Xanh hóa” đang dần chuyển từ một yêu cầu tuân thủ thành một phần của động lực thị trường. Hơn 81% doanh nghiệp xác định xu hướng tiêu dùng xanh và yêu cầu đối với bao bì bền vững là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng...

Theo báo cáo khảo sát với ngành bao bì của Vietnam Report vừa công bố, nhờ đà hồi phục của sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu, thị trường bao bì Việt Nam đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho các phân khúc. Song song với nhu cầu ngày càng lớn, tiêu chí cạnh tranh cũng đang được định hình lại với bao bì xanh, chuyển đổi số và minh bạch thông tin dần trở thành những yếu tố quyết định vị thế doanh nghiệp.

GẦN 34% NGƯỜI TIÊU DÙNG SẴN SÀNG CHI THÊM CHO SẢN PHẨM CÓ BAO BÌ THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG

Nếu như năm 2025, các yêu cầu về EPR và môi trường chủ yếu đặt ra một “luật chơi” mới cho ngành bao bì, thì đến năm 2026, sức ép xanh đang đi sâu hơn vào cách doanh nghiệp lựa chọn nguyên liệu, tổ chức sản xuất và quản trị chuỗi cung ứng.

Áp lực này càng rõ nét khi Quy định (EU) 2025/40 về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) bắt đầu được áp dụng toàn diện từ ngày 12/8/2026, thiết lập khuôn khổ chung cho toàn bộ vòng đời bao bì, từ thiết kế, sử dụng vật liệu đến tái sử dụng, tái chế và quản lý chất thải.

Trong bối cảnh tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe, kết quả khảo sát của Vietnam Report cho thấy 96,5% doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch và triển khai một phần các cam kết ESG. Đồng thời, 100% doanh nghiệp tham gia khảo sát ghi nhận yêu cầu về ESG từ khách hàng, đối tác ngày càng gia tăng, và toàn bộ doanh nghiệp đều dự kiến tăng đầu tư cho ESG trong năm 2026.

Những con số này đã phản ánh rõ nét sức ép thực thi đang trở nên rõ nét hơn, khi các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng đi sâu vào quan hệ với khách hàng, đối tác và chuỗi cung ứng, thay vì chỉ dừng ở định hướng chiến lược.

Áp lực từ thị trường cũng đang được củng cố bởi sự thay đổi trong nhận thức của người tiêu dùng. 

Những con số trên phản ảnh thực tế yếu tố môi trường đang dần được đưa vào quyết định mua hàng, nhưng giá cả vẫn là điều kiện quan trọng để chuyển sự quan tâm thành hành vi tiêu dùng thực tế. Với doanh nghiệp bao bì, bài toán vì vậy không chỉ là phát triển giải pháp xanh hơn, mà còn phải cân bằng giữa tính bền vững và khả năng chi trả của thị trường.

Kết quả khảo sát mức độ quan tâm của người tiêu dùng với bao bì khi lựa chọn sản phẩm cũng cho thấy sự hấp dẫn của bao bì không còn nằm chủ yếu ở hình thức. Yếu tố được quan tâm nhiều nhất là thông tin sản phẩm rõ ràng, đầy đủ và dễ đọc, với 73,8%, cao hơn tính tiện lợi trong sử dụng và bảo quản (59,4%) cũng như thiết kế đẹp, bắt mắt (54,2%).

Bên cạnh đó, 41,9% người tiêu dùng quan tâm đến tính thân thiện với môi trường, khả năng tái sử dụng hoặc dễ phân hủy của bao bì. Có thể thấy hành vi tiêu dùng đã có sự dịch chuyển: một sản phẩm bao bì không chỉ cần “bắt mắt” mà còn phải dễ tiếp nhận thông tin, thuận tiện khi sử dụng và thân thiện với môi trường.

ĐỘNG LỰC THÚC ĐẨY ESG, SỬ DỤNG NGUYÊN LIỆU TÁI CHẾ

Trong những tháng cuối năm 2026, thị trường bao bì tiếp tục có thêm “lực đẩy” từ tiêu dùng xanh và sự phục hồi của sức cầu trong nước. Theo khảo sát, 81,2% doanh nghiệp xác định xu hướng tiêu dùng xanh và yêu cầu đối với bao bì bền vững là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng, cao hơn tỷ lệ 65,7% lựa chọn sự cải thiện của tiêu dùng trong nước.

Kết quả này cho thấy dư địa tăng trưởng của ngành không chỉ đến từ sự mở rộng về quy mô nhu cầu, mà còn từ sự thay đổi trong cấu trúc nhu cầu, khi thị trường ngày càng ưu tiên các giải pháp bao bì đáp ứng tốt hơn yêu cầu về vật liệu, khả năng tái chế và thân thiện với môi trường. 

