Rosatom nhìn thấy những cơ hội hợp tác rộng hơn tại Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ sản xuất bồi đắp kim loại. "Chúng tôi sẵn sàng xem xét khả năng nội địa hóa việc lắp ráp máy in 3D tại Việt Nam để phục vụ thị trường Đông Nam Á trong tương lai"...

Trả lời phỏng vấn Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, ông Ilya Vladimirovich Kavelashvili, Tổng giám đốc phụ trách mảng kinh doanh Công nghệ Bồi đắp thuộc Khối Nhiên liệu của Rosatom, chia sẻ về chiến lược công nghệ của Rosatom, bước đột phá trong công nghệ in 3D đồng, quá trình chuyển từ in 3D sang sản xuất công nghiệp và triển vọng phát triển Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất bồi đắp của khu vực.

Rosatom đang mở rộng công nghệ sản xuất bồi đắp từ một công nghệ chuyên biệt được ứng dụng trong những lĩnh vực hạt nhân đòi hỏi yêu cầu cao thành một nền tảng công nghiệp rộng hơn cho các ngành năng lượng, hàng không vũ trụ, kỹ thuật điện và nhiều lĩnh vực công nghệ cao khác. Việc phát triển công nghệ in 3D đồng và hợp kim đồng đang mở ra những khả năng mới trong chế tạo các linh kiện phức tạp như bộ trao đổi nhiệt, hệ thống làm mát, phần tử dẫn điện và cuộn cảm, đồng thời có thể rút ngắn thời gian sản xuất, giảm tiêu hao vật liệu và số công đoạn lắp ráp.

Sự phát triển này nằm trong chiến lược rộng hơn của Rosatom nhằm xây dựng một hệ sinh thái sản xuất bồi đắp tích hợp hoàn chỉnh, bao gồm máy in 3D công nghiệp, bột kim loại, phần mềm, công nghệ in, kiểm soát chất lượng, dịch vụ kỹ thuật, bảo trì và đào tạo nhân lực chuyên môn. Với dòng máy in RusMelt sử dụng công nghệ nung chảy laser chọn lọc (SLM), Rosatom đang hướng tới đưa sản xuất bồi đắp vượt ra khỏi phạm vi tạo mẫu và sản xuất quy mô nhỏ, tiến tới sản xuất công nghiệp ổn định và có khả năng lặp lại.

Từ lâu Rosatom được biết đến chủ yếu với vai trò là một trong những tập đoàn hạt nhân hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, tôi khá bất ngờ khi biết về phạm vi hoạt động công nghệ rất rộng của Rosatom, trong đó có sản xuất bồi đắp và in 3D kim loại. Ông có thể giải thích về chiến lược của Rosatom trong lĩnh vực này? Rosatom hướng tới trở thành một nhà sản xuất máy in 3D hàng đầu, một nhà cung cấp các giải pháp sản xuất tiên tiến hay đang xây dựng một hệ sinh thái sản xuất bồi đắp hoàn chỉnh?

Rosatom có cách nhìn rộng hơn về công nghệ bồi đắp, chứ không chỉ đơn thuần là sản xuất máy in 3D. Chúng tôi cung cấp cho khách hàng một giải pháp trọn gói cho hoạt động công nghiệp, bao gồm thiết bị, bột kim loại, phần mềm, công nghệ in, dịch vụ và đào tạo chuyên gia.

Nói cách khác, chúng tôi đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh. Máy in là một bộ phận quan trọng của hệ thống, nhưng không phải là bộ phận duy nhất. Điều quan trọng nhất đối với khách hàng là tất cả các thành phần phải hoạt động đồng bộ với nhau và cho phép sản xuất ổn định những chi tiết cần thiết.

Theo ông, những lợi thế công nghệ quan trọng nhất của Rosatom trong lĩnh vực in 3D kim loại so với các công nghệ và nhà sản xuất hàng đầu khác trên thế giới là gì? Những năng lực nào - từ máy in 3D, phần mềm và bột kim loại đến kiểm soát quy trình và bảo đảm chất lượng - tạo nên lợi thế cạnh tranh của Rosatom?

Thế mạnh của Rosatom nằm ở cách tiếp cận toàn diện. Chúng tôi không chỉ phát triển máy in 3D mà còn phát triển vật liệu, phần mềm, công nghệ in, dịch vụ và kiểm soát chất lượng.

Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực sản xuất, bởi chỉ in được một chi tiết là chưa đủ  chúng ta phải chắc chắn về các đặc tính của chi tiết đó cũng như khả năng lặp lại của kết quả. Kinh nghiệm lâu năm trong ngành công nghiệp hạt nhân cũng giúp chúng tôi đặc biệt chú trọng đến độ tin cậy và chất lượng của quy trình sản xuất.

