Trong phiên giao dịch sáng ngày thứ Hai (9/3), thị trường trái phiếu toàn cầu giảm mạnh khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran leo thang, đẩy giá dầu có lúc áp sát 120 USD/thùng...

Giá dầu tăng mạnh làm gia tăng lo ngại lạm phát có thể tăng tốc trở lại, đồng thời củng cố kỳ vọng rằng các ngân hàng trung ương châu Âu sẽ phải duy trì lập trường cứng rắn hơn, thậm chí có khả năng thắt chặt chính sách vào cuối năm nay.

Tuy nhiên, sang phiên chiều, thị trường dần ổn định trở lại khi giá dầu hạ nhiệt sau nhịp tăng mạnh trước đó, giúp giá trái phiếu phục hồi nhẹ từ mức thấp nhất trong ngày. Thông tin các bộ trưởng tài chính Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) sẵn sàng triển khai “các biện pháp cần thiết” để ứng phó với đà tăng của giá năng lượng toàn cầu đã phần nào giúp thị trường bớt căng thẳng. Tuy nhiên, các quan chức G7 vẫn chưa đưa ra cam kết cụ thể về việc xả kho dầu dự trữ khẩn cấp.

Tại Mỹ, đà tăng giá dầu gần đây đang khiến thị trường điều chỉnh lại kỳ vọng về lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Giới đầu tư hiện chỉ còn dự báo Fed sẽ giảm lãi suất một lần với mức 0,25 điểm phần trăm trong năm nay, thậm chí một số ý kiến cho rằng cơ quan này có thể sẽ đợi đến năm 2027 mới tiếp tục hạ lãi suất.

Trong phiên thứ Hai, giá dầu Brent có lúc vọt lên 119,5 USD/thùng - mức cao nhất trong ngày kể từ tháng 6/2022 - trước khi chốt phiên ở mức 98,96 USD/thùng, tăng 6,8% so với phiên trước. Đà tăng này diễn ra khi xung đột Iran khiến eo biển Hormuz gần như bị tê liệt. Đây là tuyến vận chuyển huyết mạch trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được tiêu thụ trên toàn cầu.

Ngoài ra, việc Iran bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei - con trai của lãnh tụ tối cao quá cố Ali Khamenei - làm lãnh tụ tối cao mới cũng gia tăng áp lực lên giá dầu, bởi động thái này phát đi tín hiệu rằng phe cứng rắn vẫn tiếp tục nắm quyền tại Tehran.

“Nếu giá dầu tiếp tục đi lên và làm gia tăng áp lực lạm phát, dư địa để các ngân hàng trung ương toàn cầu nới lỏng chính sách sẽ bị thu hẹp, nhất là với những cơ quan đang cân nhắc hạ lãi suất”, ông Chip Hughey, giám đốc đầu tư tại công ty quản lý tài sản Truist Wealth, nhận xét với hãng tin Reuters.

Theo ông Hughey, tình hình căng thẳng hiện tại đã khiến thị trường phải điều chỉnh lại kỳ vọng đối với Fed, theo hướng giảm khả năng cắt giảm lãi suất và lùi thời điểm nới lỏng chính sách tới cuối năm nay. Tại châu Âu, tác động thậm chí còn lớn hơn khi triển vọng chính sách tiền tệ đang dịch chuyển theo hướng thắt chặt.

Giới chuyên gia cho rằng lo ngại lạm phát nóng trở lại, cùng nguy cơ các ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc thậm chí tăng lãi suất trở lại, đang làm lu mờ vai trò trú ẩn an toàn vốn có của trái phiếu trong giai đoạn bất ổn hiện nay.

Trong phiên thứ Hai, trái phiếu chính phủ tiếp tục bị bán mạnh, khiến giá giảm và lợi suất tăng thêm, sau đợt biến động lớn tuần trước. Trái ngược với diễn biến này, chứng khoán Phố Wall phục hồi sau nhịp giảm mạnh đầu phiên và khép lại ngày giao dịch trong sắc xanh.

Thị trường hiện đang điều chỉnh mạnh kỳ vọng về lãi suất tại châu Âu. Với Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), giới đầu tư hiện nghiêng về kịch bản cơ quan này sẽ tăng tổng cộng khoảng 0,3 điểm phần trăm lãi suất vào cuối năm nay. Đây là sự đảo chiều đáng kể so với tháng 2, khi thị trường cho rằng ECB có thể tiếp tục hạ lãi suất. Thậm chí, có thời điểm trong phiên ngày 9/3, nhà đầu tư còn đặt cược vào khả năng ECB tăng lãi suất 2 lần.

Đối với Ngân hàng Trung ương Anh (BOE), giới giao dịch hiện cho rằng lãi suất vào cuối năm 2026 sẽ gần như không thay đổi. Dù vậy, đây vẫn là thay đổi lớn so với trước khi xung đột bùng phát, khi thị trường kỳ vọng BOE sẽ giảm lãi suất ngay trong tháng này.

Anh là thị trường chịu tác động mạnh nhất trong phiên 9/3 khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Anh kỳ hạn 2 năm có lúc lên mức cao nhất trong gần 1 năm, trước khi chốt phiên tăng 0,062 điểm phần trăm lên 4,04%.

Tại Đức, lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 2 năm cũng có lúc chạm 2,48% - mức cao nhất kể từ tháng 7/2024 - rồi chốt phiên tăng 0,013 điểm phần trăm.

Diễn biến này nối tiếp đà tăng mạnh lợi suất trái phiếu châu Âu tuần trước. Giới phân tích cho rằng thị trường châu Âu dễ bị tổn thương hơn trước làn sóng bán tháo do khu vực này phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm chốt phiên tăng 0,034 điểm phần trăm, lên 3,59%. 

Ở nhóm trái phiếu dài hạn, áp lực bán trong phiên thứ Hai chủ yếu tập trung tại Anh, khi lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất kể từ tháng 9 năm ngoái.

Thị trường cũng đang đổ dồn quan tâm tới phản ứng chính sách của các chính phủ khi giá năng lượng tăng mạnh - yếu tố có thể nhanh chóng gây sức ép với người tiêu dùng và doanh nghiệp. Tại châu Á, nhiều chính phủ đang khẩn trương tìm cách giảm tác động với nền kinh tế và đời sống người dân. Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) đang xem xét các biện pháp ngắn hạn nhằm hỗ trợ ngành công nghiệp trước áp lực chi phí gia tăng.

Theo đánh giá của tổ chức xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings, tình hình tài khóa của những quốc gia như Anh và Pháp - vốn đã chịu áp lực từ thâm hụt ngân sách lớn - có thể càng thêm căng thẳng nếu các chính phủ phải tung ra chính sách hỗ trợ năng lượng mới.

Trong khi đó, một số nhà phân tích cho rằng phản ứng của thị trường trái phiếu cũng là lời cảnh báo rằng nhà đầu tư cần thận trọng hơn với các tài sản rủi ro.

“Diễn biến trên thị trường trái phiếu cho thấy nhà đầu tư đang dần nghiêng về kịch bản giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong nhiều tháng. Nhưng nếu điều đó thực sự xảy ra, thị trường cổ phiếu nhiều khả năng sẽ còn phải điều chỉnh mạnh hơn nữa”, ông Mohit Kumar, nhà kinh tế tại ngân hàng đầu tư Jefferies, nhận định.