Mỹ khởi động điều tra thương mại với Mexico, Trung Quốc, EU và nhiều quốc gia

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Tư (11/3) công bố khởi động các cuộc điều tra thương mại mới nhằm vào Trung Quốc, Mexico, Liên minh châu Âu (EU) và hơn 10 nền kinh tế khác, nhằm tạo cơ sở pháp lý để áp thuế quan mới thay thế thuế quan đối ứng vừa bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ vào tháng trước.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết các cuộc điều tra này được tiến hành theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 và có thể còn mở rộng sang nhiều quốc gia khác.

Theo Mục 301, chính phủ Mỹ có thể áp thuế quan với hàng hóa nhập khẩu từ những quốc gia bị cho là có hành vi thương mại không công bằng. Vì vậy, thuế quan ban hành theo cơ chế này có thể thay thế ít nhất một phần thuế quan đối ứng mà ông Trump đã áp với phần lớn đối tác thương mại của Mỹ vào năm ngoái.

" Chính sách thương mại của Tổng thống không thay đổi. Mục tiêu vẫn là bảo vệ việc làm của người Mỹ và đảm bảo Mỹ duy trì quan hệ thương mại công bằng với các đối tác”, ông Greer nói trong một cuộc họp báo qua điện thoại ngày 11/3.

Ông Greer cho biết các cuộc điều tra theo Mục 301 sẽ xem xét các hành vi, chính sách và thông lệ của một số nền kinh tế liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và hoạt động sản xuất trong một số lĩnh vực sản xuất.

“Chúng tôi kỳ vọng cuộc điều tra này sẽ làm rõ hàng loạt hành vi thương mại không công bằng liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và sản xuất quá mức trong lĩnh vực sản xuất. Theo quan điểm của chúng tôi, một số đối tác thương mại chủ chốt của Mỹ vẫn duy trì năng lực sản xuất vượt xa tín hiệu từ nhu cầu trong nước và toàn cầu”, ông Greer nói thêm.

Theo ông, chính những hành vi đó đã khiến Mỹ thặng dư thương mại lớn và kéo dài tiếp diễn.

Ngoài Mexico, Trung Quốc và EU danh sách các nền kinh tế bị điều tra còn có Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan, Việt Nam, Hàn Quốc, Singapore, Thụy Sỹ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Bangladesh và Thái Lan.

Ông Greer cho biết Mỹ có thể sẽ tiếp tục khởi động thêm các cuộc điều tra khác theo Mục 301 đối với từng quốc gia và vùng lãnh thổ, hoặc sử dụng thêm các công cụ điều tra khác.

Theo quy trình của Mục 301, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) sẽ tiếp nhận ý kiến bằng văn bản, tổ chức điều trần và tham vấn với các đối tác thương mại nằm trong diện bị điều tra.

“Sau quá trình này, USTR sẽ đưa ra kết luận và đánh giá, đồng thời đề xuất biện pháp đáp trả nếu thấy cần thiết. Các biện pháp này có thể bao gồm thuế quan, phí áp với dịch vụ hoặc các công cụ khác”, ông Greer cho biết.

Trong phán quyết với tỷ lệ 6-3 hôm 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ cho rằng ông Trump không có thẩm quyền áp thuế quan đối ứng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), trái với lập luận mà ông đưa ra trước đó.

Chỉ vài giờ sau phán quyết này, ông Trump đã ký một sắc lệnh điều hành áp mức thuế quan toàn cầu mới 10% theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại. Chính quyền ông Trump hiện dự kiến nâng mức thuế này lên 15% - mức trần mà Mục 122 cho phép áp dụng. Theo quy định, thuế quan theo cơ chế này chỉ có hiệu lực tối đa 150 ngày, trừ khi được Quốc hội Mỹ phê chuẩn gia hạn.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh CNBC vào tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ước tính tới tháng 8, mức thuế quan của Mỹ sẽ trở lại ngưỡng trước khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết.

Ông Bessent cho biết trong những tháng tới, USTR và Bộ Thương mại Mỹ sẽ hoàn tất các nghiên cứu liên quan đến thương mại, qua đó tạo cơ sở để áp thêm thuế quan.

“Tôi tin chắc rằng trong vòng 5 tháng tới, thuế quan sẽ trở lại như trước. Chính phủ Mỹ có đầy đủ công cụ pháp lý để làm việc đó. Những công cụ này đã vượt qua hơn 4.000 vụ kiện, nên dù triển khai chậm hơn, cơ sở pháp lý của chúng vững chắc hơn”, ông nói thêm.