Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Ba (7/3) cho biết ông đã đồng ý tạm dừng các cuộc tấn công đã lên kế hoạch nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran trong 2 tuần, trong khi Tehran mở lại eo biển Hormuz...

Với thông báo này, ông rút lại những lời đe dọa trước đó về việc sắp ra lệnh phá hủy “toàn bộ nền văn minh” của Iran.

Trong một bài đăng trên trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nói rằng quyết định này đi kèm điều kiện Cộng hòa Hồi giáo Iran phải chấp thuận “Mở cửa hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn” eo biển Hormuz. Quyết định được đưa ra hơn 5 tuần sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự tại Iran.

Trong một tuyên bố riêng, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết tàu thuyền sẽ có thể đi qua eo biển Hormuz an toàn trong 2 tuần tới, với sự phối hợp của Lực lượng Vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về mặt kỹ thuật.

Thông báo của ông Trump được đưa ra chưa đầy 2 giờ trước thời hạn ông đặt ra với Iran, hoặc đạt được một thỏa thuận bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu - hoặc đối mặt với các đợt tấn công lớn nhằm vào hạ tầng dân sự.

Ông Trump cho biết quyết định đình chiến trong 2 tuần này được đưa ra sau các cuộc trao đổi với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir - những người đang đóng vai trò trung gian trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran.

“Đây là lệnh ngừng bắn từ hai phía!” ông Trump tuyên bố.

Sau thông báo trên của ông Trump, giá dầu thế giới có lúc lao dốc tới 16%, trong khi hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ bật tăng mạnh.

Hạn chót 20h theo giờ miền Đông Mỹ - mốc thời gian ông Trump đặt ra hôm Chủ nhật (5/3) khi yêu cầu Iran phải mở lại eo biển Hormuz - đã gây ra tâm lý lo ngại tại Mỹ và nhiều nơi trên thế giới. Đến sáng thứ Ba, ông Trump tiếp tục leo thang căng thẳng khi viết trong một bài đăng khác trên mạng xã hội rằng: “Cả một nền văn minh sẽ biến mất trong đêm nay và sẽ không thể hồi sinh”.

Chiều cùng ngày, Thủ tướng Pakistan Sharif đề nghị ông Trump gia hạn thêm 2 tuần đối với tối hậu thư dành cho Iran. Ông Sharif cũng kêu gọi Tehran chấp thuận mở lại eo biển Hormuz trong 2 tuần như một “cử chỉ thiện chí”.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Sharif đồng thời kêu gọi tất cả các bên tham chiến ngừng bắn trong 2 tuần để tạo điều kiện cho nỗ lực ngoại giao hướng tới chấm dứt chiến tranh, vì lợi ích của hòa bình và ổn định lâu dài trong khu vực.

Cả Mỹ và Iran sau đó đều xem diễn biến này là thắng lợi của mình.

Trong bài đăng thông báo đình chiến 2 tuần, ông Trump cho rằng Mỹ đồng ý dừng các cuộc tấn công đã lên kế hoạch vì “đã hoàn thành và vượt tất cả mục tiêu quân sự”, đồng thời đang tiến rất gần tới một thỏa thuận mang tính quyết định về hòa bình lâu dài với Iran và rộng hơn là Trung Đông.

“Chúng tôi đã nhận được đề xuất gồm 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để tiếp tục đàm phán”, ông Trump viết.

Ông Trump cho biết gần như mọi điểm bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được xử lý và khoảng thời gian 2 tuần sẽ tạo điều kiện để hai bên hoàn tất thỏa thuận.

Trong khi đó, vào tối muộn ngày thứ Ba, hãng thông tấn Mehr của Iran đăng tải tuyên bố từ Ban thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, khẳng định Mỹ “đã chấp nhận các nguyên tắc này làm cơ sở cho đàm phán và đã khuất phục trước ý chí của người dân Iran”.

Theo tuyên bố này, Tehran cho rằng nếu các nhượng bộ của đối phương trên thực địa được cụ thể hóa thành một kết quả mang tính quyết định trên bàn đàm phán, Iran sẽ xem đó là một thắng lợi lịch sử. Nếu không, nước này sẽ tiếp tục chiến đấu cho tới khi toàn bộ yêu cầu của mình được đáp ứng.

Tuyên bố cũng cho biết Iran sẽ bước vào 2 tuần đàm phán với Mỹ tại Islamabad, thủ đô Pakistan, bắt đầu từ những ngày tới.

Đề xuất 10 điểm của Iran bao gồm các yêu cầu như Mỹ rút lực lượng chiến đấu khỏi các căn cứ trong khu vực, dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản của Tehran đang bị phong tỏa ở nước ngoài và bồi thường đầy đủ thiệt hại chiến tranh. Đề xuất này cũng đưa ra một cơ chế cho phép tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz theo hình thức có kiểm soát.

Trước đó, vào thứ Hai (6/4), ông Trump vẫn cho rằng đề xuất ngừng bắn do Iran đưa ra là “chưa đủ tốt”. Tuy nhiên, sang ngày thứ Ba, ông lại nhận xét đề xuất 10 điểm của Tehran là “cơ sở khả thi” cho đàm phán. Hiện chưa rõ yếu tố nào đã khiến lập trường của Tổng thống Mỹ thay đổi như vậy.