Lễ hội Chùa Hương 2026: Hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới

Với định hướng phát triển an toàn, thân thiện, chất lượng và bền vững, Chùa Hương đang chuyển mình từ điểm đến mùa vụ sang không gian du lịch văn hóa - tâm linh quanh năm.

Chùa Hương đang được Hà Nội xác định là một trong những điểm đến ưu tiên trong chiến lược phát triển du lịch của Thủ đô, hướng tới mục tiêu bền vững và đón khách bốn mùa. Trong bối cảnh đó, Lễ hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt, không chỉ là sự kiện văn hóa - tín ngưỡng thường niên, mà còn là dấu mốc quan trọng mở đầu cho lộ trình đưa Khu di tích quốc gia đặc biệt Chùa Hương trở thành khu du lịch quốc gia ngay trong năm 2026, tiến tới hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO vào năm 2030.

LỄ HỘI CHÙA HƯƠNG 2026: BƯỚC KHỞI ĐẦU CHO TẦM NHÌN DÀI HẠN

Ông Trần Đức Hải, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn, thành phố Hà Nội, cho biết Lễ hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 diễn ra từ ngày 18/2 đến hết ngày 11/5/2026 (tức từ mùng 2 tháng Giêng đến ngày 25/3 năm Bính Ngọ). Lễ khai hội được tổ chức vào ngày 22/2/2026 (mùng 6 tháng Giêng). Không gian lễ hội bao trùm toàn bộ quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt Chùa Hương với 4 tuyến tham quan chính và 20 điểm đền, chùa, động thờ Phật, tạo nên một không gian sinh hoạt văn hóa tâm linh rộng lớn, gắn kết hài hòa giữa thiên nhiên và tín ngưỡng.

Lễ hội năm nay được tổ chức với chủ đề xuyên suốt “An toàn -  Thân thiện - Chất lượng”. Phần lễ được thực hiện trang trọng, tuân thủ nghi thức truyền thống của Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, thể hiện khát vọng cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, đời sống nhân dân bình an, hạnh phúc. Các nghi lễ chính diễn ra tại chùa Thiên Trù, động Hương Tích cùng hệ thống đền, chùa trong quần thể di tích, bảo đảm giữ gìn sự tôn nghiêm và không gian linh thiêng của di sản.

Phần hội được tổ chức có chọn lọc, tập trung vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật dân gian và sinh hoạt cộng đồng mang tính giáo dục, lành mạnh, phù hợp với không gian di tích. Ban Tổ chức chủ trương hạn chế các hoạt động phô trương, thương mại hóa, từng bước đưa lễ hội trở về với các giá trị cốt lõi, đồng thời nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách.

Song song với đó, hệ thống camera AI được lắp đặt tại các điểm trọng tâm nhằm giám sát an ninh trật tự, hỗ trợ điều hành lễ hội theo hướng chủ động, kịp thời. Trung tâm điều hành lễ hội và đường dây nóng hoạt động liên tục để tiếp nhận, xử lý nhanh các phản ánh của du khách, góp phần xây dựng hình ảnh lễ hội văn minh, thân thiện.

Cùng với đổi mới phương thức quản trị, công tác chỉnh trang và sắp xếp lại không gian di tích được triển khai quyết liệt. Các cơ quan chức năng của thành phố và xã Hương Sơn đang rà soát, xử lý tình trạng lấn chiếm không gian di tích, buôn bán tự phát trong khu vực bảo vệ di tích và vùng phụ cận.

Việc giải phóng mặt bằng, thu hồi đất công hết thời hạn sử dụng được thực hiện theo đúng quy định, gắn với quy hoạch tổng thể quần thể Hương Sơn, nhằm từng bước trả lại cảnh quan thông thoáng và sự linh thiêng cho di tích, đặc biệt tại suối Yến, các bến đò, khu vực chùa Thiên Trù, động Hương Tích và các tuyến đường phục vụ khách tham quan.

LÀM MỚI SẢN PHẨM, HƯỚNG TỚI ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH BỐN MÙA

Không dừng lại ở mùa lễ hội truyền thống, từ tháng 5 đến hết năm 2026, xã Hương Sơn tiếp tục triển khai nhiều hoạt động nhằm phát triển du lịch bốn mùa. Trọng tâm là tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao, nghệ thuật; tăng cường liên kết vùng; quảng bá nông sản, đặc sản địa phương; xây dựng các không gian trải nghiệm, check-in và phát triển các sản phẩm du lịch thiền, du lịch sinh thái - tâm linh đặc trưng của Chùa Hương.

Theo ông Trần Đức Hải, địa phương đang tập trung làm mới sản phẩm và nâng cao sức hấp dẫn điểm đến thông qua phát triển các chương trình du lịch theo mùa, như trải nghiệm Chùa Hương mùa hoa đại, tổ chức cuộc thi ảnh đẹp Chùa Hương, xây dựng bộ nhận diện thương hiệu du lịch thống nhất, dễ nhận diện và lan tỏa. Song song với đó là chỉnh trang cảnh quan theo hướng xanh - sạch - đẹp, thiết kế các sản phẩm lưu niệm lấy cảm hứng từ hình ảnh chiếc khánh đặc trưng của Chùa Hương, hoàn thiện hệ thống bảng biển và hạ tầng nhỏ hài hòa với cảnh quan tự nhiên.

Từ góc độ doanh nghiệp và chuyên gia du lịch, nhiều ý kiến cho rằng Chùa Hương có tiềm năng lớn để phát triển các sản phẩm du lịch theo chủ đề và theo mùa. Việc truyền thông đúng và đủ ngay từ đầu mùa lễ hội sẽ giúp phân bổ dòng khách hợp lý, đồng thời khẳng định Chùa Hương không chỉ là điểm đến hành hương mà còn là không gian văn hóa tâm linh giàu giá trị. Bên cạnh đó, thay đổi nhận thức cộng đồng, xây dựng phong cách làm du lịch văn minh, tử tế và chuyên nghiệp, từ trang phục, ứng xử của người lái đò đến cách đón tiếp du khách.

Nhiều doanh nghiệp lữ hành cũng đề xuất xây dựng các tour trọn gói một hoặc hai ngày dành cho khách quốc tế, kết hợp vãn cảnh suối Yến, tham quan chùa Thiên Trù, trải nghiệm làng nghề, ẩm thực và các hoạt động gắn với tài nguyên bản địa. Việc đa dạng hóa sản phẩm, khai thác hệ thống di tích phong phú như chùa Thanh Sơn, động Hương Đài, chùa Long Vân, chùa Cây Khế, động Người Xưa… được kỳ vọng sẽ giúp Chùa Hương từng bước chuyển từ điểm đến mùa vụ sang điểm đến quanh năm.