Rosatom đã phát triển dòng máy in 3D công nghiệp RusMelt và đang ứng dụng công nghệ bồi đắp trong những lĩnh vực đòi hỏi yêu cầu cao như năng lượng hạt nhân, hàng không vũ trụ và cơ khí chế tạo. Theo ông, đột phá công nghệ quan trọng nhất cần đạt được là gì để chuyển in 3D từ tạo mẫu và sản xuất quy mô nhỏ sang công nghệ sản xuất công nghiệp quy mô lớn?

Điều quan trọng nhất trong quá trình chuyển sang sản xuất công nghiệp là phải học cách chế tạo các chi tiết có cùng chất lượng cao một cách ổn định và lặp lại trong mọi lần sản xuất.

Đối với một nguyên mẫu, chỉ cần in thành công một chi tiết là đủ. Nhưng đối với sản xuất hàng loạt, cần bảo đảm rằng mọi chi tiết tiếp theo đều đáp ứng cùng những yêu cầu đó.

Đó là lý do kiểm soát quy trình, vật liệu ổn định, thử nghiệm và các tiêu chí nghiệm thu rõ ràng đối với sản phẩm hoàn thiện đóng vai trò then chốt. Chính những yếu tố này biến in 3D từ một công nghệ thử nghiệm thành một công cụ sản xuất công nghiệp hoàn chỉnh.

Gần đây, Rosatom công bố đã làm chủ công nghệ in 3D đối với đồng và các hợp kim đồng. Vì sao đồng được xem là một vật liệu đặc biệt khó trong sản xuất bồi đắp kim loại? Rosatom đã vượt qua những khó khăn liên quan đến khả năng dẫn nhiệt cao và độ phản xạ laser của đồng như thế nào?

Đồng thực sự là một trong những vật liệu khó nhất đối với công nghệ in 3D bằng laser. Đồng phản xạ tốt bức xạ laser và tản nhiệt rất nhanh. Điều này khiến việc nung chảy bột một cách ổn định và hình thành một lớp vật liệu có chất lượng cao trở nên khó khăn hơn.

Giải pháp đòi hỏi phải điều chỉnh chính xác các thông số in - công suất laser, tốc độ laser và những thông số công nghệ khác. Các chuyên gia của Rosatom đã tối ưu hóa những thông số này và hiện có khả năng chế tạo các sản phẩm bằng đồng đạt chất lượng yêu cầu.

Lợi thế công nghệ quan trọng nhất của công nghệ in 3D đồng mới được Rosatom phát triển là gì? Công nghệ này có thể chế tạo những linh kiện hoặc cấu trúc phức tạp vốn khó hoặc không thể sản xuất bằng các công nghệ gia công đồng truyền thống hay không?

Lợi thế chính của công nghệ in 3D đồng là khả năng tạo ra những hình dạng phức tạp mà các phương pháp truyền thống rất khó chế tạo.

Ví dụ, những kênh phức tạp phục vụ làm mát hoặc trao đổi nhiệt có thể được hình thành trực tiếp bên trong chi tiết. Với phương pháp sản xuất truyền thống, để tạo ra thiết kế như vậy, thường phải lắp ráp từ nhiều bộ phận và kết nối chúng bằng hàn hoặc hàn vảy.

In 3D cho phép chế tạo toàn bộ cấu trúc thành một chi tiết duy nhất. Điều này mang lại cho các kỹ sư nhiều tự do hơn trong thiết kế và có thể giảm số lượng mối nối cũng như các công đoạn sản xuất.

Rosatom đánh giá những ứng dụng nào có tiềm năng công nghệ và kinh tế lớn nhất đối với đồng in 3D - bộ trao đổi nhiệt, hệ thống làm mát, thiết bị điện, động cơ điện, điện tử công suất, chất bán dẫn, hàng không vũ trụ hay năng lượng? Ông có thể chia sẻ một số kết quả kỹ thuật đáng chú ý từ các thử nghiệm in 3D đồng gần đây của Rosatom?

Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến những sản phẩm kết hợp các đặc tính của đồng với hình dạng phức tạp. Các sản phẩm này bao gồm bộ trao đổi nhiệt, hệ thống làm mát, linh kiện của thiết bị điện và những bộ phận khác đòi hỏi khả năng dẫn nhiệt hoặc dẫn điện cao.

Trong quá trình hoàn thiện công nghệ, Rosatom đã in 3D các linh kiện của bộ trao đổi nhiệt và những cấu trúc ba chiều phức tạp. Những ví dụ này cho thấy rõ lợi thế chính của công nghệ: cho phép tạo ra các hình học bên trong rất khó đạt được bằng những phương pháp gia công truyền thống.

