Liên kết vùng đệm tạo “lá chắn” giữ rừng Cúc Phương mãi xanh

Vườn Quốc gia Cúc Phương vừa tổ chức Hội nghị ký kết Quy chế phối hợp với 7 xã vùng đệm gồm: Cúc Phương, Nho Quan (Ninh Bình); Yên Trị, Yên Thủy, Đại Đồng (Phú Thọ) và Thành Vinh, Thạch Quảng (Thanh Hóa).

Nội dung ký kết tập trung vào việc tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, giữ gìn an ninh trật tự, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững toàn vùng.

HIỆU QUẢ TỪ SỰ PHỐI HỢP CHẶT CHẼ GIỮA BAN LÃNH ĐẠO VƯỜN VÀ CHÍNH QUYỀN CƠ SỞ

Theo báo cáo tổng kết giai đoạn 2021–2025, sự phối hợp chặt chẽ giữa Ban lãnh đạo Vườn Quốc gia Cúc Phương và chính quyền cơ sở đã mang lại nhiều kết quả đáng ghi nhận. Trong 5 năm qua, số vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp giảm rõ rệt; các hoạt động phòng cháy, chữa cháy rừng, tuần tra, cứu hộ và tuyên truyền pháp luật được triển khai đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm.

Cụ thể, Vườn Quốc gia Cúc Phương đã phát hiện và xử lý 113 vụ vi phạm lâm nghiệp, trong đó không có vụ phá rừng lớn hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng. Các hành vi vi phạm chủ yếu là mang theo công cụ, bẫy hoặc tàng trữ súng tự chế trong rừng – đều được lực lượng chức năng kịp thời ngăn chặn và xử lý dứt điểm.

Song song với đó, công tác giao khoán rừng tiếp tục được duy trì hiệu quả. Mỗi năm, hơn 4.000 ha rừng được giao khoán cho cộng đồng dân cư quản lý, kết hợp hỗ trợ 29 thôn, bản vùng đệm với tổng kinh phí hơn 11 tỷ đồng từ các chương trình như 809 và ERPA (giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ). Các hoạt động này góp phần quan trọng trong việc nâng cao sinh kế, giảm áp lực lên tài nguyên rừng và tăng cường gắn kết người dân với công tác bảo tồn.

Một điểm nhấn đáng chú ý trong năm 2025 là việc Vườn Quốc gia Cúc Phương triển khai ứng dụng phần mềm SMART trong công tác tuần tra, giám sát rừng. Giải pháp công nghệ này giúp theo dõi chính xác, minh bạch và hiệu quả hơn các hoạt động quản lý tài nguyên.

Ngoài ra, Vườn cũng đã sắp xếp lại hệ thống 8 trạm kiểm lâm theo cấp xã, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ và kịp thời với chính quyền địa phương.

MỞ HƯỚNG TIẾP CẬN MỚI TRONG BẢO TỒN, HƯỚNG TỚI MÔ HÌNH “QUẢN LÝ RỪNG CỘNG ĐỒNG BỀN VỮNG”

Tại hội nghị, đại diện Vườn Quốc gia Cúc Phương cùng lãnh đạo 7 xã vùng đệm đã ký kết Quy chế phối hợp giai đoạn 2025–2030.

Quy chế xác định rõ nguyên tắc, nội dung và phương thức phối hợp trong nhiều lĩnh vực trọng yếu: quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng; cứu hộ, cứu nạn và bảo tồn đa dạng sinh học; giữ gìn an ninh trật tự khu vực vùng đệm; phát triển sinh kế cộng đồng gắn với bảo vệ rừng.

Việc ký kết này được xem là bước đi quan trọng, không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự gắn kết giữa Vườn với chính quyền địa phương, mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong công tác bảo tồn – lấy người dân vùng đệm làm trung tâm.

Đây cũng là nền tảng để hướng tới mô hình “quản lý rừng cộng đồng bền vững”, trong đó sự phối hợp, đồng hành và chia sẻ lợi ích được coi là yếu tố then chốt.

Với phương châm hành động: “Chủ động – Phối hợp chặt chẽ – Phản ứng nhanh – Xử lý dứt điểm – Bảo tồn bền vững”, Ban quản lý Vườn Quốc gia Cúc Phương xác định nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới là tiếp tục ứng dụng công nghệ hiện đại, tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao hiệu quả hỗ trợ sinh kế cho người dân vùng đệm.

Mục tiêu lâu dài là bảo tồn đi đôi với phát triển, để Cúc Phương mãi xanh, mãi là biểu tượng của cân bằng sinh thái và phát triển hài hòa giữa con người với thiên nhiên.

Cũng trong khuôn khổ hội nghị, Vườn Quốc gia Cúc Phương đã công bố hệ thống đường dây nóng hoạt động 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày trong tuần. Đây là kênh tiếp nhận thông tin trực tiếp từ người dân, du khách và các tổ chức liên quan đến công tác phòng cháy, chữa cháy rừng; cứu hộ động vật hoang dã; cũng như phản ánh các hành vi vi phạm, tội phạm lâm nghiệp.

Những nỗ lực đồng bộ, thiết thực này thể hiện rõ định hướng của Vườn Quốc gia Cúc Phương trong giai đoạn mới: lấy bảo tồn làm nền tảng, lấy cộng đồng làm trung tâm và lấy khoa học – công nghệ làm động lực để phát triển bền vững.