Doanh nghiệp logistics tìm lời giải tối ưu cho chi phí vận hành

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp logistics đang đối mặt với bài toán kép: Chi phí đầu vào gia tăng trong khi vẫn phải duy trì mức giá dịch vụ cạnh tranh để giữ chân khách hàng.

Biến động giá bán xăng dầu trong nước năm 2026 (31/12/2025 đến 26/3/2026):

LOGISTICS TRƯỚC BÀI TOÁN CHI PHÍ NGÀY CÀNG KHẮC NGHIỆT

Theo các chuyên gia trong ngành, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30–50% tổng chi phí vận tải. Khi giá xăng dầu tăng mạnh, biên lợi nhuận của doanh nghiệp logistics bị thu hẹp đáng kể, đặc biệt với các doanh nghiệp có quy mô vận tải lớn.

Tuy nhiên, việc điều chỉnh giá dịch vụ không phải là giải pháp dễ dàng. Thị trường logistics hiện có mức độ cạnh tranh cao, trong khi khách hàng – chủ yếu là các doanh nghiệp sản xuất và thương mại – ngày càng nhạy cảm với chi phí. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp logistics buộc phải chấp nhận “gồng mình” trước áp lực chi phí để duy trì thị phần.

Trong bối cảnh đó, logistics không còn là câu chuyện của vận chuyển đơn thuần, mà trở thành bài toán quản trị chi phí trên toàn bộ chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp không chỉ tối ưu từng chuyến xe mà phải tối ưu cả mạng lưới vận hành, từ phương tiện, tuyến đường đến cách thức tổ chức vận tải.

HIỆP HỘI HLA TÌM LỜI GIẢI Ở CẤP ĐỘ NGÀNH

Trước áp lực chung của thị trường, ngày 26/3, Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM (HLA) đã tổ chức hội nghị nhằm thảo luận các giải pháp ứng phó với biến động chi phí nhiên liệu.

Hội nghị quy tụ 60 doanh nghiệp logistics và cảng biển tại khu vực Hồ Chí Minh, tập trung trao đổi về những khó khăn trong vận hành cũng như tìm kiếm các giải pháp mang tính tổng thể. Theo đại diện Hiệp hội, biến động giá nhiên liệu không còn là vấn đề riêng lẻ của từng doanh nghiệp mà đã trở thành thách thức chung của toàn ngành.

Phát biểu tại hội nghị, ông Cao Hồng Phong – Phó Chủ tịch hiệp hội HLA cho rằng, chi phí nhiên liệu tăng cao đang tạo áp lực lớn lên toàn bộ chuỗi logistics, từ vận tải đường bộ, đường thủy đến khai thác cảng. Theo ông, trong bối cảnh này, các doanh nghiệp cần tăng cường liên kết, chia sẻ nguồn lực và tối ưu vận hành để giảm thiểu chi phí, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá cước như trước đây.

Các ý kiến tại hội nghị cũng thống nhất rằng, để thích ứng với bối cảnh mới, doanh nghiệp logistics cần chuyển từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh bằng năng lực vận hành, đồng thời tăng cường liên kết để tối ưu nguồn lực và giảm áp lực chi phí.

DOANH NGHIỆP LOGISTICS TÁI CẤU TRÚC ĐỂ THÍCH ỨNG

Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp có quy mô lớn và chủ động đầu tư từ sớm đang có lợi thế hơn trong việc thích ứng với biến động chi phí. Trong đó, Công ty TNHH MTV Logistics Viettel – đơn vị thành viên của Tổng Công ty Cổ phần Bưu chính Viettel – đang triển khai nhiều giải pháp nhằm tối ưu vận hành và kiểm soát chi phí trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao.

