Quy định bao bì và rác thải bao bì của EU: Những lưu ý với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm tác động môi trường, Liên minh châu Âu (EU) ban hành Quy định (EU) 2025/40 về bao bì và rác thải bao bì (PPWR). Quy định này thay thế Chỉ thị 94/62/EC trước đây, nhằm hài hòa hóa các quy định quốc gia, giảm thiểu rào cản thương mại nội khối, đồng thời bảo vệ môi trường và sức khỏe con người thông qua việc giảm thiểu bao bì thừa, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế và giảm sử dụng vật liệu nguyên sinh.

CÁC QUY ĐỊNH VỀ BAO BÌ VÀ TỶ LỆ NHỰA TÁI CHẾ

Theo Quy định (EU) 2025/40, các yêu cầu mới áp dụng đối với mọi loại bao bì được đưa ra thị trường EU, bao gồm bao bì trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm, bao bì sơ cấp (sales packaging), bao bì thứ cấp (grouped packaging) và bao bì vận chuyển (transport packaging).

Quy định mới điều chỉnh các yêu cầu cốt lõi về bao bì, quy định khắt khe về các chất đáng lo ngại (SoC). Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam thông tin: một trong những thay đổi cấp bách nhất tác động trực tiếp đến ngành thực phẩm và thủy sản là quy định siết chặt các "chất đáng lo ngại" trong bao bì.

Theo đó, bắt đầu từ ngày 12/8/2026, tất cả các loại bao bì phải tuân thủ các ngưỡng giới hạn mới về SoC. Đặc biệt, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không được chứa các chất Per- and Polyfluorinated Alkyl Substances (PFAS) có nồng độ bằng hoặc vượt quá ngưỡng quy định.

EU đề xuất cấm lưu hành các bao bì tiếp xúc thực phẩm có chứa PFAS bằng hoặc vượt quá giới hạn: 25 ppb đối với từng loại PFAS đơn lẻ, 250 ppb đối với tổng các loại PFAS và 50 ppm đối với nhóm PFAS bao gồm cả dạng polymer. Sự hiện diện của các chất này phải được giảm thiểu tối đa trong toàn bộ vòng đời bao bì, bao gồm cả quá trình quản lý rác thải và tái chế.

Doanh nghiệp thủy sản sử dụng bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (các loại khay nhựa, màng bọc, túi nilon,…) cần phải công bố hàm lượng PFAS trong trong hồ sơ kỹ thuật của bao bì.

Theo lộ trình của PPWR, đến năm 2030, tất cả bao bì lưu thông tại EU bắt buộc phải được thiết kế để có thể tái chế. Quy định mới cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về giảm thiểu trọng lượng và thể tích bao bì xuống mức tối thiểu cần thiết chỉ đủ để đảm bảo chức năng của bao bì.

Đáng lưu ý, với bao bì vận chuyển và bao bì thương mại điện tử, tỷ lệ không gian rỗng sẽ bị giới hạn ở mức tối đa 50% từ ngày 1/1/2030. Không gian được lấp đầy bởi các vật liệu chèn lót như màng xốp hơi cũng sẽ bị tính là không gian rỗng. Điều này buộc các nhà xuất khẩu phải tối ưu hóa quy cách đóng gói các thùng carton vận chuyển.

Ngoài ra, để thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và hạn chế rác thải nhựa, quy định mới buộc các phần bằng nhựa trong bao bì phải chứa một tỷ lệ nhựa tái chế nhất định.

Đến năm 2030, EU bắt buộc bao bì nhựa tiếp xúc với thực phẩm phải chứa tỷ lệ nhựa tái chế tối thiểu: 30% đối với bao bì thành phần chính là nhựa PET; 10% đối với bao bì làm từ các loại nhựa khác (như PP, PE) và tỷ lệ này sẽ tăng lên 25% vào năm 2040.

DOANH NGHIỆP CẦN NẮM BẮT YÊU CẦU THIẾT KẾ BAO BÌ, NỘI DUNG TÁI CHẾ VÀ NHÃN MÁC MỚI

Về nhãn mác và thông tin, theo quy định chậm nhất đến ngày 12/8/2028, toàn bộ bao bì phải in nhãn phân loại rác thải theo quy chuẩn thống nhất của EU để hướng dẫn người tiêu dùng EU phân loại rác. Đến tháng 1/2030, bao bì phải in thông tin nhận diện về các chất đáng lo ngại.

Trong bối cảnh EU tăng cường các biện pháp xanh theo Chiến lược xanh châu Âu và Kế hoạch hành động kinh tế tuần hoàn (CEAP), Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam nhìn nhận quy định mới này là một rào cản kỹ thuật mới mà các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cần lưu tâm, đặc biệt khi EU đang là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn của Việt Nam.

Để duy trì sự hiện diện tại thị trường khó tính này trong thời gian tới, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam khuyến nghị, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam cần chủ động nghiên cứu kỹ nội dung Quy định 2025/40 của EU để nắm bắt chính xác các yêu cầu về thiết kế bao bì, nội dung tái chế và nhãn mác mới.

Các doanh nghiệp cũng cần theo dõi các hướng dẫn tiếp theo của EU (dự kiến ban hành trước 12/8/2026) về quy cách dán nhãn phân loại rác thải hài hòa để có kế hoạch cập nhật bao bì xuất khẩu.

Cùng với đó, rà soát lại toàn bộ hệ thống bao bì tại nhà máy, đồng thời chuẩn bị hồ sơ chứng minh tuân thủ với quy định của EU. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ DoC của bao bì trước thời hạn tháng 8/2026.