Tác động của cú sốc giá dầu 2026 lên thị trường tài chính Mỹ có thể khác thập niên 1970

Cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đã phủ bóng đen lên thị trường tài chính Mỹ trong những ngày qua, đẩy giá dầu thô tăng vọt và khiến nhà đầu tư lo ngại rằng nền kinh tế Mỹ có thể rơi vào tình trạng đình lạm (stagflation) hồi những năm 1970.

Đình lạm - sự kết hợp của lạm phát cao và tăng trưởng ì ạch - thường được xem là một môi trường tồi tệ cho cả thị trường cổ phiếu và trái phiếu. Trên thực tế, cả hai thị trường này ở Mỹ đã đồng thời sụt giảm trong năm 2022, khi cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine đẩy giá dầu vượt ngưỡng 120 USD/thùng.

Đối với các nhà đầu tư Mỹ lo ngại về nguy cơ xảy ra đình lạm và ảnh hưởng của tình trạng đó đến danh mục của họ, lịch sử có thể mang đến một vài câu trả lời.

Vào năm 1973, chỉ số S&P 500 của thị trường chứng khoán Mỹ giảm hơn 40% khi suy thoái kinh tế xảy ra đồng thời với cú sốc giá dầu. Theo dữ liệu của công ty nghiên cứu Capital Economics, cú sụt đó làm mất đi cả một thập kỷ lợi nhuận mà các cổ phiếu vốn hóa lớn ở Mỹ mang lại cho nhà đầu tư.

Hiện nay, một số nhà đầu tư trên thị trường tài chính Mỹ đang nhìn lại những gì đã xảy ra vào thập niên 1970 để dự báo thị trường sẽ đi về đâu trong năm 2026. Nhưng theo hãng tin CNBC, giới phân tích nói rằng có một số khác biệt lớn cần lưu ý.

Thứ nhất, đợt tăng bùng nổ hiện nay của giá dầu không kéo theo việc giá vàng tăng dữ dội do sự mất giá của đồng USD như đã xảy ra vào năm 1973. Thay vào đó, đồng USD đã mạnh lên so với hầu hết các đồng tiền chủ chốt khác sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào hôm 28/2, còn giá vàng suy yếu rõ rệt.

“Vàng có thể là một công cụ phòng ngừa tuyệt vời trong bối cảnh bất định. Nhưng tôi cho rằng nhiều nhà đầu tư đã không chuẩn bị cho những gì đang xảy ra bây giờ, vì họ không ngờ được rằng đồng USD lại tăng giá mạnh như thế”, ông Julian Howard, trưởng bộ phận đa tài sản tại công ty Gam, nói với CNBC.

Ông Howard lưu ý rằng với vị thế là nước sản xuất dầu lớn nhất và một nước xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới, Mỹ hiện nay có mức độ dễ tổn thương ít hơn nhiều so với trước đây khi đối mặt với sự gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông.

“Giá dầu tăng mạnh giúp cải thiện tỷ lệ trao đổi (terms of trade) của nền kinh tế Mỹ và đẩy đồng USD tăng giá, từ đó gây áp lực mất giá lên vàng”, ông nói.

Cũng trong thập niên 1970, cổ phiếu các công ty nhỏ ở Mỹ tăng bùng nổ. Từ năm 1975-1977, cổ phiếu nhỏ là lớp tài sản đạt mức tăng trưởng tốt nhất trong 3 năm liên tiếp - theo phân tích của công ty BofA Global Research.

Nhưng ông Howard chỉ ra rằng sự tăng trưởng đó chỉ diễn ra sau khi thị trường có một cú sập mạnh. Ông cho rằng để các cổ phiếu nhỏ tăng trưởng vượt trội trong thập niên 2020 này, cần phải có một giai đoạn phục hồi của thị trường sau một đợt giảm sâu, mà những yếu tố này đều chưa xuất hiện ở thời điểm hiện tại.

Ngoài ra, thập niên 1970 chứng kiến lạm phát dai dẳng ở mức cao hơn nhiều so với mục tiêu, tăng trưởng kinh tế trì trệ, và một khung chính sách nứt vỡ - tất cả những vấn đề chưa hiện hữu ở thời điểm hiện tại, theo Giám đốc đầu tư (CIO) Charles-Henry Monchau của công ty Syz Group.

“Đây không phải là thập niên 1970, nhưng có thể là sự bắt đầu của một thứ gì đó có tầm quan trọng tương tự. Đó có thể là một cuộc dịch chuyển kéo dài từ các tài sản trên giấy sang tài sản hữu hình, và một cuộc tái định giá lẽ ra đã phải diễn ra từ lâu của nền kinh tế vật lý hậu thuẫn tất cả những thứ khác”, ông Monchau viết trong một báo cáo.

Trao đổi với CNBC, vị CIO này nói rằng tài sản vật lý và những ngành công nghiệp liên quan như năng lượng, đồng, thép và khoáng sản quan trọng có thể là những đối tượng hưởng lợi chính của bất kỳ sự dịch chuyển nào khỏi các cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn sang các tài sản hữu hình.