Khi các ưu đãi tại Mỹ và châu Âu thu hẹp, thị trường xe điện toàn cầu bước vào giai đoạn sàng lọc, nơi lợi thế quy mô và kiểm soát chi phí giúp BYD bứt lên, còn Tesla đối mặt phép thử mới về mô hình tăng trưởng...

Dựa trên số liệu bán hàng công bố đến nay, cục diện thị trường xe điện toàn cầu năm 2025 gần như đã được định hình. Theo tin từ AFP đăng tải trên Japan Today, khoảng cách doanh số giữa BYD và Tesla đã đủ lớn để khó có khả năng đảo ngược trong những tháng cuối năm, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đua xe điện toàn cầu.

TESLA ĐỨT GÃY ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG NGẮN HẠN

Tính đến cuối tháng 11/2025, BYD - Tập đoàn có trụ sở tại Thâm Quyến và cũng là nhà sản xuất lớn trong phân khúc xe hybrid - đã bán được khoảng 2,07 triệu xe điện trên toàn cầu. Con số này phản ánh rõ lợi thế về quy mô, chuỗi cung ứng khép kín và khả năng kiểm soát chi phí - những yếu tố then chốt trong bối cảnh thị trường xe điện bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn.

Trong khi đó, Tesla mới chỉ ghi nhận doanh số 1,22 triệu xe tính đến hết tháng 9/2025. Mức tăng mạnh trong quý 3/2025 của hãng chủ yếu đến từ yếu tố chính sách, khi người tiêu dùng Mỹ đẩy nhanh quyết định mua xe trước thời điểm ưu đãi thuế 7.500 USD dành cho xe điện chính thức hết hiệu lực.

Tính đến cuối tháng 11/2025, BYD - Tập đoàn có trụ sở tại Thâm Quyến và cũng là nhà sản xuất lớn trong phân khúc xe hybrid - đã bán được khoảng 2,07 triệu xe điện trên toàn cầu.

Theo AFP, riêng trong ba tháng này, Tesla đã bán gần nửa triệu xe - một mức tăng mang tính đột biến và khó duy trì. Khi hiệu ứng chính sách qua đi, nhu cầu được dự báo sẽ điều chỉnh mạnh trong quý 4/2025 và các quý tiếp theo.

Phân tích đồng thuận của FactSet cho thấy Tesla có thể chỉ bán được khoảng 449.000 xe trong quý cuối cùng của năm. Do đó, tổng doanh số cả năm 2025 của Tesla sẽ vào khoảng 1,65 triệu xe, giảm 7,7% so với năm trước và thấp hơn đáng kể so với mức mà BYD đã đạt được từ trước khi năm tài chính kết thúc.

Deutsche Bank thậm chí còn đưa ra đánh giá thận trọng hơn, khi dự báo doanh số quý 4/2025 của Tesla chỉ đạt khoảng 405.000 xe. Theo ngân hàng này, Tesla đang chịu mức sụt giảm nhu cầu khoảng một phần ba tại Bắc Mỹ và châu Âu - hai thị trường có biên lợi nhuận cao nhất - cùng với mức giảm khoảng 10% tại Trung Quốc.

CHÍNH SÁCH THU HẸP, THỊ TRƯỜNG BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN THANH LỌC

Các chuyên gia cho rằng thị trường xe điện Mỹ đang bước vào giai đoạn “tái cân bằng” sau nhiều năm tăng trưởng nhờ trợ cấp. Việc chấm dứt ưu đãi thuế được xem là phép thử thực chất đối với nhu cầu tiêu dùng, buộc các hãng xe phải cạnh tranh bằng giá thành, công nghệ và hiệu quả vận hành thay vì dựa vào hỗ trợ chính sách.

Ngay cả trước khi ưu đãi thuế kết thúc, Tesla đã gặp khó tại một số thị trường then chốt. Theo AFP, hình ảnh thương hiệu của hãng phần nào bị ảnh hưởng bởi các phát ngôn và quan điểm chính trị gây tranh cãi của CEO Elon Musk, trong bối cảnh nhóm khách hàng xe điện truyền thống vốn nhạy cảm với các vấn đề môi trường và xã hội.

