Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 278/NQ-CP về Phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 9/2026 và một số nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế - xã hội thời gian tới. Theo Nghị quyết, thực hiện chương trình công tác, Chính phủ đã tổ chức Phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 9/2026 để thảo luận, cho ý kiến đối với 8 dự án luật, trong đó có Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Chính phủ cơ bản thống nhất về sự cần thiết, mục tiêu và định hướng hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết được trình tại phiên họp. Đây là các dự án quan trọng, phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời cũng là những lĩnh vực còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, cần khẩn trương hoàn thiện để khơi thông nguồn lực, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

THỂ CHẾ HÓA ĐẦY ĐỦ CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG

Với yêu cầu thể chế phải đi trước một bước, mở đường cho phát triển; xử lý dứt điểm chồng chéo, bất cập; khơi thông và sử dụng hiệu quả nguồn lực, tạo không gian và dư địa phát triển mới; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, tại Nghị quyết 278/NQ-CP, Chính phủ đã đưa ra các quyết nghị đối với từng dự án luật.

Trong đó, về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự án luật, bảo đảm ba yêu cầu.

Thứ nhất, tiếp tục rà soát toàn diện nội dung của dự thảo Luật bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của cấp có thẩm quyền, đặc biệt là nguyên tắc, định hướng lớn tại Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; bám sát chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về đất đai, thuê, tài chính đất đai tại Thông báo số 93-TB/VPTW2 ngày 15/6/2026; báo cáo rõ các chủ trương đã được cụ thể hóa trong dự thảo Luật, các chủ trương đã được cụ thể hóa trong các luật khác và văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành.

Thứ hai, nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện các nội dung về: (1) Tiêu chí khung, nguyên tắc, cơ chế xác định, kiểm tra, giám sát việc quyết định giá đất; chính sách về giá đất, vai trò của Nhà nước trong việc điều tiết, quản lý, quyết định giá đất; tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất kinh doanh, đất phát triển nhà ở, cho thuê; (2) Cơ chế tài chính xử lý chênh lệch địa tô, xử lý đất bỏ hoang, chậm đưa đất vào sử dụng; quy định cụ thể tiêu chí xác định các loại đất này; (3) Cơ chế phòng ngừa các hành vi tham nhũng, tiêu cực, trục lợi chính sách bồi thường, tái định cư, xây dựng trái phép; (4) Cơ chế đặc thù xử lý dứt điểm dự án tồn đọng, kéo dài; (5) Đẩy nhanh việc xây dựng, kết nối thông tin dữ liệu đất đai theo nguyên tắc minh bạch tối đa nhằm thúc đẩy giao dịch bất động sản.

(6) Đơn giản thủ tục hành chính theo nguyên tắc một đầu mối, một cửa; thực hiện phân cấp, phân quyền theo hướng Chính phủ quy định chung, áp dụng trên phạm vi cả nước, địa phương được chủ động đơn giản hóa, không phát sinh thủ tục, không phức tạp trong quá trình thực thi; thực hiện đăng ký bắt buộc về quyền sử dụng đất và mọi biến động đất đai.

(7) Thực hiện yêu cầu công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất để bảo đảm phù hợp với pháp luật chuyên ngành về công chứng, phòng ngừa, ngăn chặn rủi ro phát sinh tranh chấp, khiếu kiện; (8) Rà soát, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các luật khác có liên quan; (9) Đánh giá đầy đủ tác động chính sách, quy định của dự thảo Luật, rà soát kỹ quy định xử lý chuyển tiếp bảo đảm không xảy ra khoảng trống và các xung đột pháp lý ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của tổ chức, cá nhân có liên quan.

Thứ ba, Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng có nhiệm vụ khẩn trương tổ chức lấy ý kiến nhân dân thông qua hệ thống VNelD đối với 3 dự án luật: Đất đai (sửa đổi), Nhà ở (sửa đổi) và Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Việc lấy ý kiến phải kỹ lưỡng, thực chất, hiệu quả. Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý của Nhân dân và đăng tải công khai, minh bạch nội dung này.

Chính phủ phân công Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tiếp tục chỉ đạo hoàn thiện dự án luật này; giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Chính phủ ký Tờ trình của Chính phủ trình Quốc hội về dự án luật này tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

RÀ SOÁT, BẢO ĐẢM TÍNH ĐỒNG BỘ CỦA CÁC DỰ ÁN LUẬT

Về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Chính phủ giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tiếp thu tối đa ý kiến của các thành viên Chính phủ, hoàn thiện 2 dự án Luật nêu trên bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của cấp có thẩm quyền, đặc biệt là các nguyên tắc, định hướng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW; rà soát bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của các dự án luật với dự án Luật Đất đai (sửa đổi) và các luật có liên quan; xử lý đầy đủ các nội dung chuyển tiếp, giao thoa, chồng chéo để sau khi luật được thông qua nhanh chóng đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả trên thực tế.