Trước hết, doanh nghiệp tập trung vào tối ưu vận hành nội tại, thông qua việc điều phối phương tiện theo hướng tăng hệ số lấp đầy xe, giảm tỷ lệ chạy rỗng và tối ưu mạng lưới vận tải theo mô hình “hub-and-spoke” và điều phối động để tối ưu hóa chi phí vận chuyển, giảm thời gian giao hàng, tăng hiệu quả quản lý, nâng cao hiệu quả xe. Việc tổ chức lại mạng lưới vận tải giúp giảm chi phí nhiên liệu trên mỗi đơn hàng, đồng thời nâng cao hiệu suất khai thác phương tiện.

Trước hết, doanh nghiệp tập trung tối ưu vận hành nội tại thông qua điều phối phương tiện theo hướng nâng cao hệ số lấp đầy, giảm tỷ lệ chạy rỗng và tái cấu trúc mạng lưới vận tải theo mô hình hub-and-spoke, kết hợp điều phối động theo nhu cầu thực tế. Cách tiếp cận này không chỉ giúp tối ưu chi phí trên mỗi đơn vị vận chuyển, mà còn rút ngắn lead time (thời gian giao hàng), nâng cao hiệu quả khai thác phương tiện và cải thiện năng lực quản trị toàn hệ thống.

Điểm khác biệt của Viettel Logistics nằm ở việc tích hợp dữ liệu vận hành xuyên suốt từ vận tải, kho bãi đến cửa khẩu, cho phép tối ưu chi phí không chỉ ở từng khâu mà trên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Song song với đó, Viettel Logistics đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý vận tải, từ giám sát hành trình, kiểm soát tiêu hao nhiên liệu đến điều phối phương tiện theo thời gian thực. Việc áp dụng các hệ thống quản lý sàn vận tải thông minh (Smart TMS) do Viettel tự thiết kế giúp doanh nghiệp minh bạch hóa dữ liệu vận hành, qua đó đưa ra các quyết định tối ưu chi phí nhanh hơn.

Một hướng đi khác được doanh nghiệp chú trọng là đa dạng hóa phương thức vận tải, từng bước kết hợp vận tải đường bộ với các phương thức khác như đường sắt và đường thủy nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu, đặc biệt trên các tuyến vận chuyển dài.

Bên cạnh đó, trong khuôn khổ Hiệp hội HLA, Viettel Logistics cũng tham gia các hoạt động kết nối và chia sẻ năng lực vận tải, hợp tác khai thác tuyến và tận dụng mạng lưới chung để tối ưu hiệu quả vận hành. Xu hướng từ cạnh tranh sang hợp tác được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí trong bối cảnh hiện nay.

Theo ông Lã Mạnh Hoàng - Phó Giám đốc Công ty Viettel Logistics, trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh, việc tối ưu chi phí không thể thực hiện theo từng khâu riêng lẻ mà cần tiếp cận theo hướng tổng thể trên toàn bộ hệ thống vận hành. “Doanh nghiệp logistics cần đồng thời tối ưu từ hạ tầng, phương tiện đến công nghệ và cách thức tổ chức vận tải. Khi các yếu tố này được vận hành đồng bộ, chi phí mới có thể được kiểm soát hiệu quả và bền vững”, ông Hoàng cho biết.

Bên cạnh nỗ lực từ doanh nghiệp, nhiều ý kiến trong hội nghị cho rằng cần có các chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước như thúc đẩy phát triển vận tải đa phương thức, đầu tư hạ tầng logistics trọng điểm và hoàn thiện cơ chế điều phối tại các cửa khẩu, đặc biệt là nhanh chóng triển khai các dự án cửa khẩu thông minh, sẽ giúp giảm chi phí logistics ở cấp độ toàn nền kinh tế.

Áp lực chi phí từ nhiên liệu không còn là yếu tố mang tính chu kỳ, mà đang trở thành “trạng thái bình thường mới” của ngành logistics. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp nào làm chủ được bài toán tối ưu hệ thống và dữ liệu vận hành sẽ không chỉ vượt qua giai đoạn khó khăn, mà còn tái định hình lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.