Song song đó, Tesla đang chịu sức ép ngày càng lớn từ các đối thủ Trung Quốc như BYD, cũng như từ các nhà sản xuất ô tô lâu đời tại châu Âu đang đẩy mạnh chuyển đổi sang xe điện. 

Theo ông Ives, mức doanh số khoảng 420.000 xe trong quý 4/2025 có thể được coi là “chấp nhận được”, trong bối cảnh thị trường tài chính hiện tập trung mạnh vào chiến lược dài hạn của Tesla, đặc biệt là chương trình xe tự hành dự kiến tăng tốc từ năm 2026.

BYD ĐỊNH VỊ LẠI CUỘC CHƠI TOÀN CẦU, TESLA ĐẶT CƯỢC VÀO CÔNG NGHỆ

Dù đang chiếm ưu thế rõ rệt về doanh số, BYD cũng đối mặt với những thách thức tại thị trường nội địa Trung Quốc, nơi cạnh tranh giá gay gắt đang gây áp lực lên biên lợi nhuận toàn ngành. Trong bối cảnh đó, mở rộng ra thị trường quốc tế trở thành trụ cột chiến lược nhằm duy trì đà tăng trưởng.

Theo bà Jing Yang, Giám đốc xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Fitch Ratings, BYD là một trong số ít hãng xe Trung Quốc sớm xây dựng được năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng xe điện ở nước ngoài. “Sự đa dạng hóa về địa lý sẽ giúp BYD thích ứng tốt hơn với môi trường thuế quan toàn cầu ngày càng phức tạp”, bà Yang đánh giá.

Việc BYD vươn lên dẫn đầu về doanh số không chỉ phản ánh sự dịch chuyển vị thế giữa hai doanh nghiệp, mà còn cho thấy một bước ngoặt lớn hơn của ngành xe điện toàn cầu. Khi chu kỳ tăng trưởng dựa vào trợ cấp dần khép lại, cuộc cạnh tranh đang chuyển sang chiều sâu về chi phí, chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng chính sách.

Tuy nhiên, quá trình quốc tế hóa của BYD cũng vấp phải nhiều rào cản chính sách. Mỹ hiện áp thuế 100% với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc và mức thuế này có thể còn tăng cao hơn. Châu Âu cũng đã triển khai các biện pháp phòng vệ thương mại, dù BYD đang chủ động xây dựng nhà máy tại Hungary nhằm giảm thiểu tác động.

Ở chiều ngược lại, dù có nguy cơ đánh mất vị thế dẫn đầu toàn cầu trong ngắn hạn, Tesla vẫn được giới đầu tư đánh giá là sở hữu tiềm năng tăng trưởng trung và dài hạn. Theo ông Michaeli của TD Cowen, công nghệ tự hành - đặc biệt là hệ thống “tự lái hoàn toàn” (Full Self-Driving - FSD) - có thể trở thành yếu tố then chốt tạo ra chu kỳ tăng trưởng mới nếu được triển khai thành công.

Elon Musk cho biết mẫu Robotaxi tự hành Cybercab dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất vào tháng 4/2026. Cùng với đó, các phiên bản giá rẻ hơn của Model 3 và Model Y được xem là nỗ lực của Tesla nhằm bảo vệ thị phần trong bối cảnh thị trường xe điện toàn

Việc BYD vươn lên dẫn đầu về doanh số không chỉ phản ánh sự dịch chuyển vị thế giữa hai doanh nghiệp, mà còn cho thấy một bước ngoặt lớn hơn của ngành xe điện toàn cầu. Khi chu kỳ tăng trưởng dựa vào trợ cấp dần khép lại, cuộc cạnh tranh đang chuyển sang chiều sâu về chi phí, chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng chính sách.

Trong bối cảnh đó, các hãng xe Trung Quốc như BYD đang chiếm ưu thế rõ rệt ở giai đoạn sản xuất - thị trường, trong khi Tesla đặt cược vào công nghệ tự hành và các đột phá dài hạn. Kết cục của cuộc đua này sẽ không chỉ quyết định ngôi vương xe điện, mà còn định hình trật tự mới của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu trong thập kỷ tới.