
Phát triển đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu đã được xác định tại Nghị quyết số 120/NQ-CP ngày 17/11/2017 của Chính phủ. Đây là chủ trương có tính đột phá về phát triển để kiến tạo vùng đồng bằng sông Cửu Long phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và an toàn, thịnh vượng.
Đồng bằng sông Cửu Long, vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước, chịu ảnh hưởng bởi những hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn, nước biển dâng ngày càng nghiêm trọng.
Vùng đồng bằng châu thổ này có địa hình đất thấp và bằng phẳng, cao độ trung bình phổ biến từ 1- 2m so với mực nước biển, được bồi tụ bởi phù sa sông Mekong. Vùng có diện tích 3.973.400 ha (39.734 km2), trong đó có trên 2,4 triệu ha đất canh tác nông nghiệp và gần 700 ngàn ha đất nuôi trồng thủy sản; là nơi cư trú và sản xuất của hơn 18 triệu dân và là vựa lúa lớn nhất cả nước, cung cấp 55% sản lượng gạo (trong đó đóng góp 90% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam ra thế giới), hơn 60% lượng thủy sản và hơn 70% lượng trái cây cho cả nước.
Đây là một trong ba vùng châu thổ được xếp và nhóm cực kỳ nguy cấp do biến đổi khí hậu, gồm: vùng hạ lưu sông Mekong (Việt Nam), vùng sông Ganges- Brahmaputra (Bangladesh) và vùng sông Nile (Ai Cập).
Do địa thế nằm ở vùng cuối hạ lưu, toàn bộ dòng chảy lũ từ thượng nguồn tràn về vùng đồng bằng sông Cửu Long qua hai chi lưu sông Tiền, sông Hậu và phần tràn bờ chảy trên đất liền vượt biên giới Campuchia- Việt Nam làm ngập nhiều vùng đất trũng, chủ yếu là vùng tứ giác Long Xuyên- Hà Tiên, vùng Đồng Tháp Mười và vùng trũng giữa hai nhánh sông Tiền- sông Hậu. Mùa lũ (mùa nước nổi) hằng năm bắt đầu từ tháng 7, gia tăng dần từ tháng 8 và 9, cao điểm vào tháng 10, rồi giảm dần vào tháng 11 và 12.
Bình quân vào mùa mưa, lưu lượng lũ cao nhất là l39.000 m3/s, gây ngập từ 1,2 đến 1,9 triệu ha.
Theo một số nghiên cứu, dưới tác động của biến đổi khí hậu, ước tính hàng trăm ngàn ha đất ở đồng bằng sông Cửu Long bị ngập, hàng triệu người có thể bị mất nhà cửa nếu nước biển dâng cao.
Cùng với đó sản lượng lương thực có nguy cơ giảm sút lớn, đe doạ tới an ninh lương thực của quốc gia. Diện tích canh tác nông nghiệp sử dụng nguồn nước ngọt như lúa, màu, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản sẽ bị thu hẹp, năng suất và sản lượng sẽ suy giảm. Cá nước ngọt dự kiến sẽ suy giảm vì diện tích đất đồng bằng và dòng sông nhiễm mặn gia tăng...
Ngoài ra, khi mực nước biển dâng còn làm hệ thống đê biển hiện tại có nguy cơ tràn và vỡ ngay cả khi không có các trận bão lớn. Ngoài ra, do mực nước biển dâng cao làm chế độ dòng chảy ven bờ thay đổi sẽ gây xói lở bờ.
Đối với hệ thống đê sông, đê bao và bờ bao, mực nước biển dâng cao làm cho khả năng tiêu thoát nước ra biển giảm, kéo theo mực nước các con sông dâng lên, kết hợp với sự gia tăng dòng chảy lũ từ thượng nguồn sẽ làm cho đỉnh lũ tăng thêm, uy hiếp sự an toàn của các tuyến đê sông, đê bao ở các tỉnh ven biển trong vùng.
Biến đổi khí hậu cũng đang là thách thức không nhỏ đối với hoạt động đầu tư hạ tầng giao thông, bảo trì kết cấu hạ tầng giao thông ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long.
Việc cập nhật, tích hợp các yếu tố cùng giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng vào các quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển, trong đó có đầu tư hạ tầng giao thông là yêu cầu mang tính bắt buộc để phát triển bền vững vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Báo cáo với Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại hội nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và thúc đẩy phát triển hạ tầng giao thông khu vực đồng bằng sông Cửu Long ngày 16/10 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Duy Lâm cho biết hiện trong khu vực đang triển khai 9 dự án giao thông quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải với tổng vốn đầu tư khoảng 106.000 tỷ đồng.
Trong số đó có 8/9 dự án đang tổ chức thi công; dự án cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh do Bộ làm cơ quan chủ quản đang hoàn thiện thủ tục và dự kiến khởi công đầu năm 2025. Trong tổng số 8 dự án đang triển khai, 6 dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2025, gồm 4 dự án đường bộ cao tốc với tổng chiều dài 207 km thuộc kế hoạch thi đua hoàn thành 3.000 km; và 2 dự án cầu, đường bộ.
