Sở hữu đường bờ biển dài và các hệ sinh thái ven biển phong phú, Việt Nam có tiềm năng lớn trong việc phát huy vai trò của carbon xanh dương đối với các mục tiêu giảm nhẹ, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Ngày 16/11, bên lề Hội nghị COP31, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam, tổ chức đối thoại “Từ Cam kết khí hậu đến Hành động carbon xanh dương: Tăng cường quan hệ đối tác quốc gia trong triển khai thực hiện”.
Sự kiện có sự tham gia của đại diện Việt Nam, Indonesia và Philippines – ba quốc gia đang triển khai Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương (NBCAP) – nhằm chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác khu vực và huy động nguồn lực cho bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái biển và ven biển.
Tại đây, Việt Nam cập nhật tiến độ triển khai NBCAP, giới thiệu các định hướng chính trong dự thảo Lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương, đồng thời trao đổi cơ hội hợp tác và đầu tư trong khu vực.
Theo Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu, carbon xanh dương (blue carbon) là carbon được hấp thụ và lưu trữ trong các hệ sinh thái biển và ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển. Đặc điểm nổi bật của những hệ sinh thái này là khả năng tích tụ một lượng lớn carbon trong sinh khối (thân và lá) và các lớp trầm tích dưới lớp bùn, nền đáy.
Nghiên cứu khoa học cho thấy các hệ sinh thái này có thể hấp thụ carbon trung bình cao gấp 2-4 lần và khả năng lưu trữ tổng thể có thể gấp tới 10 lần so với rừng trên cạn, giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, bảo vệ bờ biển, bảo tồn đa dạng sinh học và duy trì sinh kế cho cộng đồng ven biển.
Sở hữu đường bờ biển dài và các hệ sinh thái ven biển phong phú, Việt Nam có tiềm năng lớn trong việc phát huy vai trò của carbon xanh dương đối với các mục tiêu giảm nhẹ, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Tuy nhiên, các hệ sinh thái carbon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều đang chịu nhiều sức ép từ phát triển kinh tế và biến đổi khí hậu, khiến công tác bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái này ngày càng trở nên cấp thiết để thực hiện các cam kết quốc gia về khí hậu.
Năm 2026, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện khung chính sách thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển và thị trường carbon trong nước. Nhiều chủ trương, chính sách quan trọng đã được ban hành như: Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam thành quốc gia biển mạnh; Nghị quyết số 218/NQ-CP của Chính phủ về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết này; Nghị định số 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.
Ngoài ra, quá trình xây dựng Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026–2035 (NDC 3.0) cũng nhấn mạnh hơn vai trò của các hệ sinh thái biển và ven biển.
Nhằm hỗ trợ triển khai các định hướng trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thành lập NBCAP Việt Nam – nền tảng hợp tác đa bên nhằm tăng cường phối hợp liên ngành, huy động tri thức, tài chính và thúc đẩy triển khai các giải pháp carbon xanh dương. Đến nay, chương trình đã kết nối hơn 500 tổ chức và chuyên gia từ các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, doanh nghiệp và đối tác phát triển.
Một trong những kết quả trọng tâm là dự thảo Lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương. Đến năm 2030, lộ trình hướng tới hoàn thiện khung pháp lý và xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất cho quản lý các hệ sinh thái carbon xanh dương, tích hợp các hệ sinh thái này vào kiểm kê khí nhà kính quốc gia và NDC, đồng thời huy động tài chính bền vững, đảm bảo chia sẻ lợi ích công bằng với cộng đồng ven biển.
Trong phiên thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chính sách về carbon xanh dương, đại diện cơ quan quản lý Indonesia cho biết tháng 2/2026, nước này đã ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về hệ sinh thái carbon xanh dương (RENAKSI) giai đoạn 2025–2030. Kế hoạch gắn bảo tồn hệ sinh thái với an ninh lương thực, thủy sản, nuôi trồng thủy sản, sản xuất rong biển và sinh kế ven biển.
Trong khi đó, Philippines đưa carbon xanh dương vào khuôn khổ chính sách khí hậu thông qua NDC 3.0, xác định đây là một giải pháp giảm nhẹ phát thải. Là đầu mối quản lý về thị trường carbon, Bộ Tài nguyên và Môi trường (DENR) Philippines chú trọng kết nối NDC với Kế hoạch quốc gia về thích ứng và Chiến lược, Kế hoạch hành động về đa dạng sinh học.
Điều này đã góp phần thúc đẩy phục hồi hệ sinh thái có thể đóng góp đồng thời cho giảm nhẹ phát thải, thích ứng và bảo tồn đa dạng sinh học. Những kinh nghiệm này cho thấy tiềm năng bổ trợ lẫn nhau giữa ba quốc gia trong xây dựng chính sách, phát triển khoa học và huy động tài chính.
Cũng tại phiên thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi ba hướng hợp tác trọng tâm. Thứ nhất, phát huy vai trò của các quan hệ đối tác quốc gia trong thúc đẩy điều phối liên ngành.
Thứ hai, hoàn thiện khung chính sách, cơ chế chia sẻ lợi ích và nâng cao mức độ sẵn sàng đầu tư.
Thứ ba, tăng cường trao đổi tri thức và hợp tác khu vực trong huy động tài chính cho các giải pháp carbon xanh dương.
Đối với Việt Nam, ưu tiên trước mắt là bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái hiện có, đồng thời gắn với những ngành kinh tế phù hợp như lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản bền vững. Cách tiếp cận này giúp tạo thêm sinh kế và động lực kinh tế cho cộng đồng địa phương tham gia bảo vệ hệ sinh thái, bên cạnh tiềm năng từ các cơ chế tài chính carbon trong tương lai.
