Liên thông kết quả xét nghiệm: Cần một “nhạc trưởng”

Ngày 29/9/2025, Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đã tổ chức Hội nghị tổng kết đề án "Tăng cường năng lực hệ thống quản lý chất lượng phòng xét nghiệm y học giai đoạn 2016 - 2025". Ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), cho hay theo thống kê năm 2024, chi phí cho xét nghiệm, cận lâm sàng chiếm 19,1% trong tổng chi phí cho khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, tương đương với gần 30.000 tỷ đồng/năm.

Theo ước tính, chỉ cần tái sử dụng 1 - 2% số xét nghiệm cận lâm sàng đã tiết kiệm được ít nhất 300 - 600 tỷ đồng/năm. Do đó, việc quản lý chất lượng chặt chẽ để khi liên thông, tái sử dụng kết quả xét nghiệm y học mang lại ý nghĩa quan trọng và lợi ích to lớn cho cả người bệnh, cơ sở y tế và hệ thống bảo hiểm y tế.

NHIỀU BỆNH VIỆN ĐÃ TRIỂN KHAI HIỆU QUẢ

Khi liên thông được kết quả xét nghiệm, người bệnh sẽ giảm chi phí khám chữa bệnh, không phải làm lại các xét nghiệm khi chuyển từ bệnh viện này sang bệnh viện khác hoặc tái khám. Đối với thầy thuốc, giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị. Bác sĩ có thể truy cập lịch sử xét nghiệm trọn đời (qua sổ sức khỏe điện tử), giúp theo dõi hiệu quả điều trị một cách liên tục. 

Hiện nhiều bệnh viện trên cả nước đã triển khai hiệu quả việc liên thông và tái sử dụng kết quả xét nghiệm. Điển hình, Bệnh viện Từ Dũ có 100% trường hợp người bệnh đến khám, điều trị đã có xét nghiệm (tổng phân tích tế bào máu, đông chảy máu, sinh hóa, vi sinh, HIV, HBsAg, giang mai) từ cơ sở y tế bên ngoài đều được sử dụng lại kết quả xét nghiệm nếu còn hạn giá trị.

Còn tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, 100% được sử dụng lại kết quả khi người bệnh có các kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh được chuyển tuyến đến khám và điều trị tại bệnh viện. Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên cũng có tỷ lệ tiếp nhận kết quả xét nghiệm hơn 85%; Bệnh viện Hữu nghị 100%; Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM 95%; Bệnh viện Nguyễn Trãi 80%. Các Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Châm cứu Trung ương... cũng đã triển khai sử dụng lại kết quả khi tiếp nhận khám, điều trị người bệnh.

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết trung bình mỗi ngày, đơn vị tiếp nhận 7 - 10 nghìn người bệnh khám ngoại trú và khoảng 4 nghìn bệnh nhân điều trị nội trú. Việc liên thông kết quả xét nghiệm tại bệnh viện giúp rút ngắn thời gian chờ đợi xét nghiệm của người bệnh trung bình từ 3 giờ xuống còn 1 giờ. Ngoài ra, với một số xét nghiệm, chụp chiếu cận lâm sàng, người bệnh chỉ cần quét mã QR để xem kết quả.

Cũng tại hội nghị, ông Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, thông tin: Giai đoạn 2023 - 2025, cả nước đã đánh giá mức chất lượng được hơn 1.500 phòng xét nghiệm. Trong đó, chỉ có 12 phòng xét nghiệm đạt mức 5, có 137 cơ sở đạt mức 4, mức 3 là 338 cơ sở, mức 2 là 655 cơ sở, còn lại là mức 1 và chưa xếp mức.

Theo ghi nhận trên hệ thống trực tuyến thì cho đến nay chỉ có 18/34 Sở Y tế đã cập nhật thông tin cơ sở khám chữa bệnh có phòng xét nghiệm, bao gồm cả tư nhân và công lập với 1.372 phòng xét nghiệm được cập nhật; 16 Sở Y tế còn lại chưa nhập thông tin.

Theo ông Khoa, từ nay đến cuối năm 2025, các Sở Y tế phải công bố kết quả đánh giá chất lượng phòng xét nghiệm. Nếu không có công bố của Sở Y tế, Bộ Y tế thì sẽ không có căn cứ liên thông kết quả xét nghiệm. Vì một trong những nguyên tắc liên thông kết quả xét nghiệm là phải công bố được mức chất lượng - tối thiểu mức 1. Phòng xét nghiệm ở mức thấp có thể thừa nhận kết quả xét nghiệm ở phòng xét nghiệm cùng mức, hoặc mức cao hơn.