Rosatom đang tận dụng các công nghệ được phát triển cho lĩnh vực hạt nhân để mở rộng sang những ngành công nghệ cao khác. Công nghệ sản xuất bồi đắp có ý nghĩa như thế nào trong quá trình chuyển đổi rộng hơn của Rosatom, từ một tập đoàn hạt nhân thành một tập đoàn công nghệ đa ngành? Liệu in 3D có thể trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng quan trọng của Rosatom trong những năm tới?

Công nghệ bồi đắp là một ví dụ cho thấy chuyên môn của ngành công nghiệp hạt nhân có thể được ứng dụng trong những lĩnh vực khác.

Lĩnh vực này đòi hỏi kiến thức về khoa học vật liệu, công nghiệp kim loại, cơ khí chế tạo, công nghệ laser và kiểm soát chất lượng - tất cả những lĩnh vực này đã được phát triển trong Rosatom từ lâu.

Ngày nay, in 3D đã được xem là một lĩnh vực công nghệ riêng biệt và được ứng dụng không chỉ trong ngành công nghiệp hạt nhân mà còn trong nhiều ứng dụng công nghiệp khác.

Điều quan trọng đối với chúng tôi là phát triển lĩnh vực này ở bất cứ nơi nào nó mang lại những lợi ích rõ ràng về kỹ thuật hoặc kinh tế cho khách hàng.

Rosatom và PetroVietnam gần đây đã ký MOU về hợp tác trong lĩnh vực công nghệ bồi đắp, trong đó có kế hoạch thành lập Trung tâm Công nghệ Bồi đắp tại Việt Nam. Hiện trạng hợp tác này như thế nào và trung tâm dự kiến sẽ bao gồm những công nghệ, thiết bị và chức năng chủ yếu nào?

Hiện nay, hợp tác giữa chúng tôi và PetroVietnam đang ở giai đoạn chuẩn bị. Chúng tôi đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực công nghệ bồi đắp và thống nhất đàm phán về việc thành lập Trung tâm Công nghệ Bồi đắp tại Việt Nam.

Chúng tôi cũng đã phân tích các nhiệm vụ sản xuất của PetroVietnam, đồng thời lựa chọn địa điểm và các thiết bị cần thiết cho hoạt động của Trung tâm.

Ngoài PetroVietnam, Rosatom có nhìn thấy cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm công nghệ của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất bồi đắp kim loại hay không? Các đối tác Việt Nam có thể trở thành một phần trong hệ sinh thái sản xuất bồi đắp rộng hơn của Rosatom, bao gồm sản xuất linh kiện, vật liệu và bột kim loại, phần mềm, dịch vụ kỹ thuật, đào tạo và sản xuất các chi tiết in 3D hay không?

Có, chúng tôi nhìn thấy những cơ hội hợp tác rộng hơn tại Việt Nam. Công nghệ bồi đắp không chỉ đòi hỏi thiết bị mà còn cần các kỹ sư, cơ sở hạ tầng nghiên cứu và đào tạo chuyên gia. Vì vậy, chúng tôi quan tâm đến việc thiết lập quan hệ với các trường đại học, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp công nghiệp.

Chúng tôi đã trao đổi với các đối tác là trường đại học Việt Nam về ứng dụng in 3D, nghiên cứu chung và đào tạo.

Trong tương lai, sự hợp tác như vậy có thể bao gồm thiết kế chi tiết, dịch vụ kỹ thuật, đào tạo, bảo trì và ứng dụng thực tiễn công nghệ in 3D tại các cơ sở sản xuất.

Rosatom đã đề cập đến khả năng nội địa hóa việc lắp ráp máy in 3D tại Việt Nam trong tương lai để phục vụ các thị trường Đông Nam Á. Theo ông, Việt Nam cần những điều kiện gì để trở thành một trung tâm sản xuất bồi đắp của khu vực? Và ông hình dung phạm vi hợp tác giữa Rosatom và Việt Nam trong 5-10 năm tới như thế nào?

Có một số điều kiện cần thiết để Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất bồi đắp của khu vực, bao gồm nhu cầu mạnh mẽ từ ngành công nghiệp, đội ngũ kỹ sư được đào tạo bài bản, cơ sở hạ tầng dịch vụ và nghiên cứu, cũng như các yêu cầu rõ ràng về chất lượng và chứng nhận sản phẩm.

Điều quan trọng nữa là phải có cơ sở hạ tầng phục vụ cung ứng vật liệu và bảo trì thiết bị.

Chúng tôi thực sự sẵn sàng xem xét khả năng nội địa hóa việc lắp ráp máy in 3D tại Việt Nam để phục vụ thị trường Đông Nam Á trong tương lai. Tuy nhiên, thời điểm cụ thể và quy mô của quá trình nội địa hóa này vẫn chưa được công bố.

Hiện tại, trọng tâm của chúng tôi là phát triển hợp tác thực chất và xây dựng những năng lực cần thiết.