Trước Quy định chống mất rừng của EU (EUDR), ngành cao su Việt Nam đang chủ động chuyển dịch từ “chờ đợi” sang hành động quyết liệt. Việc đẩy mạnh chuẩn hóa vùng trồng và truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp vượt qua rào cản kỹ thuật mà còn là cơ hội để bứt phá giá trị tại thị trường EU.

Ngành cao su Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ xuất khẩu nguyên liệu sang các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao, với mục tiêu đưa EU trở thành thị trường chiến lược. Dự kiến năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 11,5 tỷ USD, trong đó sản phẩm công nghiệp cao su (đặc biệt là lốp xe) đóng vai trò chủ đạo.

Mặc dù Trung Quốc và Ấn Độ hiện là những đối tác tiêu thụ lớn nhất, nhưng EU lại thể hiện tiềm năng tăng trưởng bền vững nhờ sức mua ổn định và các ưu đãi từ Hiệp định EVFTA. Hiện tại, phần lớn giá trị xuất khẩu sang EU đến từ các sản phẩm chế biến, cho thấy xu hướng tiêu dùng cao cấp tại khu vực này. Để thâm nhập sâu hơn vào thị trường EU, việc tuân thủ Quy định chống phá rừng (EUDR) trở thành yêu cầu cấp thiết. EUDR đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc, yêu cầu chứng minh sản phẩm không gây phá rừng và hợp pháp về quyền sử dụng đất. Đây là thách thức lớn, đặc biệt với khu vực tiểu điền vốn chiếm 54% diện tích và đóng góp tới 62,6% sản lượng nhưng lại manh mún, khó khăn trong việc định vị lô đất và hoàn thiện hồ sơ.

Trong bối cảnh đó, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) đã tiên phong trong việc thích ứng. Bằng cách xây dựng phương án quản lý rừng bền vững và áp dụng các chứng chỉ quốc tế như VFCS/PEFC, VRG đã đạt được những kết quả khả quan. Tính đến tháng 6/2026, khoảng 81% diện tích cao su của Tập đoàn (tương đương 305.000 ha) cơ bản đáp ứng các yêu cầu của EUDR. Hiệu quả kinh tế được minh chứng rõ nét khi giá bán cao su đáp ứng EUDR cao hơn từ 150-250 USD/tấn so với sản phẩm thông thường, mang lại giá trị gia tăng đáng kể cho doanh nghiệp.

Hiện nay, các doanh nghiệp trong ngành đang chuyển từ tâm thế "chờ quy định" sang chủ động hành động. Khối Nhà nước tập trung số hóa bản đồ vùng trồng và mở rộng chứng chỉ bền vững; khối FDI áp dụng hệ thống quản lý chất lượng quốc tế và cơ chế thẩm định; trong khi doanh nghiệp tư nhân tăng cường liên kết với hộ tiểu điền để thu thập dữ liệu.

Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA) đóng vai trò cầu nối thông qua việc tuyên truyền, tổ chức đào tạo và đối thoại chính sách để nâng cao năng lực cho toàn ngành. Để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả, VRA kiến nghị xây dựng một nền tảng truy xuất nguồn gốc quốc gia dùng chung, hỗ trợ số hóa dữ liệu đất đai và thiết lập cơ chế hỗ trợ đặc thù cho các hộ tiểu điền. Sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp, kết hợp với hỗ trợ kỹ thuật từ EU, sẽ giúp ngành cao su Việt Nam vượt qua rào cản kỹ thuật, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trên trường quốc tế.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 27-2026 phát hành ngày 06/07/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-27-2026.htm