Hội nghị COP17 quy tụ 196 quốc gia nhằm thúc đẩy tài chính và cơ chế chia sẻ lợi ích nguồn gen, nơi Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết hành động vì mục tiêu đa dạng sinh học toàn cầu...

Từ ngày 19-30/10, tại Yerevan, nước Cộng hòa Armenia, hội nghị lần thứ 17 các Bên tham gia Công ước Đa dạng sinh học (COP17) và các Hội nghị có liên quan được tổ chức với sự tham gia của đại diện 196 quốc gia, tổ chức quốc tế và các bên liên quan.

Với chủ đề “Hành động vì thiên nhiên”,  COP 17 diễn ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang đẩy mạnh tiến trình thực hiện Khung Đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh - Montreal (KMGBF). 

NHỮNG KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU CỦA COP17 

Các bên cũng tập trung thảo luận về cải cách các chính sách và trợ cấp có tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học, bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái, tăng cường vai trò của cộng đồng bản địa và cộng đồng địa phương, cũng như hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ thực hiện Công ước.

Đối với hội nghị CP-MOP12, các cuộc đàm phán tập trung vào nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị định thư Cartagena về an toàn sinh học, đặc biệt là đánh giá và quản lý rủi ro đối với sinh vật sống biến đổi gen, tăng cường giám sát, báo cáo và tuân thủ, hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật và nâng cao năng lực quản lý an toàn sinh học ở cấp quốc gia.

Tại hội nghị NP-MOP6, các Bên tập trung vào việc thực hiện Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ công bằng, hợp lý lợi ích phát sinh từ việc sử dụng nguồn gen. Những nội dung chính gồm tăng cường giám sát và tuân thủ, cải thiện cơ chế tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích, đồng thời thảo luận phương thức tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế đa phương toàn cầu về chia sẻ lợi ích.

Trong tuần đầu tiên, các Bên đã thông qua 14 quyết định, gồm 4 quyết định thuộc COP17, 8 quyết định thuộc hội nghị CP-MOP12 và 2 quyết định thuộc hội nghị NP-MOP6. Các quyết định đề cập đến những nội dung như bình đẳng giới và đa dạng sinh học, trao đổi thông tin, truyền thông và giáo dục nâng cao nhận thức, kiểm soát loài ngoại lai xâm hại, tuân thủ, giám sát và báo cáo, cùng các vấn đề liên quan đến an toàn sinh học và tiếp cận nguồn gen.

Bước vào tuần đàm phán cuối cùng, các Bên tiếp tục tập trung thu hẹp khác biệt về tài chính đa dạng sinh học, cơ chế tài chính của Công ước, nguồn lực dành cho Quỹ Khung đa dạng sinh học toàn cầu (GBFF), cơ chế chia sẻ lợi ích từ DSI và hoạt động của Quỹ Cali (quỹ được thành lập tại COP16 năm 2024 nhằm chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng thương mại DSI).

Cùng với đó, những vấn đề liên quan đến cải cách các động lực kinh tế có hại cho thiên nhiên, đánh giá tiến độ thực hiện KMGBF và các nội dung còn tồn đọng trong chương trình nghị sự của hai Nghị định thư cũng được ưu tiên xử lý.

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan kêu gọi các quốc gia chuyển cam kết thành hành động cụ thể, với kết quả có thể đo lường, trong bối cảnh thời hạn năm 2030 để đạt được các mục tiêu của KMGBF đang đến gần.

Bà Astrid Schomaker, Tổng Thư ký điều hành Công ước về Đa dạng sinh học (CBD), bày tỏ hy vọng Hội nghị sẽ khẳng định hiệu quả của chủ nghĩa đa phương và khả năng thực hiện các cam kết quốc tế. "Việc đánh giá khung đa dạng sinh học cùng các báo cáo quốc gia sẽ giúp xác định những khoảng trống trong triển khai và định hướng các biện pháp khắc phục," bà nói. 

VIỆT NAM KHẲNG ĐỊNH CAM KẾT TẠI COP17

Phiên họp cấp cao diễn ra trong hai ngày 27-28/10 với khoảng 1.500 đại biểu, trong đó có khoảng 140 bộ trưởng và thứ trưởng phụ trách lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, nhằm tăng cường cam kết chính trị, thúc đẩy đối thoại giữa các quốc gia và tìm kiếm đồng thuận về những vấn đề còn tồn tại trong tiến trình thực hiện KMGBF. 

Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị, Trưởng đoàn Việt Nam tham dự COP17 đã có bài phát biểu khẳng định bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học là bộ phận không thể tách rời của phát triển bền vững, phúc lợi con người và sinh kế của người dân.

Cụ thể, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị chia sẻ những nỗ lực của Việt Nam trong chuyển hóa các mục tiêu của KMGBF thành mục tiêu quốc gia, triển khai các biện pháp bảo tồn đồng bộ, gắn kết bảo tồn đa dạng sinh học với ứng phó biến đổi khí hậu và lồng ghép thực hiện mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học trong các ngành, các lĩnh vực. 

Việt Nam nhấn mạnh rằng để đạt được các mục tiêu đa dạng sinh học đầy tham vọng đến năm 2030, các quốc gia không chỉ cần cam kết mạnh mẽ ở cấp quốc gia mà còn cần các thực hiện đầy đủ, cùng sự hợp tác chặt chẽ của cộng đồng quốc tế.

Từ đó, Việt Nam đề xuất tăng cường hợp tác khu vực và quốc tế, chia sẻ dữ liệu, tri thức và kinh nghiệm thực tiễn, thúc đẩy huy động nguồn lực và hỗ trợ các quốc gia chuyển cam kết thành hành động cụ thể.

Bên lề hội nghị, đoàn Việt Nam cũng đã gặp gỡ và làm việc với bà Astrid Schomaker để trao đổi về tiến trình thực hiện Công ước, các ưu tiên của COP17 và việc tăng cường hợp tác giữa Việt Nam với Ban Thư ký.

Cuộc gặp là dịp để trao đổi về những yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tăng tốc thực hiện KMGBF, nhu cầu hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm quốc tế, cũng như các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các mục tiêu đa dạng sinh học tại Việt Nam. Qua đó, hai bên có thêm cơ hội thúc đẩy đối thoại và hợp tác trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.

Bên cạnh cuộc gặp với Ban Thư ký CBD, các hoạt động tiếp xúc, trao đổi bên lề Hội nghị tạo điều kiện để Đoàn Việt Nam tăng cường quan hệ với các đối tác, cập nhật những diễn biến mới trong đàm phán và trao đổi về các lĩnh vực hợp tác cùng quan tâm. Các hoạt động này góp phần thúc đẩy sự tham gia chủ động của Việt Nam trong tiến trình hợp tác đa phương về môi trường và đa dạng sinh học.