ĐẢM BẢO SỰ MINH BẠCH VÀ ỔN ĐỊNH

Hiện nay, Bệnh viện Bạch Mai là bệnh viện đầu tiên của cả nước đã thành lập viện xét nghiệm. Theo PGS.TS. Đào Xuân Cơ, Viện Xét nghiệm Bệnh viện Bạch Mai được sáp nhập các đơn vị xét nghiệm trong toàn bệnh viện. Ngoài phục vụ khám chữa bệnh trong toàn bệnh viện, Viện còn tiếp nhận mẫu từ các bệnh viện vệ tinh, tuyến tỉnh, huyện.

Viện phục vụ xét nghiệm cơ bản chuyên sâu, cho tất cả các chuyên ngành: huyết học truyền máu, sinh hóa miễn dịch, vi sinh, ký sinh trùng, sinh học phân tử, di truyền, giải phẫu bệnh, tế bào học và còn tham gia phát triển các xét nghiệm mới, các test mới và thử nghiệm lâm sàng.

Viện xét nghiệm được tự động hóa, robot đọc kết quả tự động và có AI hỗ trợ chẩn đoán, đọc tiêu bản phân tích tế bào máu, phát hiện bất thường và trả kết quả 100% online. Với mô hình này, Viện Xét nghiệm sẽ hỗ trợ hội chẩn từ xa với các bệnh viện và là nơi miễn phí sàng lọc cơ bản hồ sơ sức khỏe điện tử cho người dân, được triển khai từ năm 2026.

Tương tự, tại TP.HCM, Trung tâm kiểm chuẩn chất lượng xét nghiệm y học (Đại học Y Dược TP.HCM) đã triển khai đầy đủ tất cả các lĩnh vực xét nghiệm, đặc biệt giải phẫu bệnh, di truyền. TS. Lê Văn Chương, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm, cho biết tính đến nay, Trung tâm đã có hơn 700 phòng xét nghiệm tham gia kiểm chuẩn, tăng hơn 14%; tổng các chương trình xét nghiệm tăng hơn 16%.

Tuy nhiên, TS. Chương nhìn nhận, còn một số tồn tại trong kiểm chuẩn xét nghiệm, quản lý xét nghiệm. PGS.TS. Đào Xuân Cơ cũng khẳng định: "Chỉ có thể thực hiện liên thông dữ liệu khi năng lực xét nghiệm các đơn vị tương đương về chất lượng".

"Để liên thông dữ liệu xét nghiệm giữa các tuyến, trước tiên cần phải đồng bộ về chất lượng dữ liệu (danh mục xét nghiệm, kết quả xét nghiệm). Để làm xét nghiệm chuẩn, các tuyến phải đồng bộ về thiết bị, nhân lực, quy trình chuẩn từ khâu lấy mẫu...".

TS. Nguyễn Văn Thường, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, cũng cho rằng, về tiêu chí chất lượng xét nghiệm phải có một cơ quan kiểm định độc lập và công nhận; đồng thời, cần minh bạch, rõ ràng bệnh viện nào được liên thông...; hay muốn liên thông phải có hệ thống công nghệ thông tin để chuyển gửi chẩn đoán hình ảnh cho nhau, nhằm đảm bảo sự minh bạch và ổn định.

Do đó, theo TS, Nguyễn Văn Thường, để việc liên thông kết quả cận lâm sàng được triển khai hiệu quả cần có một bàn tay “nhạc trưởng”. Đó là sự vào cuộc quyết liệt của Bộ Y tế, đặc biệt, phải thành lập được Hội đồng kiểm định độc lập. Ngoài ra, ngành y tế cần xây dựng hệ thống phần mềm có thể chia sẻ dữ liệu cho nhau.

Để thực hiện điều này, Bộ Y tế cho biết sẽ đẩy nhanh tiến độ chuẩn hóa các phòng xét nghiệm trong thời gian tới. Đồng thời, việc liên thông dữ liệu y tế cũng sẽ thuận lợi hơn khi 100% cơ sở y tế đồng bộ hồ sơ bệnh án điện tử.