Lời hứa “nghìn tỷ USD” của Thái tử Saudi Arabia với Mỹ bị nghi ngờ

Tổng thống Donald Trump bày tỏ hài lòng với lời hứa đầu tư này, nhưng giới chuyên gia hoài nghi về việc liệu cam kết đó có thể trở thành hiện thực hay không - theo hãng tin CNBC.

Chính quyền ông Trump đã dành nghi lễ đón tiếp trọng thể cho Thái tử Mohammed, người được coi là nhà lãnh đạo không chính thức của Saudi Arabia, khi ông Mohammed hạ cánh xuống Washington vào hôm thứ Ba.

Trong các cuộc tiếp xúc, hai bên đã thảo luận về một loạt vấn đề hợp tác, từ an ninh tới năng lượng hạt nhân cho mục đích dân sự. Tổng thống Mỹ và vị Thái tử đã ký kết một thỏa thuận hợp tác quốc phòng và bàn về một thỏa thuận tiềm năng trong đó Mỹ bán chiến đấu cơ F-35 cho Saudi Arabia.

Đây là chuyến thăm Mỹ đầu tiên của ông Mohammed kể từ sau cái chết của nhà báo Jamal Khashoggi vào năm 2018. Ông Khashoggi là một người có quan điểm chỉ trích Ryiadh và cái chết của ông đến nay vẫn còn gây tranh cãi.

Mặc những ồn ào liên quan tới vụ nhà báo Khashoggi, ông Trump và Thái tử Mohammed cho biết hai bên đã “hoàn tất một loạt thỏa thuận mang tính cột mốc giúp làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác Mỹ - Saudi Arabia”.

Theo một tuyên bố từ Nhà Trắng, trong số các thỏa thuận đó có cam kết của Saudi Arabia rằng ước này sẽ rót 1 nghìn tỷ USD vốn đầu tư vào Mỹ. Con số này bao gồm 600 tỷ USD mà Riyadh đã cam kết với Mỹ hồi tháng 5. Nhà Trắng nói việc tăng cam kết đầu tư phản ánh “niềm tin sâu sắc hơn và xung lực cho nước Mỹ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump”.

Tuy nhiên, không có chi tiết cụ thể nào về lộ trình giải ngân số vốn đầu tư 1 nghìn tỷ USD đó được đưa ra.

Cần nói thêm rằng số vốn đầu tư 1 nghìn tỷ USD tương đương với sản lượng kinh tế cả năm của Saudi Arabia vào năm 2024, cụ thể là 1,07 nghìn tỷ USD. Bởi vậy, các nhà kinh tế đặt câu hỏi liệu một kế hoạch đầu đầu tư lớn như vậy của Riyadh vào Mỹ có thể được hiện thực hóa trong thời gian sớm hay không.

“Những lời hứa kiểu như thế này đã đang ngày càng phổ biến trong quan hệ quốc tế. Nhưng cũng giống như trong trường hợp Liên minh châu Âu (EU) cam kết đầu tư vào Mỹ để có được thỏa thuận thương mại với Mỹ, hoàn toàn không có một cơ chế thực thi nào cả”, nhà kinh tế trưởng Paul Donovan của công ty GBS Global Wealth Management nhận định trong một báo cáo.

“Đặt cam kết của Saudi Arabia trong bối cảnh, có thể thấy quy mô đầu tư như vậy bằng tổng sản phẩm trong nước (GDP) cả năm của nước này. Bởi vậy, lời hứa đó có thể sẽ không được thực thi sớm”, ông Donovan nói.

Ngoài cam kết đầu tư, Thái tử Mohammed đã thảo luận với Tổng thống Trump về việc Saudi Arabia mua máy bay chiến đấu F-35 của Mỹ. Theo một số nguồn tin, Riyadh đang muốn mua tới 48 chiến đấu cơ tàng hình loại này, và một thương vụ như vậy có thể có trị giá nhiều tỷ USD.

Nhà Trắng nói ông Trump “đã phê chuẩn một gói bán hàng quốc phòng lớn, bao gồm bán máy bay F-35 trong tương lai, và thương vụ này sẽ củng cố nền công nghiệp quốc phòng của Mỹ, cũng như đảm bảo Saudi Arabia sẽ tiếp tục mua hàng Mỹ”.

Dù vậy, không có con số cụ thể nào về số máy bay được bán hay thời gian dự kiến giao hàng các chiến đấu cơ này.

Theo CNBC, một thương vụ như vậy có thể vấp phải sự phản đối của các nghị sỹ Mỹ vốn nghiêng về ủng hộ Israel - đồng minh chính và lâu năm của Mỹ ở Trung Đông. Israel hiện là nước duy nhất ở Trung Đông có F-35, và việc bán công nghệ tàng hình tiên tiến như vậy cho Saudi Arabia có thể sẽ là một nước đi rủi ro, có khả năng làm thay đổi các động lực về quân sự và cán cân quyền lực ở khu vực nhạy cảm này.