Suy tim thường là hậu quả cuối cùng của nhiều bệnh lý tim mạch, thận và chuyển hóa. Khi các bệnh như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đái tháo đường, bệnh thận mạn, béo phì ngày càng phổ biến, số người mắc suy tim cũng có xu hướng gia tăng…

Với thành công ca cấy ghép HeartMate 3 - một thiết bị hỗ trợ thất trái (LVAD) vào năm 2025, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã mang đến cho người bệnh suy tim một hướng điều trị có triển vọng. Tuy nhiên HeartMate 3 vẫn có những điểm chưa thực sự tối ưu. Kích thước to, chi phí thiết bị cao giới hạn sự tiếp cận với người bệnh. Vì vậy, đội ngũ y bác sĩ đã không ngừng cập nhật những thế hệ thiết bị mới hơn.

Tháng 9/2026, người bệnh là ông Đ.C, 63 tuổi, ở Hà Nội, được chuyển đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong tình trạng suy tim nặng. Người bệnh có chỉ định ghép tim, tuy nhiên, thời gian chờ để có người hiến tim là một khoảng vô định, trong khi người bệnh không có khả năng tự phục vụ, hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng chăm sóc y tế.

Rất may mắn là đúng thời điểm này bệnh viện đã hoàn tất các công việc chuẩn bị để triển khai kỹ thuật LVAD thế hệ mới: CorHeart 6. Sau thời gian thăm khám lâm sàng, thực hiện các khảo sát cận lâm sàng, Bệnh viện đã tổ chức hội chẩn và quyết định người bệnh có chỉ định cấy ghép CorHeart 6.

Trung tá, BSCKI. Trần Quang Thái, khoa Phẫu thuật Tim mạch, giải thích thiết bị đóng vai trò như một chiếc máy bơm nhân tạo gắn trực tiếp vào tâm thất trái, giúp người bệnh duy trì chức năng các tạng và kéo dài thời gian sống an toàn cho đến khi tìm được quả tim hiến phù hợp. So với dòng máy HeartMate 3 mà bệnh viện từng triển khai thành công năm 2025, CorHeart 6 giảm hơn một nửa kích thước lẫn trọng lượng.

Trước đó, ở một bệnh nhân 50 tuổi suy đa tạng có tim ghép lần đầu suy chức năng hoàn toàn, các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã mạnh dạn quyết định tái ghép một trái tim khác. Hai ca ghép tim tiến hành cách nhau chỉ ba ngày. Đây được xác định là lần đầu tiên tại Việt Nam một người bệnh được ghép tim hai lần trong thời gian rất ngắn, theo Thiếu tướng Phạm Thái Giang, Phó Giám đốc Bệnh viện 108.

Bệnh nhân trên bị suy tim giai đoạn cuối do cơ tim giãn, được ghép trái tim từ một người hiến chết não tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Những giờ đầu sau ghép diễn biến tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, chưa đầy 24 giờ sau, chức năng tim ghép suy giảm nghiêm trọng, gần như mất hoàn toàn khả năng co bóp. Sau 72 giờ tim ghép vẫn không hồi phục, bệnh nhân suy đa tạng, nguy cơ tử vong rất cao.

Đúng thời điểm đó, Bệnh viện 108 lại tiếp nhận một trường hợp chết não hiến đa tạng. Tim người hiến này thuộc nhóm tiêu chuẩn mở rộng, không phù hợp với các ứng viên ghép tim khác đang chờ. "Tim người hiến này không thật sự lý tưởng, nhưng tình trạng bệnh nhân đã cực kỳ nặng", Đại tá Ngô Vi Hải, Chủ nhiệm Khoa Ngoại lồng ngực, trưởng kíp ghép tim, cho biết. Các chuyên gia hội chẩn cân nhắc toàn diện nguy cơ và cơ hội, quyết định sử dụng trái tim để tái ghép tim cho bệnh nhân trên.

