Xu hướng "nằm thẳng" của giới trẻ Trung Quốc

Trong một thời gian dài, giới trẻ Trung Quốc bị chi phối bởi văn hóa làm việc “996” khắc nghiệt (9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần), áp lực phải sở hữu nhà ở thành phố hàng đầu, và việc tích lũy hàng xa xỉ như những biểu tượng khẳng định địa vị.

Nhưng gần đây, một xu hướng phản đối âm thầm nhưng mạnh mẽ đang hình thành. Phong trào “Tang Ping” (躺平 - nằm thẳng), vốn khởi đầu như lời phản kháng nhẹ nhàng trước áp lực xã hội, nay đã phát triển thành một lựa chọn sống có chủ đích của các bạn trẻ Trung Quốc. Không chỉ là từ chối cuộc đua khốc liệt, phong trào này mở ra cánh cửa cho một lối sống hoàn toàn khác.

Cách đây 5 năm, trào lưu này chỉ đơn giản là phản ánh sự thất vọng ngày càng tăng của giới trẻ với văn hóa làm việc “vắt kiệt sức”. Thay vì cố gắng đạt được những kì vọng mà gia đình, xã hội áp đặt hoặc chống lại tất cả, họ chọn cách đơn giản hơn - nằm yên.

Thái độ “nằm yên mặc kệ” này có nghĩa là từ bỏ hôn nhân, không sinh con, không tìm việc làm và trốn tránh các nhu cầu vật chất như nhà cửa, xe cộ. Điều này rõ ràng là trái với điều mà chính phủ Trung Quốc đang mong muốn ở thế hệ kế tiếp.

Tuy nhiên, cùng với thời gian, trào lưu "nằm yên" đã biến đổi tích cực hơn. Giờ đây, “Tang Ping” không phải là không làm gì. Ngày càng nhiều người trẻ thuộc thế hệ millennial và Gen Z, có học vấn cao và sinh sống ở các đô thị lớn, đang chủ động rời khỏi những “nồi áp suất” như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến. Họ tìm đến một định nghĩa mới về thành công tại những thành phố được mệnh danh là nơi có “cuộc sống chậm”.

Đây không phải là sự rút lui, mà là một sự tái định hướng. Người trẻ đánh đổi mức lương cao để lấy sức khỏe tinh thần, từ bỏ nấc thang thăng tiến doanh nghiệp để theo đuổi những nghề thủ công, rời những tòa nhà chọc trời để tìm đến bầu trời thoáng đãng... Họ đang kiến tạo một giấc mơ kiểu mới — nơi hạnh phúc cá nhân được đặt lên trên của cải vật chất.

Sự chuyển dịch này không chỉ thay đổi thói quen tiêu dùng, mà còn đang định hình lại toàn bộ đời sống văn hóa của thế hệ trẻ Trung Quốc.

NHỮNG NƠI "ĐẶT CHÂN" MỚI

Những thành phố như Đại Lý (Vân Nam), Thành Đô (Tứ Xuyên) hay Hạ Môn (Phúc Kiến) đang trở thành điểm đến lý tưởng của làn sóng cư dân Trung Quốc trẻ tìm kiếm một cuộc sống “chậm” hơn. Sức hút của các thành phố này nằm ở sự cân bằng hiếm có: cảnh quan thiên nhiên phong phú, đời sống văn hóa sôi động, nhịp sống nhẹ nhàng — nhưng vẫn đủ hiện đại để duy trì một công việc có tính chuyên môn.

Quan trọng hơn, chi phí sinh hoạt dễ chịu hơn nhiều. Tại các thành phố hạng nhất như Bắc Kinh, giá thuê một căn hộ một phòng ngủ ở trung tâm dao động từ 5.000 – 10.000 nhân dân tệ/tháng (tương đương 702–1.404 USD). Trong khi đó, tại Thành Đô, giá thuê trung bình cho cùng loại căn hộ chỉ khoảng 2.370 nhân dân tệ/tháng (khoảng 333 USD), theo nền tảng dịch vụ tài chính Wise.

Với giá thuê nhà và chi phí ăn uống thấp hơn, trong khi chi phí đi lại tương đương, các thành phố nhỏ mang lại một phong cách sống dễ chịu và tiết kiệm. Nhiều người trẻ có chuyên môn cao đang đưa ra lựa chọn có tính toán: giữ mức thu nhập của thành phố hạng nhất nhưng làm việc từ xa hoặc làm nghề tự do, để hưởng mức sống nhẹ nhàng của thành phố hạng ba.

Xu hướng này được thúc đẩy bởi sự gia tăng của lực lượng lao động linh hoạt tại Trung Quốc, lực lượng đã vượt mốc 200 triệu người vào năm 2021, trong đó phần lớn dưới 35 tuổi, theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).

 “DU MỤC KỸ THUẬT SỐ” PHIÊN BẢN TRUNG QUỐC

Nền tảng của toàn bộ xu hướng này là hệ thống hạ tầng số vượt trội của Trung Quốc. Mạng 5G phủ khắp, hệ sinh thái thanh toán di động liền mạch và vô số siêu ứng dụng phục vụ mọi nhu cầu hằng ngày khiến sống và làm việc kiểu "du mục" nội địa trở nên thuận tiện đáng kinh ngạc.

Tại Hạ Môn và Thành Đô, nhiều người trẻ thuê căn hộ và biến chúng thành không gian kết hợp sinh hoạt – làm việc từ xa. Họ cũng thường xuyên sử dụng các mô hình co-working và trung tâm sáng tạo, như Làng Thiên Tinh ở Thành Đô hay hệ thống quán cà phê và studio làm việc chung tại Hạ Môn. Những địa điểm này mang đến môi trường làm việc linh hoạt, thoải mái, đồng thời hỗ trợ nhu cầu thư giãn, kết nối và sinh hoạt cộng đồng.

Phong cách “du mục kỹ thuật số” này mang đậm dấu ấn Trung Quốc. Nó không chỉ đơn thuần là lang thang khắp thế giới mà tập trung vào việc tìm một nơi ổn định, tiện nghi hơn ngay trong nước. Đây là cách tiếp cận trưởng thành và thực tế từ những người trẻ, tận dụng công nghệ để thiết kế lại lối sống - một khái niệm gần như không thể hình dung cách đây một thập kỷ.

Sự chuyển hóa của phong trào “nằm thẳng” từ một hình thức phản kháng sang lựa chọn lối sống chủ động là một trong những xu hướng xã hội đáng chú ý nhất ở Trung Quốc hiện đại. Nó đánh dấu một sự rẽ hướng thế hệ, tách khỏi định nghĩa thành công đơn nhất do xã hội đề ra.

Thanh niên Trung Quốc không hề lười biếng; họ chỉ kiệt sức trước một mô hình vận hành cuộc sống đã lỗi thời. Họ tận dụng giáo dục, công cụ số và lợi thế kinh tế để tự kiến tạo những cuộc sống có ý nghĩa theo cách riêng của mình. Cuộc di cư âm thầm này đang hình thành các trung tâm văn hóa mới, trao quyền cho thế hệ thợ thủ công trẻ, và thay đổi căn bản bản hành vi tiêu dùng.

Tương lai của tiêu dùng tại Trung Quốc không chỉ nằm ở việc mua gì, mà còn ở việc mua ở đâu và vì sao mua. Hiểu được cuộc tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn này chính là chìa khóa để mở ra chương phát triển tiếp theo.