Việt Nam có nhiều công nghệ mới điều trị thoái hóa khớp gối

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Thấp khớp học Hà Nội, thoái hóa khớp là một trong những bệnh lý cơ xương khớp phổ biến nhất trên thế giới. Tại Mỹ, 80% người trên 55 tuổi mắc bệnh này. Tại Pháp, thoái hóa khớp chiếm 28% tổng số bệnh về xương khớp.

Bệnh thoái hóa khớp gây ra gánh nặng kinh tế đáng kể, ước tính chiếm tới 2,5% GDP ở các quốc gia phát triển. Đây là hệ quả của quá trình mất cân bằng giữa tổng hợp và hủy hoại sụn cùng xương dưới sụn do các yếu tố cơ học và sinh học.

Trong số các dạng thoái hóa khớp, thoái hóa khớp gối là phổ biến nhất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng vận động, khả năng lao động và chất lượng cuộc sống. Thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy 20% bệnh nhân mắc bệnh lý khớp bị thoái hóa khớp gối, và khoảng 20% trong số đó phải chịu đựng cơn đau dai dẳng cùng suy giảm chức năng sau 12 tháng. 

Mới đây, Bệnh viện Trung ương Huế phẫu thuật thành công cho bệnh nhân 69 tuổi bị thoái hóa, biến dạng khớp gối nặng. Đây là lần đầu tiên phẫu thuật thay khớp gối toàn phần với khớp gối bản lề được ứng dụng tại Bệnh viện Trung ương Huế.

TS.BS. Nguyễn Nguyễn Thái Bảo, Trưởng khoa Phẫu thuật Khớp, Y học thể thao (Bệnh viện Trung ương Huế), người thực hiện ca phẫu thuật cho biết, “Khớp gối bản lề là loại khớp đặc biệt, đòi hỏi yêu cầu chuyên môn cao trong phẫu thuật, từ đánh giá chỉ định, chuẩn bị kế hoạch mổ đến kỹ thuật thực hiện”.

“Ứng dụng khớp gối bản lề không chỉ là bước tiến lớn trong điều trị các bệnh lý khớp phức tạp mà còn đánh dấu quá trình hiện đại hóa, bắt kịp xu hướng của thế giới. Trong thời gian tới, Bệnh viện Trung ương Huế sẽ triển khai các kỹ thuật cao hơn như thay khớp gối có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), thay khớp bằng robot… nhằm nâng cao độ chính xác, tối ưu kết quả điều trị,” Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế Phạm Như Hiệp nhấn mạnh.

Tương tự, Bệnh viện Thống Nhất (TP.HCM) vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi điều trị thoái hóa khớp gối cho bệnh nhân 55 tuổi. Trước đó, bệnh nhân V. nhập viện trong tình trạng đau nhức, hạn chế vận động khớp gối. Kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh ghi nhận thoái hóa khớp gối giai đoạn 2, kèm tổn thương sụn và dây chằng.

Các bác sĩ đã tiến hành nội soi cắt lọc, làm sạch khớp, đồng thời kết hợp ứng dụng keo Fibrin tự thân giàu tiểu cầu Platelet Rich Fibrin (PRF) - đây là một loại keo tự thân được chiết tách từ chính máu của bệnh nhân. Từ 240ml máu ngoại vi của người bệnh, bác sĩ tách chiết được 10,9ml PRF, sau đó bơm trực tiếp vào các vị trí tổn thương trong quá trình nội soi cả hai khớp gối.

Fibrin trong keo giống một lớp khung đỡ tự nhiên giữ lại tiểu cầu và từ từ giải phóng các chất có lợi. Nhờ vậy vùng tổn thương được giảm đau, cầm máu, vừa có điều kiện để các tế bào mới phát triển và tái tạo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Thành Toàn, Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, Trưởng Khoa Ngoại chấn thương khớp, cho biết: “PRF có thể duy trì tác dụng kéo dài từ 7 - 14 ngày sau phẫu thuật giúp bệnh nhân phục hồi nhanh, sớm đi lại và giảm chi phí điều trị”. 

Một trường hợp hy hữu khác: 5 năm trước, bà Oanh (63 tuổi) bị thoái hóa khớp gối độ IV nghiêm trọng, nên đã quyết định phẫu thuật thay khớp gối để cải thiện vận động. Khoảng một năm trở lại đây, khớp gối ngày càng sưng đau, lỏng lẻo, chân cong vẹo, khiến bà không thể đứng vững.

