Bước phát triển mới của kỹ thuật nội soi hô hấp Việt Nam

Lần đầu tiên tại Việt Nam, các bác sĩ chuyên khoa hô hấp đã thực hiện thành công kỹ thuật sinh thiết lõi dưới hướng dẫn của nội soi phế quản siêu âm (EBUS-IFB) cho một bệnh nhân có hạch bất thường tại vùng rốn phổi, trung thất.

Kỹ thuật EBUS-IFB là một cải tiến mới của nội soi phế quản siêu âm (EBUS). So với kỹ thuật EBUS-TBNA truyền thống chỉ tiến hành chọc hút và lấy được bệnh phẩm dạng tế bào, EBUS-IFB giúp lấy được mảnh mô, nguyên vẹn hơn về cấu trúc, từ đó tăng khả năng chẩn đoán mô bệnh học, miễn dịch học và sinh học phân tử.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong các bệnh lý ác tính như ung thư phổi. EBUS-IFB đã thực sự là một bước đột phá trong sinh thiết tổn thương trung thất và rốn phổi, thay thế cho nội soi trung thất truyền thống.

Trước đó, tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, rất nhiều bệnh nhân đã được áp dụng kỹ thuật nội soi phế quản siêu âm EBUS. Để xác định chính xác nốt tổn thương ở phổi và các hạch trung thất có phải ung thư hay không, nếu là trước kia bệnh nhân sẽ phải phẫu thuật nội soi để bác sĩ lấy bệnh phẩm từ hạch, hoặc sinh thiết nốt phổi dưới hướng dẫn của cắt lớp vi tính.

TS.BS Phạm Văn Luận, Khoa Nội Hô hấp, BV TW Quân đội 108 cho biết, phương pháp nội soi phế quản siêu âm giúp bác sĩ vừa quan sát, xác định chính xác tổn thương ngoại vi và vừa lấy bệnh phẩm.

Ưu điểm nổi trội của kỹ thuật này là giúp bác sĩ có thể dễ dàng tiếp cận các khối u ở tổn thương ngoại vi hoặc các hạch rốn phổi, trung thất hay các khối u cạnh khí quản, phế quản, nơi mà phương pháp nội soi thông thường khó tiếp cận được.

Thực tế, khi những kỹ thuật chẩn đoán ung thư phổi tiên tiến nhất thế giới còn là giấc mơ xa vời với y học Việt Nam, GS.BS Masao Hashimoto, chuyên gia đầu ngành từ Bệnh viện Quốc gia Sức khỏe Toàn cầu Tokyo (NCGM), đã có những đóng góp to lớn trong việc đào tạo thực hành chuyên sâu về bệnh lý hô hấp và nội soi phế quản nâng cao cho nhiều bệnh viện Việt.

GS.BS Masao Hashimoto là người đã trực tiếp hướng dẫn và hỗ trợ thực hiện các kỹ thuật nội soi phế quản can thiệp, nội soi phế quản siêu âm sinh thiết hạch trung thất (EBUS-TBNA), nội soi phế quản siêu âm sinh thiết tổn thương phổi ngoại vi dưới màn huỳnh quang tăng sáng (EBUS-TBLB)...

Đầu tháng 8 vừa qua, tại Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, GS. Hashimoto đã cùng PGS.TS Vũ Văn Giáp, Phó giám đốc Bệnh viện Bạch Mai; PGS.TS Phan Thu Phương, Giám đốc Trung tâm Hô hấp… thăm khám và chẩn đoán các ca bệnh khó. Giáo sư Masao Hashimoto cũng đã hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện kỹ thuật nội soi phế quản siêu âm sinh thiết tổn thương phổi ngoại vi dưới màn huỳnh quang tăng sáng (EBUS-TBLB).

Đây là phương pháp chẩn đoán xâm lấn tối thiểu, kết hợp sử dụng đầu dò siêu âm dạng radial đưa qua kênh làm việc của ống soi để khảo sát và xác định chính xác vị trí tổn thương phổi ngoại vi vốn không quan sát được trực tiếp bằng nội soi thường.

Đồng thời ứng dụng màn huỳnh quang tăng sáng (fluoroscopy) để kiểm soát đường đi và vị trí của dụng cụ sinh thiết. Nhờ sự hỗ trợ kép này, bác sĩ có thể tiếp cận chính xác tổn thương và thực hiện lấy mẫu mô qua sinh thiết xuyên phế quản (TBLB).

Kỹ thuật này cho tỷ lệ chẩn đoán cao, giảm nguy cơ biến chứng như chảy máu hoặc tràn khí, đồng thời cung cấp mẫu mô bệnh học tin cậy, giúp xác định bản chất tổn thương (ung thư, viêm, lao, nấm…) và xây dựng kế hoạch điều trị tối ưu, bao gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị đích. 

Tại Hội thảo khoa học về cập nhật kỹ thuật nội soi phế quản trong chẩn đoán và điều trị bệnh hô hấp hồi tháng 6 năm nay, các chuyên gia cảnh báo gánh nặng bệnh hô hấp tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng. Các bệnh như phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), lao, ung thư phổi, hen phế quản... là thách thức lớn với hệ thống y tế.

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc COPD lên tới 10,3% - cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ung thư phổi cũng ghi nhận hơn 24.000 ca mắc mới mỗi năm, xếp thứ ba về số ca mắc, thứ hai về số ca tử vong trong các loại ung thư. Trong khi đó, tỷ lệ mắc hen phế quản trung bình khoảng 3,9% dân số Việt Nam, tương đương khoảng 4 triệu người, mỗi năm có 3.000 - 4.000 người tử vong. 

PGS.TS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM, nhận định nội soi phế quản đang mở ra kỷ nguyên mới trong chẩn đoán và điều trị bệnh hô hấp. Kỹ thuật này có chỉ định rộng rãi, từ các bệnh nặng như ung thư, COPD cho đến hen phế quản - căn bệnh trước đây ít được chỉ định nội soi.

Kỹ thuật EBUS-TBNA sinh thiết xuyên thành phế quản dưới hướng dẫn siêu âm được xem là “chuẩn vàng” trong chẩn đoán các u trung thất và hạch phổi mà trước đây cần phẫu thuật xâm lấn.

TS. Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, cũng nhận định nội soi là kỹ thuật không thể thiếu trong toàn bộ quá trình từ chẩn đoán, điều trị đến theo dõi sau ghép phổi. Đặc biệt, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng trong phân tích hình ảnh nội soi, giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, hỗ trợ chẩn đoán chính xác ung thư phổi và các bệnh hiếm gặp.

Nội soi phế quản hiện đại được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong kiểm soát và điều trị hiệu quả các bệnh lý hô hấp tại Việt Nam.