Ách tắc giải ngân đầu tư công do vốn chờ dự án

Theo báo cáo cập nhật từ Bộ Tài chính, ước tính đến hết tháng 9 năm 2025, tổng vốn giải ngân ước đạt 440.402,3 tỷ đồng tương đương khoảng 50% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Nếu so với cùng kỳ năm 2024 thì tốc độ giải ngân năm nay cao hơn mức 45,3% do Thủ tướng Chính phủ giao, tương ứng 307.837 tỷ đồng.

Bộ Tài chính cho biết tính đến hết tháng 9 năm 2025, cả nước có 9 bộ, cơ quan trung ương và 17 địa phương có tỷ lệ ước giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước.

Tuy nhiên, vẫn ghi nhận 29/42 Bộ, cơ quan trung ương cũng như 15/34 địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp hơn mức trung bình của cả nước là 50%. 

Trong khối các cơ quan trung ương, luỹ kế 9 tháng đầu năm, tình hình giải ngân vốn đầu tư công vẫn ở mức thấp dưới 10% trong khi được giao kế hoạch giải ngân vốn lớn.

Một số cơ quan gần như chưa triển khai được khối lượng đáng kể như Bộ Dân tộc và Tôn giáo chỉ đạt tỷ lệ giải ngân so với kế hoạch Thủ tướng chính phủ giao là 3,4% (tổng số vốn kế hoạch là 906.470 tỷ đồng), Bộ Khoa học và Công nghệ đạt 3,6% (tổng số vốn kế hoạch là 923.342 tỷ đồng), Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đạt 4,6% (tổng số vốn kế hoạch là 409.583 tỷ đồng) và Bộ Ngoại giao chỉ đạt 7,5% (tổng số vốn kế hoạch là 508.883 tỷ đồng).

Đáng chú ý, có 6 bộ quản lý khối lượng vốn giải ngân lớn trên 1 triệu tỷ đồng như Bộ Y tế, Viện Khoa học và công nghệ Việt Nam, Bộ Tài chính, Toà án nhân dân tối cao, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch hay Bộ Giáo dục và Đào tạo đều có tiến độ thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, chỉ dưới mức 30%.

Đối với Bộ Tài chính, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư trong 9 tháng đầu năm mới chỉ ghi nhận ở mức 21% so với kế hoạch, tuy nhiên nếu loại trừ phần vốn đang trình điều chỉnh giảm thì tỷ lệ thực tế đạt 31,2%. Bộ Y tế và Viện Khoa học và công nghệ Việt Nam cũng trong tình trạng tương tự khi tiến độ giải ngân chỉ biến động trong dưới 12,5%. 

Một số đơn vị có tiến triển hơn như Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn hay Bộ Xây dựng, với tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 30–39%, song vẫn chưa vượt được ngưỡng trung bình cả nước. 

Về phía địa phương, tình hình giải ngân ở khu vực này cũng không khả quan hơn. Cụ thể, nhiều tỉnh miền núi phía Bắc tiếp tục nằm trong nhóm có tỷ lệ giải ngân thấp, trong đó Lai Châu, Sơn La hay Lâm Đồng đều mới giải ngân dưới 35%.

Ở khu vực đồng bằng và miền Trung, một số địa phương có tiến độ khá hơn nhưng vẫn chưa vượt mức trung bình, như Quảng Trị, Vĩnh Long hay Đắk Lắk.

Đáng chú ý, Bộ tài chính nêu rõ ba địa phương có quy mô vốn đầu tư công lớn nhất cả nước bao gồm Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Hưng Yên cũng đều chưa đạt yêu cầu.

Theo kế hoạch, Hà Nội được giao khoảng 87,13 triệu tỷ đồng nhưng mới giải ngân được 45,1%; TP. Hồ Chí Minh đạt 48,8% trên tổng vốn 40,3 triệu tỷ đồng; còn Hưng Yên đạt 47,7% trên kế hoạch 118,95 triệu tỷ đồng. Đây đều là các địa phương có tiềm lực kinh tế mạnh, năng lực triển khai lớn, song tiến độ vẫn “chậm nhịp” so với mục tiêu quốc gia.

Bộ Tài chính đánh giá nguyên nhân chủ yếu của tình trạng chậm giải ngân đến từ việc chuẩn bị thủ tục đầu tư kéo dài, công tác giải phóng mặt bằng chậm tiến độ, cũng như sự thiếu đồng bộ trong điều phối giữa các cơ quan chuyên môn.

Bên cạnh đó, một số đơn vị vẫn chưa hoàn tất thủ tục phân bổ hoặc điều chuyển vốn giữa các dự án, dẫn đến tình trạng có khối lượng thực hiện nhưng không thể thanh toán. đồng thời, khâu phối hợp giữa các cơ quan chủ quản, chủ đầu tư và cơ quan tài chính ở nhiều nơi vẫn còn chậm, chưa theo kịp yêu cầu tiến độ

Trước thực tế này, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khẩn trương rà soát, báo cáo tình hình, nêu rõ nguyên nhân và giải pháp khắc phục, đồng thời gửi kết quả về Văn phòng Chính phủ và Bộ Tài chính để tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ. 

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng yêu cầu thường xuyên rà soát và phân loại dự án theo mức độ giải ngân để kịp thời điều chuyển vốn nội bộ, bảo đảm nguồn vốn được sử dụng hiệu quả.