Vào thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh, các bác sĩ phát hiện khớp gối nhân tạo của bà đã bị “trôi” khỏi ổ khớp. Theo TS.BS Lê Quang Huy, Trưởng khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh sọ não: “Trường hợp của bệnh nhân Oanh hiếm gặp. Chỉ sau gần 5 năm phẫu thuật, phần kim loại bao bọc đầu dưới xương đùi đã lún vào lồi cầu trong xương đùi gần 2cm, khiến khớp gối lệch khỏi vị trí ban đầu".

Giải pháp duy nhất để phục hồi vận động và ngăn ngừa nguy cơ tàn phế là phẫu thuật thay lại khớp gối. Ca mổ của bà Oanh được đánh giá là phức tạp do gân cơ, dây chằng và cấu trúc xương quanh khớp tổn hại nghiêm trọng, đòi hỏi bác sĩ tính toán kỹ lưỡng để vừa khôi phục trục chân nguyên bản, vừa bảo tồn tối đa gân cơ, hạn chế biến chứng tái phát.

Sau khi hội chẩn cùng GS. Hiranaka Takafumi (Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Khớp, Bệnh viện Takatsuki, Nhật Bản), TS.BS Lê Quang Huy quyết định loại bỏ khớp nhân tạo cũ, thay thế khớp mới bằng kỹ thuật thay khớp gối gióng trục động học, không cắt gân cơ với đường mổ nhỏ, giúp bệnh nhân ít đau, có thể đi lại sau 1 - 2 ngày.

Ngoài ra, bác sĩ sử dụng khớp bản lề chuôi dài để tăng độ vững, khôi phục trục chân, giúp người bệnh khôi phục chức năng và tầm vận động, hạn chế nguy cơ di lệch khớp. Sau 2 giờ, ca mổ diễn ra thuận lợi. Khớp gối mới vừa vặn với ổ khớp, trục chân nguyên bản được khôi phục.

TS.BS Lê Quang Huy khuyến cáo, sau thay khớp gối, người bệnh cần tuân thủ phác đồ phục hồi chức năng, tập luyện đều đặn và đúng kỹ thuật để khớp nhân tạo vận hành bền vững.

Đặc biệt nhất, mới đây một nghiên cứu mới đã được đăng tải trên tạp chí Uconn today của Đại học Connecticut (Mỹ). Theo đó, nhóm nghiên cứu - do PGS. Nguyễn Đức Thành, chuyên ngành Kĩ thuật cơ khí và Kĩ thuật y sinh, đứng đầu - đã triển khai đề tài “Khung Piezoelectric (áp điện) không tế bào có thể tiêm để điều trị thoái hóa khớp ở động vật lớn”.

Theo đó, nhóm của PGS. Thành đang phát triển một loại hydrogel tiêm có khả năng kích thích tái tạo sụn trong các mô của con người. PGS Thành cho biết, các phương pháp điều trị hiện nay chỉ giúp kiểm soát cơn đau, không thực sự chữa lành mô bị tổn thương. Công nghệ đột phá này tận dụng các tín hiệu điện sinh học tự nhiên trong cơ thể để thúc đẩy quá trình phục hồi.

Hydrogel tiêm chứa một khung vật liệu áp điện được tạo thành từ sợi nano poly-L-lactic acid (PLLA) có thể phân hủy sinh học và các hạt nano oxit magiê. Bằng cách truyền các tín hiệu (điện) trực tiếp đến vùng tổn thương, khung này có thể kích thích hoạt động tế bào và thúc đẩy tái tạo sụn mạnh mẽ, bền vững, đặc biệt là ở các khớp chịu tải cao như đầu gối và hông.

Một phần của kết quả nghiên cứu đã được công bố trên các tạp chí y khoa hàng đầu như Science Translational Medicine và Nature Communications. Từ nay đến năm 2029, nhóm của PGS. Nguyễn Đức Thành sẽ kiểm tra hiệu quả của gel tiêm trên các mô hình động vật lớn — một bước quan trọng trước khi tiến hành thử nghiệm lâm sàng trên người.