Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã bán và hoán đổi khoảng 60 tấn vàng, trị giá hơn 8 tỷ USD, chỉ trong vòng hai tuần sau khi cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu...

Giới phân tích cho rằng nhu cầu USD có thể khiến nhiều ngân hàng trung ương khác bán vàng nếu xung đột kéo dài.

Động thái bán vàng của Thổ Nhĩ Kỳ là một nguyên nhân khiến giá vàng giảm mạnh trong tháng 3 này.

Dữ liệu được cập nhật trong tuần vừa rồi cho thấy dự trữ vàng của Thổ Nhĩ Kỳ đã giảm 6 tấn trong tuần kết thúc vào ngày 13/3 và giảm thêm thêm 52,4 tấn trong tuần kết thúc vào ngày 20/3. Một phần trong số vàng đó đã được nước này bán trực tiếp, một phần được sử dụng để hoán đổi lấy ngoại tệ hoặc lira thông qua các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ - theo tiết lộ của nguồn thạo tin với hãng tin Bloomberg.

Động thái bán vàng nói trên diễn ra trong bối cảnh chiến lược giảm lạm phát của Thổ Nhĩ Kỳ gặp khó khăn. Cuộc chiến chống lạm phát của nước này phụ thuộc nhiều vào việc duy trì một đồng lira ổn định hoặc chỉ giảm giá từ từ. Để đạt được mục tiêu đó, một trong những biện pháp mà Thổ Nhĩ Kỳ sử dụng là dùng ngoại tệ mạnh để can thiệp vào thị trường qua các ngân hàng thương mại quốc doanh. Chi phí nhập khẩu năng lượng và nhu cầu USD cùng tăng kể từ khi xung đột bắt đầu đã khiến cho các biện pháp này trở nên khó duy trì hơn.

Trong bối cảnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã chuyển sang bán vàng và sử dụng các thỏa thuận hoán đổi vàng từ dự trữ vàng trị giá 135 tỷ USD của ngân hàng trung ương để đáp ứng nhu cầu thanh khoản - theo bà Iris Cibre, nhà sáng lập công ty Phoenix Consultancy tại Istanbul. Bà ước tính hơn một nửa tổng số vàng mà Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ bán và hoán đổi trong đợt này đã được lấy ngoại tệ ở nước ngoài thông qua các thỏa thuận đổi vàng lấy tiền.

Trong các thỏa thuận hoán đổi như vậy, ngân hàng trung ương giao vàng cho phía đối tác để đổi lấy tiền ở mức giá giao ngay, đồng thời đồng ý mua lại số vàng đó trong tương lai. Cách này cho phép ngân hàng trung ương có được nguồn thanh khoản USD với chi phí thấp thông qua sử dụng vàng làm tài sản thế chấp.

Trong cùng khoảng thời gian 2 tuần mà Thổ Nhĩ Kỳ bán vàng dự trữ, các quỹ ETF vàng được Bloomberg theo dõi cũng bán ròng khoảng 43 tấn vàng. Ở nhiều thị trường trên thế giới, quỹ ETF là một trong những cách phổ biến nhất để các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân tiếp cận với vàng.

Việc bán vàng để bảo vệ tỷ giá đồng nội tệ lira đánh dấu một bước ngoặt đối với Thổ Nhĩ Kỳ, bởi ngân hàng trung ương nước này là một trong những ngân hàng trung ương mua vàng tích cực nhất thế giới trong thập kỷ qua nhằm giảm sự phụ thuộc vào các tài sản USD.

Theo ông Daniel Ghali, một chiến lược gia hàng hóa tại TD Securities, cú sốc kinh tế từ cuộc chiến giữa Mỹ và Iran có thể sẽ làm giảm nhu cầu vàng từ một số ngân hàng trung ương, đồng thời buộc một số ngân hàng khác phải bán từ dự trữ vàng để đáp ứng các nghĩa vụ phải thực hiện bằng USD.

"Việc các ngân hàng trung ương bán vàng trực tiếp không phải là điều không thể. Tuy nhiên, chúng tôi kỳ vọng xu hướng rộng hơn sẽ là một sự thay đổi trong tốc độ mua vàng của ngân hàng trung ương trong thời gian tới”, ông Ghali nhận xét.

Từ khi xung đột Mỹ - Iran nổ ra vào hôm 28/2 đến hết phiên ngày thứ Sáu vừa rồi, giá vàng đã giảm gần 15%. Ngoài hoạt động bán vàng của ngân hàng trung ương và các quỹ ETF, vàng còn đương đầu áp lực giảm giá xu hướng tăng giá của đồng USD, đà tăng của lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ, và khả năng các ngân hàng trung ương bao gồm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngừng giảm hoặc thậm chí tăng lãi suất để chống lại áp lực lạm phát do giá dầu tăng cao.