Việt Nam xác định phát triển carbon xanh dương là giải pháp gắn kết mục tiêu giảm nhẹ phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế biển bền vững.
Theo TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, "Chính sách là nền tảng, nhưng để phục hồi hệ sinh thái trên thực tế cần sự chung tay giữa Nhà nước, nhà khoa học, cộng đồng và doanh nghiệp". Ông cũng nhấn mạnh vai trò của NBCAP trong việc góp phần thúc đẩy, tăng cường sự phối hợp và tham gia của các bộ, ngành, địa phương cũng như các đối tác quốc tế trong tiến trình này.
Còn TS. Radhika Dave, Phụ trách Chương trình Thích ứng và Cộng đồng chống chịu với biến đổi khí hậu, Văn phòng Hỗ trợ Chính sách và Chương trình (BPPS) của UNDP nhận định với đường bờ biển rộng lớn và hệ sinh thái rừng ngập mặn có ý nghĩa toàn cầu, Việt Nam, Indonesia và Philippines có tiềm năng trở thành những quốc gia tiên phong về carbon xanh dương tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
"Khi các nền tảng hợp tác quốc gia đã được hình thành, bước tiếp theo là phát triển các mô hình tài chính thành công, truyền cảm hứng cho các quốc gia khác," bà cho biết thêm. "Đây là chìa khóa để thúc đẩy đầu tư vào các giải pháp carbon xanh dương, góp phần xây dựng hệ sinh thái có khả năng chống chịu và tạo nền tảng cho sự thịnh vượng kinh tế xã hội.”
Sau COP31, Việt Nam sẽ tập trung hoàn thiện Lộ trình hành động quốc gia, tiến tới xây dựng Lộ trình tài chính carbon xanh dương và tăng cường hợp tác kỹ thuật, tài chính với Indonesia, Philippines cùng các đối tác khu vực. Những nỗ lực này nhằm chuyển hóa các cam kết khí hậu thành các giải pháp thiết thực, góp phần bảo vệ các hệ sinh thái ven biển, tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và duy trì sinh kế bền vững.
Chương trình Đối tác Hành động carbon xanh dương (NBCAP) là nền tảng phối hợp liên ngành, đa bên nhằm huy động tri thức, tài chính và đổi mới sáng tạo cho công tác bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái carbon xanh dương, góp phần năng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện các cam kết khí hậu.
NBCAP Việt Nam được triển khai theo Ý định thư ký kết giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vào tháng 10/2025. Theo đó, Việt Nam là quốc gia thứ ba trên thế giới – sau Indonesia và Philippines – thành lập Chương trình này. Chương trình NBCAP do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, với sự hỗ trợ của Chính phủ Anh thông qua WEF. Ban Thư ký NBCAP do UNDP chủ trì, phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế - Bộ Nông nghiệp và Môi trường và WEF.
Được thành lập theo Quyết định số 1706/QĐ-BNNMT, Nhóm công tác triển khai Chương trình NBCAP Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm Trưởng nhóm, với sự tham gia của 25 thành viên đại diện cho cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tài chính, đối tác phát triển, tổ chức nghiên cứu và tổ chức phi chính phủ. Thành phần Nhóm Công tác gồm:
- 7 bộ, ngành: Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công an và Bộ Tư pháp;
- 3 ngân hàng thương mại: Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) và Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank);
- 3 đối tác phát triển quốc tế: Đại sứ quán Anh tại Việt Nam, UNDP và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF);
- 2 tổ chức phi chính phủ: Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF-Việt Nam) và Tổ chức Cứu trợ Trẻ em (Save the Children);
- 3 tổ chức nghiên cứu: Tổ chức Nghiên cứu Nông Lâm Quốc tế (ICRAF), Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển.
Vượt qua hơn 1.100 hồ sơ từ 80 quốc gia/vùng lãnh thổ, đại diện Việt Nam cùng hai start-up quốc tế đã giành ngôi vị quán quân tại chung kết Net Zero Challenge 2026...
Với trọng tâm của Hội nghị COP31 tập trung vào các giải pháp thực thi hành động khí hậu, thu hẹp khoảng cách giữa cam kết và kết quả thực tế, Việt Nam kỳ vọng những kinh nghiệm thực tiễn triển khai tại Việt Nam sẽ mang lại những giá trị hữu ích cho các quốc gia. Việt Nam tiếp tục tìm kiếm các đối tác tài chính, công nghệ phù hợp với các chiến lược ưu tiên trong giai đoạn phát triển mới.
Với lời kêu gọi tăng tốc chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch và huy động ít nhất 120 tỷ USD cho công tác thích ứng, bản dự thảo văn bản chính trị đầu tiên tại COP31 đang đặt ra những bài toán cân bằng lợi ích lớn cho gần 200 phái đoàn trước thềm phiên bế mạc ngày 20/11...
Những con hàu nặng 316 gram, dài 17 cm được vớt lên từ ao nước thải mặn ở rìa sa mạc Taklamakan cho thấy mô hình: biến “nước thải” của quá trình rửa mặn thành đầu vào cho chuỗi nuôi hải sản tuần hoàn, nơi nước được tái sử dụng trên 95% và đất nhiễm mặn dần được cải tạo tại vùng Alar (Tân Cương) từng bị coi là đất khô cằn nhất Trung Quốc...
Nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam là rất lớn. Theo tính toán, nhu cầu đầu tư, đổi mới trang thiết bị của một số ngành công nghiệp trọng điểm như xi măng; giấy và bột giấy; sắt thép; hóa chất; rượu, bia, nước giải khát lên đến 1.412 triệu USD...
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.