Cũng theo khảo sát, 100% doanh nghiệp xác định gia tăng sử dụng nguyên liệu tái chế là xu hướng ESG quan trọng nhất trong 5 năm tới. Xu hướng này càng được củng cố khi các thị trường xuất khẩu lớn, đặc biệt là EU, ngày càng siết chặt yêu cầu về khả năng tái chế và hàm lượng vật liệu tái chế trong bao bì. Nguyên liệu vì vậy không còn chỉ là bài toán về chi phí và chất lượng, mà ngày càng gắn trực tiếp với khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và duy trì vị trí trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Bên cạnh nguyên liệu, giảm phát thải và tăng khả năng truy xuất đang trở thành hai mắt xích quan trọng trong quá trình thực thi ESG. Có 57,7% doanh nghiệp ưu tiên giảm phát thải carbon trong toàn chuỗi giá trị, trong khi 50,1% chú trọng truy xuất nguồn gốc nguyên liệu. Hai lựa chọn này cho thấy ranh giới ESG đang dần dịch chuyển ra khỏi “cổng nhà máy”, mở rộng từ những gì doanh nghiệp trực tiếp kiểm soát trong sản xuất sang cả nguồn nguyên liệu đầu vào, nhà cung cấp, vận chuyển và giai đoạn cuối vòng đời sản phẩm.

Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với GHG Protocol về phát thải Scope 3, trong đó doanh nghiệp được khuyến nghị đánh giá tác động phát thải trên toàn chuỗi giá trị và tăng cường phối hợp với nhà cung cấp, khách hàng để xác định các điểm phát thải trọng yếu và cơ hội cắt giảm.

Khi ESG đi sâu hơn vào nguyên liệu, phát thải và toàn bộ chuỗi cung ứng, yêu cầu đặt ra với doanh nghiệp không còn dừng ở cam kết, mà là khả năng đo lường, truy xuất và kiểm soát quá trình thực hiện. Tỷ lệ nguyên liệu tái chế, mức tiêu hao nguồn lực, lượng phát thải hay nguồn gốc đầu vào đều cần được theo dõi bằng dữ liệu đủ chính xác và xuyên suốt.

Điều này khiến ESG ngày càng gắn chặt với năng lực quản trị số của doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn “xanh” hơn cũng phải đồng thời nhìn thấy rõ hơn những gì đang diễn ra trong hệ thống vận hành của mình. Từ dữ liệu sản xuất, hệ thống quản trị đến tự động hóa, công nghệ vì vậy đang trở thành hạ tầng quan trọng để biến các mục tiêu bền vững thành những chỉ tiêu có thể theo dõi, kiểm chứng và tối ưu.

Báo cáo nhấn mạnh rằng trong bối cảnh các mục tiêu “xanh” ngày càng cần được đo lường bằng dữ liệu, chuyển đổi số trở thành nền tảng để hành trình ESG được triển khai nhất quán và bền vững hơn. Khi các mục tiêu về nguyên liệu, phát thải và chuỗi cung ứng ngày càng đòi hỏi khả năng đo lường và kiểm soát bằng dữ liệu, vai trò của công nghệ trong ngành bao bì cũng trở nên rõ nét hơn. Chuyển đổi công nghệ vì vậy trở thành điểm giao giữa mục tiêu phát triển bền vững và yêu cầu nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và chất lượng quản trị.

Theo khảo sát, 68,4% doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ tại một số công đoạn sản xuất và quản trị, trong khi 25,9% đã triển khai rộng rãi trên toàn doanh nghiệp. Điều này cho thấy công nghệ đang từng bước đi từ các dự án riêng lẻ vào hệ thống vận hành cốt lõi của doanh nghiệp.

Từ kết quả khảo sát, báo cáo cho rằng năm 2026, ngành bao bì bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới, đồng thời tái định hình cách doanh nghiệp cạnh tranh và tạo giá trị. Khi sức cầu mở rộng, ESG, chuyển đổi số và yêu cầu minh bạch ngày càng trở thành những yếu tố định hình năng lực cạnh tranh. Từ một lớp vỏ bảo vệ sản phẩm, bao bì đang trở thành điểm chạm của thông tin, trải nghiệm và niềm tin.

Bởi vậy, những doanh nghiệp sớm chủ động “xanh hóa” nguyên liệu, “số hóa” vận hành và “minh bạch hóa” sản phẩm sẽ có nhiều dư địa hơn để tạo khác biệt và củng cố vị thế khi chuẩn cạnh tranh của ngành ngày càng dịch chuyển sang hiệu quả, bền vững và minh bạch.