Hải quan ưu tiên thông quan thực phẩm "mắc cạn" ở cửa khẩu

Tình trạng ùn ứ thực phẩm nhập khẩu đang xuất hiện tại nhiều cửa khẩu khi các lô hàng chưa hoàn tất khâu kiểm tra an toàn thực phẩm theo quy định mới, tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp trong giai đoạn nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh trước Tết Nguyên đán.

Nhằm giải quyết vướng mắc trong khâu kiểm tra chuyên ngành và thủ tục hải quan cho doanh nghiệp, Cục Hải quan yêu cầu các Chi cục trưởng Chi cục hải quan khu vực chủ động bố trí cán bộ trực liên tục, ưu tiên giải quyết thông ngay đối với hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu đã đảm bảo hồ sơ theo quy định để hạn chế ùn ứ và tránh đứt gãy chuỗi cung ứng.

Ngoài việc đẩy nhanh xử lý hồ sơ, các đơn vị được yêu cầu thường xuyên cập nhật, phải báo cáo kịp thời cho Ban Giám sát Quản lý (Cục Hải quan) về những khó khăn phát sinh trong quá trình làm thủ tục đối với thực phẩm nhập khẩu để có phương án tháo gỡ.

Song song, Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan được giao nhiệm vụ bố trí cán bộ trực hệ thống, bảo đảm các nền tảng xử lý dữ liệu điện tử vận hành thông suốt trong giai đoạn cao điểm.

Theo số liệu Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã công bố, tính riêng trong ngày 30/1/2026, tại các cửa khẩu biên giới đường bộ và đường thủy, cả nước ghi nhận hơn 1.300 phương tiện (xe tải, ghe thuyền) chở thực phẩm và nông sản tươi sống bị ùn ứ, chưa thể thông quan do cơ quan chức năng chưa có cơ sở ban hành thông báo kết quả xác nhận hàng hóa đủ điều kiện nhập khẩu

Theo phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp, trên thực tế triển khai Nghị định 46/2026/NĐ-CP cũng phát sinh vướng mắc đối với nhóm hàng là dụng cụ, bao bì chứa đựng và tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Cụ thể, theo quy định tại các Điều 4, Điều 19, Điều 21, Điều 45, Điều 46, Điều 47 Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, dụng cụ, bao bì chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm được phân công quản lý theo lĩnh vực quản lý của từng Bộ và phải kiểm tra an toàn thực phẩm theo các phương thức quy định tại Nghị định.

Tuy nhiên, hiện chỉ có Bộ Y tế ban hành Thông tư số 15/2024/TT-BYT quy định một số mặt hàng gồm “hộp, bao, túi, màng bọc, bình, chai, lọ, thùng chứa, bể chứa, đồ dùng nhà bếp bằng nhựa tổng hợp”; “núm vú của bình cho trẻ em ăn và các loại tương tự bằng cao su” phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm.

Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng như Bộ Công Thương chưa có danh mục mặt hàng dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, Cục Hải quan nêu rõ.

Cục Hải quan cho rằng các mặt hàng như bát đĩa, xoong nồi bằng thép, bình giữ nhiệt… dù tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nhưng không phải là thực phẩm và không thuộc nhóm tiêu dùng trực tiếp, nên có thể được xem là nhóm hàng có mức độ rủi ro thấp hơn.

Trong thời gian chờ các bộ quản lý chuyên ngành ban hành hướng dẫn thống nhất, Cục Hải quan kiến nghị các bộ làm rõ các mặt hàng là dụng cụ, bao bì chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không thuộc danh mục hàng hóa nhập khẩu thuộc đối tượng phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm có thuộc diện bắt buộc phải kiểm tra an toàn thực phẩm hay không nhằm sớm gỡ ách tắc cho doanh nghiệp.