Có thể khẳng định chưa bao giờ hạ tầng giao thông đồng bằng sông Cửu Long được dồn lực đầu tư mạnh mẽ như hiện nay. Từ là “vùng trũng” cao tốc, đến nay trong vùng đã có 120 km cao tốc được đưa vào khai thác là tuyến cao tốc TP.HCM- Cần Thơ. Mục tiêu đến năm 2025, toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long sẽ có khoảng 548 km đường bộ cao tốc được đưa vào khai thác, và đến năm 2030 là 763 km.
Tuy nhiên, theo Cục quản lý Đầu tư xây dựng, Bộ Giao thông Vận tải, việc đầu tư hạ tầng giao thông trong bối cảnh vùng đồng bằng sông Cửu Long chụ ảnh hưởng và ứng phó với biến đổi khí hậu, mực nước biển dâng cần bảo đảm tính bền vững và hiệu quả quá trình khai thác của dự án, công tác thiết kế, các yếu tố về tần suất lũ, kịch bản biến đổi khí hậu,… được tính toán kỹ để thiết kế cao độ phù hợp.
Thực tế ghi nhận, trong mấy năm gần đây, biến đổi khí hậu và nước biển dâng đã gây ra tình trạng ngập nặng trên một số tuyến đường trong khu vực như các tuyến quốc lộ 63, 54, 57, đặc biệt là quốc lộ 1 đoạn qua các tỉnh Vĩnh Long, Bạc Liêu, Cà Mau… Nguyên nhân chính của việc ngập nước trên các tuyến quốc lộ là do sụt lún nền đường.
Nhằm giải quyết tình trạng này, một số chuyên gia đề nghị cần tính đến việc xây dựng các cầu cạn (cầu vượt trên bộ) như là một giải pháp khả dĩ. Mặc dù bảo đảm các yếu tố như chống ngập lâu dài, mực nước biển dâng nhưng giải pháp này có chi phí, giá thành cao.
Tuy vậy, giải pháp cầu cạn rất cần phải tính đến bởi về mặt kỹ thuật sẽ tránh được tình trạng sụt lún nền đường, phá vỡ kết cấu hạ tầng giao thông như vẫn thường thấy ở một số đoạn/tuyến quốc lộ hay cao tốc. Ví dụ như: đoạn trên cao không bị tình trạn sụt lún, trong khi đoạn trên mặt đất thường bị sụt lún, nứt nẻ mà nguyên nhân chính là nền đất vùng đồng bằng sông Cửu Long mềm, đất nhão, nhiều kênh rạch ngang dọc cùng dòng chảy và phù sa làm ảnh hưởng kết cấu hạ tầng giao thông.
Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về biến đổi khí hậu, vấn đề triều cường, mực nước biển dâng cũng là một yếu tố quan trọng phục vụ công tác xây dựng, cập nhật các yếu tố cùng giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng vào các quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển, bao gồm việc đầu tư hạ tầng giao thông hướng đến phát triển bền vững, phát triển xanh.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đề nghị Tòa án Tối cao Mỹ xem xét việc hủy 16 tỷ USD tài trợ khí hậu thời Biden. Phán quyết có thể tạo tiền lệ cho việc các chính quyền chấm dứt những chương trình tài trợ không phù hợp với ưu tiên chính sách của mình…
Mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 47-2026 phát hành ngày 23/11/2025 với nhiều chuyên mục hấp dẫn...
Phát triển kinh tế xanh là bài toán chiến lược đối với Việt Nam trong giai đoạn 2026-2045. Đây không đơn thuần là câu chuyện bảo vệ môi trường, giảm ô nhiễm hay mở rộng diện tích cây xanh, mà thực chất là quá trình chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng, phương thức sản xuất, hành vi tiêu dùng và chiến lược thu hút vốn đầu tư.
Vào thời điểm này hàng năm, rươi nổi lên đỏ rực cả vùng nước lớn. Rươi từ lâu đã được coi là món đặc sản “trời ban” và chỉ có tại vài tỉnh miền Bắc, trong đó rươi Tứ Kỳ thường mang một hương vị riêng mà không nơi nào có được.
Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026 – 2030 gắn với yêu cầu điện thương phẩm tăng 11 - 12% mỗi năm, đồng thời thúc đẩy tiến độ các dự án nguồn và lưới điện, hoàn thiện cơ chế đầu tư và đa dạng hóa nguồn cung năng lượng...
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Sau 5 năm tạm dừng thi công vì thiếu vốn, tuyến đường tránh phía Nam Bảo Lộc dài hơn 15km được tái khởi động. Dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng tháng 3/2028. Công trình nhằm giải quyết dứt điểm ùn tắc trên Quốc lộ 20 đoạn qua trung tâm Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng.