Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tạo cơ chế thuận lợi, linh hoạt để chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn vào nghiên cứu, đào tạo, xây dựng chính sách và phát triển khoa học, công nghệ trong nước.

Theo TTXVN, trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, sáng 21/9 (giờ địa phương), tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã gặp gỡ các chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Tham dự cuộc gặp có nhiều chuyên gia, trí thức đang hoạt động trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học máy tính, tự động hóa, chính sách công, y tế, tài chính - ngân hàng, bảo mật và an toàn dữ liệu, vật liệu bền vững, công nghệ tài chính, thương mại điện tử…

Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng báo cáo về tiềm năng, thế mạnh của đội ngũ chuyên gia, trí thức và các mạng lưới chuyên gia người Việt Nam tại Hoa Kỳ.

TẠO CƠ CHẾ ĐỂ KIỀU BÀO THAM GIA SÂU HƠN

Tại cuộc gặp, đại diện các chuyên gia, trí thức đã đề xuất nhiều vấn đề liên quan đến phát triển các start-up đa quốc gia nhằm nâng cao vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị AI toàn cầu; định hướng phát triển trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn 2045; nghiên cứu, phát triển thiết bị bay không người lái; giải pháp thu hút dòng vốn toàn cầu và cơ chế tập hợp, kết nối nguồn lực chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Đánh giá cao các ý kiến, đề xuất cụ thể, tâm huyết của đội ngũ chuyên gia, trí thức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng khoảng cách về khoa học, công nghệ giữa Việt Nam với các nước đi trước còn lớn; Việt Nam chưa làm chủ được nhiều công nghệ cốt lõi, điều kiện dành cho nghiên cứu còn hạn chế, đội ngũ chuyên gia trình độ cao chưa đáp ứng nhu cầu.

Trước yêu cầu đó, Đảng, Nhà nước xác định cần tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong thực hiện chính sách, đầu tư có trọng tâm cho nghiên cứu, nâng cao chất lượng đào tạo và xây dựng cơ chế phù hợp đối với những rủi ro trong nghiên cứu khoa học; qua đó tạo điều kiện, khuyến khích các nhà khoa học nghiên cứu, sáng tạo và tạo ra những sản phẩm thiết thực, hiệu quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng trao đổi về những điểm mới trong Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết tiếp tục khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời là nguồn lực chiến lược quan trọng của đất nước. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tri thức, kinh nghiệm và những quan hệ hợp tác mà các chuyên gia, nhà khoa học người Việt Nam vun đắp ở nước ngoài cần có chỗ đứng xứng đáng trong các chương trình phát triển của Việt Nam.

Một điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết là yêu cầu các cơ quan cùng đồng hành, xây dựng cơ chế để kiều bào có thể tham gia sâu hơn. Để thực hiện, các cơ quan trong nước cần biết lắng nghe từ sớm, sẵn sàng chia sẻ thông tin và cùng xác định những công việc cụ thể.

Nghị quyết cũng nêu rõ trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài. Theo đó, sự hỗ trợ của các cơ quan cần đến được với những người đang gặp khó khăn, cần thông tin hoặc cần được hướng dẫn để giải quyết công việc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh Nghị quyết rất coi trọng tinh thần cầu thị đối với các ý kiến xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt vì lợi ích chung của đất nước. Việc trao đổi cần cởi mở, để người góp ý được trình bày đầy đủ và người tiếp nhận thực sự muốn hiểu, qua đó bồi đắp sự tin cậy giữa hai bên.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn các chuyên gia tham gia xây dựng các nhóm nghiên cứu, hỗ trợ đào tạo người trẻ, cùng lựa chọn hướng công nghệ phù hợp với nhu cầu trong nước; chia sẻ tri thức, kinh nghiệm trên nhiều lĩnh vực, những cách làm đã thành công và cả chưa thành công để trong nước có cái nhìn đầy đủ hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc trở về hay tiếp tục làm việc ở nước ngoài là lựa chọn gắn với nghề nghiệp, gia đình và hoàn cảnh của mỗi người; Đảng, Nhà nước tôn trọng những lựa chọn đó.

Người muốn trở về cần được hỗ trợ để ổn định cuộc sống và làm việc lâu dài; người đang ở nước ngoài cũng có thể tham gia bằng những hình thức thuận tiện, phù hợp với thời gian và trách nhiệm của mình.

MỜI CHUYÊN GIA THAM GIA NGAY TỪ KHÂU XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH

Để những đóng góp của kiều bào phát huy hiệu quả, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam tại Hoa Kỳ tổng hợp đầy đủ các ý kiến tại cuộc gặp, chuyển đến đúng cơ quan phụ trách và theo dõi việc trả lời.

Đồng thời, cần có đầu mối liên hệ rõ ràng để kiều bào tiếp tục gửi góp ý sau cuộc gặp. Những đề xuất cần thêm thời gian nghiên cứu phải được thông tin về tiến độ; những vấn đề chưa thể thực hiện cũng cần được giải thích rõ lý do.

Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành liên quan cần chủ động mời chuyên gia, nhà nghiên cứu người Việt Nam ở nước ngoài tham gia góp ý ngay từ quá trình xây dựng chính sách, xác định nhiệm vụ nghiên cứu và thiết kế chương trình đào tạo.

Đối với những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cần tổ chức trao đổi chuyên môn đến nơi đến chốn. Kết quả tiếp thu phải được thể hiện trong việc điều chỉnh nội dung hoặc trong lời giải thích có căn cứ gửi lại người góp ý.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu các cơ quan chức năng tạo điều kiện tốt nhất có thể cho những đóng góp của chuyên gia, trí thức kiều bào. Với đề xuất được lựa chọn triển khai, cần sớm xác định đơn vị tiếp nhận, người phụ trách, kinh phí và điều kiện làm việc; thời gian giải quyết thủ tục phải rõ ràng, những vướng mắc vượt thẩm quyền cần được báo cáo để xử lý.

“Khi đã mời một người dành thời gian hợp tác, cơ quan mời phải có trách nhiệm chuẩn bị để người đó làm được việc”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Các viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị sử dụng chuyên gia cần trao đổi cụ thể ngay từ đầu về yêu cầu chuyên môn, quyền lợi của người tham gia và việc sử dụng kết quả nghiên cứu; tôn trọng quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ cũng như những cam kết nghề nghiệp của chuyên gia kiều bào với cơ quan nơi họ đang làm việc.

Hình thức hợp tác cần linh hoạt, có thể từ xa, theo từng đợt hoặc dài hạn, phù hợp với tính chất công việc và điều kiện của mỗi bên.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn việc tiếp nhận ý kiến của trí thức Việt Nam ở nước ngoài trở thành công việc thường xuyên. Các cơ quan trong nước cần nói rõ những vấn đề đang cần tư vấn để người có chuyên môn biết và lựa chọn tham gia.

Sau một thời gian hợp tác, hai bên cùng nhìn lại điều gì có ích, điều gì còn vướng và cần sửa ở đâu. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tinh thần làm việc nghiêm túc, có kết quả sẽ tạo niềm tin để các chuyên gia tiếp tục gắn bó và đóng góp cho đất nước.