Cụ thể, với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Chính phủ yêu cầu quy định rõ thời hạn sử dụng nhà chung cư theo niên hạn xây dựng công trình bảo đảm phù hợp, thống nhất với thời hạn sử dụng công trình theo pháp luật về xây dựng; quy định cụ thể việc xử lý nhà chung cư hết thời hạn sử dụng, làm rõ các quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà chung cư (như quyền được tiếp tục sử dụng quyền sử dụng đất để xây dựng lại nhà chung cư, quyền được đóng góp nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư khi hết thời hạn...).

Bổ sung tiêu chí khung (loại đô thị, mật độ dân số, tỷ lệ diện tích) do Bộ Xây dựng quy định làm căn cứ để Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh quyết định cụ thể việc hạn chế phân lô, bán nền, quy định biện pháp để ngăn ngừa tối đa hoạt động đầu cơ trục lợi chính sách.

Hoàn thiện quy định về nhà ở cho thuê; quy định rõ các loại hình nhà ở cho thuê, nhà ở thương mại, nhà ở công vụ, nhà ở chính sách theo mô hình sở hữu, quản lý vận hành; nghiên cứu các quy định về cơ chế tài chính (thuế, phí, tiền sử dụng đất, tín dụng) để kiểm soát, quản lý được giá nhà ở cho thuê bảo đảm phù hợp với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của Luật Nhà ở; quy định rõ các tiêu chí, đối tượng và phạm vi được hưởng ưu đãi đối với nhà ở cho thuê; đơn giản hóa thủ tục đầu tư phát triển và tiếp cận nhà ở, đáp ứng nhu cầu chỗ ở ổn định, lâu dài của người dân; quy định nguyên tắc, tiêu chí, giới hạn đối với nghĩa vụ dành nhà ở cho thuê trong dự án nhà ở thương mại, bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý để Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh quyết định trong phạm vi quy định của Luật.

Quy định biện pháp để ngăn ngừa tối đa hoạt động đầu cơ, trục lợi chính sách nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và chế tài xử lý tương ứng; báo cáo Quốc hội về đề xuất thí điểm cơ chế Nhà nước mua lại dự án nhà ở thương mại của chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng.

Với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Chính phủ yêu cầu rà soát bảo đảm đồng bộ với Luật Đầu tư về thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư khi phân quyền cho Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh quyết định cho phép chuyển nhượng dự án bất động sản; nghiên cứu bổ sung điều khoản sửa đổi các luật có liên quan, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Hoàn thiện cơ chế đưa thị trường bất động sản trở thành kênh phân bổ đất đai công khai, minh bạch, lành mạnh, ổn định, bền vững.

Hoàn thiện các quy định tại dự thảo luật bảo đảm: quản lý thị trường minh bạch, chống đầu cơ, thao túng thị trường; cơ chế bảo đảm giá trị còn lại của hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai qua tài khoản bảo đảm và việc lựa chọn bảo lãnh ngân hàng; cơ chế phân quyền cho Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh (thẩm quyền cho phép chuyển nhượng dự án).

Rà soát điều kiện kinh doanh, trình tự giao dịch, huy động vốn và trách nhiệm công khai thông tin để bảo đảm an toàn pháp lý, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường, nhất là người mua nhà; rà soát các quy định về công chứng giao dịch bất động sản bảo đảm yêu cầu quản lý và an toàn tài sản cho chủ sở hữu cho đến khi hệ thống dữ liệu được kết nối, vận hành thông suốt. Quy định rõ việc kết nối liên thông, chia sẻ dữ liệu về bất động sản với dữ liệu đất đai, quy hoạch, thuế, công chứng, dân cư, tín dụng.

Rà soát, hoàn thiện quy định về hiệu lực thi hành, xác định rõ thời điểm có hiệu lực (nội dung phân cấp, phân quyền và các nội dung khác) và danh mục điều, khoản tương ứng.

Chính phủ phân công Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chỉ đạo trong quá trình hoàn thiện các dự án Luật này, giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Chính phủ ký Tờ trình của Chính phủ trình Quốc hội về các dự án Luật nêu trên tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 39-2026 phát hành ngày 28/09/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-39-2026.html