng cường sinh kế, kết nối với cộng đồng địa phương, từ đó có thể duy trì một dự án carbon bền vững và lâu dài. Mới đây, dự án này đã đăng ký thành công trên hệ thống tiêu chuẩn carbon quốc tế Verra.

Từ thực tế triển khai dự án tại Senegal, bà Lê Gia Thanh Trúc, Chuyên gia thị trường carbon, phụ trách kết nối cơ hội hợp tác phát triển tại khu vực châu Á- Thái Bình Dương, Công ty Karbon-X, đã chia sẻ với VnEconomy những bài học kinh nghiệm quan trọng cho các quốc gia trong đó có Việt Nam.

Từ thực tế triển khai tại Senegal, Karbon-X có chia sẻ gì với Việt Nam trong hướng phát triển các dự án carbon xanh dương?

Trước hết, để xây dựng một dự án carbon xanh dương thành công, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc thiết kế kỹ thuật phù hợp với những tiêu chuẩn được công nhận như Verra, mà còn cần sự phối hợp và gắn kết chặt chẽ với cộng đồng địa phương để tạo sự gắn kết phát triển bền vững, lâu dài của dự án.

Bên cạnh đó, việc xây dựng, theo dõi tiến độ và chứng minh kết quả của một dự án carbon xanh dương là rất quan trọng. Không chỉ với dự án carbon xanh dương mà với bất kỳ dự án carbon nào, để đảm bảo tính tin cậy đều cần có một hệ thống đo lường, minh chứng và báo cáo giám sát, minh bạch, thẩm định, thẩm tra.

"Chúng ta cần có các quy định liên quan đến carbon xanh dương và nghiên cứu những phương pháp luận để đưa ra những cơ sở dữ liệu minh bạch. Đây chính là những cơ sở đầu tiên để có thể tiếp cận với các nguồn tài chính về carbon xanh dương trong nước và quốc tế. 

Một trong những bài học quan trọng mà chúng tôi có thể nhìn thấy qua dự án của Senegal đó là việc kết nối với cộng đồng địa phương cần phải được xây dựng ngay trong quá trình triển khai, giám sát và quản lý để cộng đồng địa phương là người thụ hưởng cuối cùng của dự án, từ đó góp phần duy trì dự án bền vững trong tương lai. Bởi thực tế một dự án carbon xanh dương có thể kéo dài đến cả chục năm nên cần có sự hỗ trợ và hợp tác của những bên liên quan, trong đó có cộng đồng địa phương".

Đây là những điều kiện tiên quyết với một dự án carbon xanh dương. Đó cũng là yếu tố quan trọng để đưa dự án vào thị trường và tiếp cận với các nhà đầu tư, khách hàng tiềm năng trên thị trường carbon. Các nhà đầu tư, khách hàng tìm kiếm các tín chỉ carbon chất lượng cao trên thị trường đều quan tâm chú trọng tới các yếu tố như: dự án được xây dựng như thế nào, phương pháp luận, cấu trúc của dự án, vai trò của những bên liên quan ra sao, cũng như trách nhiệm và quyền lợi.

Đặc biệt cần chứng minh được tác động của dự án đến môi trường, khí hậu và cộng đồng… Điều này đòi hỏi cần có một hệ thống MRV (đo đạc- báo cáo- thẩm định) để cung cấp, chia sẻ thông tin cho khách hàng, nhà đầu, đối tác bên liên quan đang quan tâm đến dự án carbon xanh dương.

Các yêu cầu trên đòi hỏi cần phải được tính toán và xem xét ngay trong giai đoạn đầu tiên khi bắt tay vào xây dựng dự án carbon, chứ không chỉ ở giai đoạn dự án đã hình thành và phát hành tín chỉ.

Theo tôi, chúng ta cần có các quy định liên quan đến carbon xanh dương và nghiên cứu những phương pháp luận để đưa ra những cơ sở dữ liệu minh bạch. Đây chính là những cơ sở đầu tiên để có thể tiếp cận với các nguồn tài chính về carbon xanh dương trong nước và quốc tế. 

Một trong những bài học quan trọng mà chúng tôi có thể nhìn thấy qua dự án của Senegal đó là việc kết nối với cộng đồng địa phương cần phải được xây dựng ngay trong quá trình triển khai, giám sát và quản lý để cộng đồng địa phương là người thụ hưởng cuối cùng của dự án, từ đó góp phần duy trì dự án bền vững trong tương lai. Bởi thực tế một dự án carbon xanh dương có thể kéo dài đến cả chục năm nên cần có sự hỗ trợ và hợp tác của những bên liên quan, trong đó có cộng đồng địa phương.

Theo bà, việc triển khai các dự án carbon xanh dương sẽ đem lại những giá trị, lợi ích gì đối với các quốc gia?

Tôi cho rằng các dự án carbon nói chung sẽ đều mang đến những tác động tích cực cho cộng đồng, cho môi trường, khí hậu và cả lợi ích kinh tế. Các dự án này sẽ giúp luân chuyển các dòng vốn liên quan đến tài chính xanh, từ ngân hàng, tổ chức liên quan, hoặc từ khối tư nhân. Đây sẽ là câu chuyện của nhiều bên có thể tham gia và hưởng lợi.

Theo bà, đâu là yếu tố quan trọng nhất để có thể thu hút được các tổ chức, đơn vị đầu tư vào các dự án carbon xanh dương?

Với carbon xanh dương mặc dù có giá cao nhưng chi phí đầu tư cũng rất lớn. Để thu hút đầu tư vào dự án, trước hết, cần một lộ trình từ chính sách đến sự tham gia của các bên với vai trò, trách nhiệm. Qua đó để những nhà đầu tư nước ngoài có thể nắm được rõ những thông tin và lộ trình phát triển khi có định hướng đầu tư dài hạn cho những dự án carbon ở Việt Nam và khu vực.

Cùng với đó, cấu trúc về vốn và cấu trúc của một dự án liên quan đến cộng đồng, cũng như những chi phí cho dự án sẽ cần phải làm rõ để có thể có được một dự án khả thi cả về mặt kỹ thuật và mặt kinh tế.

Karbon-X có ý định, kế hoạch dự kiến tham gia vào các dự án carbon xanh dương tại Việt Nam trong tương lai không?

Bên cạnh phát triển dự án, Karbon-X cũng là một tư vấn, một nhà đầu tư, một môi giới trong thị trường carbon. Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật những thông tin mới nhất, qua đó có thể đưa ra những chiến lược liên quan đến phát triển dự án carbon. Đó không chỉ dự án carbon xanh dương mà có thể là những dự án carbon khác tại Việt Nam cũng như trong khu vực châu Á- Thái Bình Dương.