"Ghép lần hai khó khăn gấp bội lần đầu, nhưng lựa chọn của chúng tôi là tìm cơ hội sống thay vì chấp nhận bệnh nhân tử vong", Thiếu tướng Giang giải thích. Thách thức đặt lên kíp gây mê hồi sức lúc này đặc biệt lớn. Bệnh nhân đã hôn mê ba ngày, vô niệu, lọc máu liên tục, rối loạn đông máu, phổi viêm lan tỏa kèm xẹp phổi, đang phụ thuộc ECMO.

Đồng thời, vùng tim bệnh nhân đã biến đổi sau lần mổ trước, khiến việc bóc tách và nối ghép phức tạp hơn nhiều. Khi trái tim thứ hai bắt đầu đập và huyết động dần ổn định, êkíp mới có thể thở phào. Từng ngày, chức năng tim ghép cải thiện. Đến ngày thứ 8 sau ghép, bệnh nhân cai ECMO thành công. Ngày thứ 10, ông được rút ống nội khí quản...

Đây là những dấu mốc quan trọng cho thấy trái tim thứ hai đã dần hồi phục và có thể đảm bảo tuần hoàn cho cơ thể. Hiện, bệnh nhân đã tỉnh táo, tiếp xúc và hợp tác tốt. Chức năng các cơ quan từng bước hồi phục, cho thấy cơ thể đang thích nghi với trái tim mới.

Các bác sĩ cho biết, suy tim là giai đoạn cuối của các bệnh lý tim mạch, tỷ lệ tử vong cao nhất, cao hơn cả bệnh lý ung thư và đột quỵ. Khoảng 50% bệnh nhân suy tim không sống quá 5 năm sau khi được bác sĩ chẩn đoán. Với bệnh nhân suy tim giai đoạn cuối, tỷ lệ này còn cao hơn, tiên lượng sống trung bình khoảng 6-12 tháng, tỷ lệ tử vong trên 75% sau một năm.

Theo ThS.BSCKII. Lý Văn Chiêu, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Chợ Rẫy, suy tim đang gia tăng không chỉ tại Việt Nam mà trên toàn cầu. Bên cạnh sự phổ biến của các bệnh lý nền, tình trạng già hóa dân số cũng góp phần làm tăng số người mắc bệnh do người cao tuổi thường có nhiều bệnh lý tim mạch và chuyển hóa đi kèm. “Suy tim là đích cuối cùng của nhiều bệnh lý thường gặp. Nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ, những bệnh lý này có thể dẫn đến suy tim”, bác sĩ Chiêu cho biết.

Theo bác sĩ, phòng ngừa suy tim cần bắt đầu từ việc kiểm soát các bệnh có nguy cơ dẫn đến suy tim, đặc biệt là tăng huyết áp. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những thách thức bởi tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm. Nhiều người không có triệu chứng rõ ràng nên chủ quan, thậm chí tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định.

Không chỉ phòng ngừa, việc phát hiện suy tim từ giai đoạn sớm cũng đóng vai trò quan trọng. Theo BSCKII. Trần Quang Khánh, Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Chợ Rẫy, người có các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì nên được theo dõi và kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Bên cạnh đó, điều trị suy tim hiện nay không chỉ tập trung kiểm soát triệu chứng mà hướng đến cải thiện tiên lượng, giảm tử vong và hạn chế bệnh tiến triển. Việc phát hiện sớm nguyên nhân suy tim cũng giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, số bệnh nhân suy tim đến tái khám được ghi nhận tăng khoảng 15% mỗi năm, trong khi tổng số bệnh nhân ngoại trú tăng khoảng 7% mỗi năm.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện triệu chứng bất thường, người dân, đặc biệt nhóm có yếu tố nguy cơ, cần duy trì khám sức khỏe định kỳ. Kiểm soát tốt bệnh nền, tuân thủ điều trị và phát hiện sớm bất thường ở tim là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ suy tim và các biến cố nghiêm trọng.