Hạt điều Việt Nam gia nhập “câu lạc bộ 5 tỷ USD”

Theo số liệu từ Hải quan Việt Nam, trong tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu hạt điều đạt 466 triệu USD, tăng 29% so với cùng kỳ năm trước. Cú “nước rút” ấn tượng trong tháng cuối năm đã đưa tổng giá trị xuất khẩu hạt điều cả năm 2025 đạt 5,229 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay.

XÁC LẬP KỶ LỤC XUẤT KHẨU CẢ VỀ KHỐI LƯỢNG VÀ KIM NGẠCH

Trước đó, năm 2024, xuất khẩu hạt điều Việt Nam lần đầu vượt mốc 4 tỷ USD với hơn 4,3 tỷ USD. Như vậy, chỉ trong vòng hai năm liên tiếp, ngành điều đã thiết lập hai kỷ lục mới về kim ngạch, với mức tăng gần 1 tỷ USD chỉ sau một năm.

Không chỉ lập đỉnh về giá trị, xuất khẩu hạt điều năm 2025 còn xác lập kỷ lục mới về sản lượng khi đạt 766.585 tấn, tăng 5,7% so với năm 2024. Điều này cho thấy tăng trưởng của ngành không chỉ đến từ giá, mà còn từ năng lực chế biến và khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của bức tranh xuất khẩu hạt điều năm 2025 là sự thay đổi ngoạn mục về cơ cấu thị trường. Lần đầu tiên trong lịch sử, Trung Quốc đã vượt qua Mỹ để trở thành thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất của Việt Nam.

Cụ thể, trong năm 2025, xuất khẩu hạt điều sang Trung Quốc đạt 1,115 tỷ USD, trong khi xuất khẩu sang Mỹ đạt 975 triệu USD. Đứng thứ ba là Hà Lan với kim ngạch 495 triệu USD.

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), tính riêng 11 tháng năm 2025, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 159,2 nghìn tấn hạt điều, trị giá 1,024 tỷ USD, tăng 35,5% về lượng và tăng gần 49% về trị giá so với cùng kỳ năm 2024. Đây là lần đầu tiên xuất khẩu hạt điều sang thị trường tỷ dân vượt mốc 1 tỷ USD, trong khi mức cao nhất trước đó mới chỉ đạt 746 triệu USD vào năm 2024.

Sự bứt phá mạnh mẽ của thị trường Trung Quốc đã bù đắp hiệu quả cho sự sụt giảm tại thị trường Mỹ. Trong 11 tháng năm 2025, xuất khẩu hạt điều sang Mỹ giảm 26% về lượng và giảm 17% về trị giá, chỉ đạt 133 nghìn tấn với kim ngạch 887 triệu USD. Dù vậy, nhờ tăng trưởng cao ở Trung Quốc và một số thị trường khác, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng tích cực trong cả năm.

NỖ LỰC CÔNG NGHỆ VÀ “GÓT CHÂN ACHILLES” NGUYÊN LIỆU

Dù đạt kim ngạch xuất khẩu kỷ lục, ngành điều Việt Nam vẫn mang đặc thù của một ngành gia công quy mô lớn, phụ thuộc nặng nề vào nguyên liệu nhập khẩu. Năm 2025, Việt Nam đã chi tới 4,5 tỷ USD để nhập khẩu hơn 2,9 triệu tấn hạt điều thô, chủ yếu từ châu Phi và Campuchia. Với kim ngạch xuất khẩu đạt 5,229 tỷ USD, giá trị xuất siêu của toàn ngành chỉ đạt hơn 700 triệu USD.

Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), thành quả hiện nay là kết tinh của quá trình chuyển đổi bền bỉ, từ mục tiêu an sinh xã hội sang phát triển ngành công nghiệp chế biến tỷ USD. Dấu ấn công nghệ được xem là yếu tố then chốt giúp ngành điều Việt Nam giữ vững vị trí số 1 thế giới về chế biến và xuất khẩu nhân điều.

Từ sau các dự án khoa học - công nghệ quốc gia về chế tạo máy tách vỏ tự động giai đoạn 2010–2011, ngành điều đã từng bước thoát khỏi lao động thủ công, nâng cao năng suất, giảm chi phí và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường khó tính như EU và Nhật Bản.

Để giải bài toán nguyên liệu, trong năm 2026, VINACAS cùng các bộ, ngành liên quan dự kiến đẩy mạnh chiến lược khôi phục và phát triển vùng nguyên liệu tại Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Các chương trình tái canh giống điều năng suất cao, cùng với kiến nghị siết chặt hàng rào kỹ thuật đối với điều nhập khẩu, đang được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển căn bản cho ngành.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định sẽ tích cực triển khai các giải pháp minh bạch nguồn gốc sản phẩm, truy xuất dữ liệu số, đầu tư vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành điều.

Theo dự báo của VINACAS, trong giai đoạn 2022–2027, thị trường hạt điều toàn cầu sẽ tăng trưởng bình quân 4,6% mỗi năm, nhờ xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh và các loại hạt giàu dinh dưỡng ngày càng phổ biến. Đây được xem là dư địa quan trọng để ngành điều Việt Nam tiếp tục bứt phá, không chỉ về quy mô xuất khẩu mà còn về giá trị gia tăng.

“Mục tiêu của ngành điều trong giai đoạn tới không chỉ dừng lại ở con số 5 tỷ USD, mà là nâng cao giá trị, phát triển sản phẩm chế biến sâu, xây dựng thương hiệu quốc gia và khẳng định vị thế bền vững của hạt điều Việt Nam trên thị trường thế giới”, lãnh đạo VINACAS nhấn mạnh.