Một nghiên cứu mới cho thấy nhiều sản phẩm phổ biến trên thị trường chứa hàm lượng đường tự do khá cao, trong khi các nhà vận động và chuyên gia dinh dưỡng cho rằng những hướng dẫn mang tính tự nguyện hiện nay vẫn chưa đủ để giải quyết triệt để vấn đề này...

Thực phẩm dành cho trẻ nhỏ từ lâu đã tồn tại vấn đề về lượng đường, và có vẻ như vấn đề này vẫn chưa có dấu hiệu được giải quyết. Nguyên nhân chính không hẳn nằm ở đường bổ sung trực tiếp, mà nằm ở chính một số dạng bào chế của sản phẩm.

Một nghiên cứu mới từ Đại học Glasgow đã phân tích nhiều loại thực phẩm dành cho trẻ nhỏ khác nhau, và phát hiện rằng trong số các sản phẩm dạng túi có vòi hút (spouted pouches) - vốn rất phổ biến - có tới 61% chứa lượng đường cao hơn cả sữa mẹ, đồng thời có xu hướng chứa hàm lượng protein thấp hơn.

Chỉ có 14 sản phẩm (tương đương 8,5%) trong số được nghiên cứu được đánh giá là hoàn toàn phù hợp để làm thực phẩm bổ sung trong giai đoạn ăn dặm. Một nửa số thực phẩm đựng trong túi có vòi hút này ở dạng lỏng, với kết cấu và thành phần tương tự như các loại đồ uống có vị ngọt.

Đây là vấn đề đáng lo ngại, bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo không nên cho trẻ uống bất kỳ loại đồ uống nào ngoài sữa mẹ, sữa công thức hoặc (từ 6 tháng tuổi) nước lọc, đặc biệt là nước ép trái cây vốn chứa hàm lượng đường tự do cao. 

"Những sản phẩm này, xét về kết cấu và thành phần, thực chất tương đương với sinh tố trái cây, và về cơ bản không nên được sử dụng cho trẻ dưới 12 tháng tuổi, đồng thời cần hạn chế sử dụng ngay cả sau giai đoạn này," các nhà nghiên cứu cho biết.

"Những phát hiện của chúng tôi cho thấy các cơ quan quản lý nên cân nhắc thay đổi cách phân loại và ghi nhãn sản phẩm, nhằm làm rõ đâu là thực phẩm và đâu là đồ uống, giúp phụ huynh đưa ra lựa chọn sáng suốt hơn," TS. Ada Garcia, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết.

Bà Bahee Van De Bor, chuyên gia dinh dưỡng nhi khoa, đại diện Hiệp hội Dinh dưỡng Anh, giải thích: một khi trái cây đã được xay nhuyễn, nghiền thành bột, ép đùn hoặc qua bất kỳ quy trình nào khiến cấu trúc tế bào bị phá vỡ, lượng đường trong đó sẽ được xếp vào nhóm đường tự do. "Cụm từ 'đường đến từ trái cây' thường khiến phụ huynh cảm thấy yên tâm hơn thực tế, trong khi cách trái cây được chế biến lại làm thay đổi hoàn toàn cách phân loại lượng đường đó về mặt dinh dưỡng," bà nói.

Phát hiện này được đưa ra sau một cuộc điều tra của chương trình BBC Panorama năm 2025, khi kiểm nghiệm 18 sản phẩm dạng túi của các thương hiệu Ella's Kitchen, Heinz, Piccolo, Little Freddie, Aldi và Lidl cho thấy nhiều sản phẩm có hàm lượng vitamin C và sắt khá thấp, một số sản phẩm chứa lượng đường trong một khẩu phần còn cao hơn cả mức khuyến nghị cho trẻ một tuổi trong cả một ngày. Cuộc điều tra cũng phát hiện những sản phẩm túi trái cây quảng cáo "không thêm đường" vẫn chứa khoảng bốn thìa cà phê đường tự do.

Theo định nghĩa tại Anh, đường tự do bao gồm mọi loại đường được thêm trực tiếp vào thực phẩm (đường ăn, mật ong, siro), cùng toàn bộ lượng đường có trong nước ép, sinh tố, thực phẩm xay nhuyễn hay ép đùn - những sản phẩm mà cấu trúc trái cây/rau củ đã bị phá vỡ. Định nghĩa này không bao gồm đường tự nhiên có trong trái cây, rau củ còn nguyên vẹn, sữa hay ngũ cốc.

MỘT VẤN ĐỀ MANG TÍNH TOÀN CẦU

Đây không phải là câu chuyện riêng của nước Anh. Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy gần 80% thực phẩm dành cho trẻ nhỏ tại Tây Ban Nha không đáp ứng tiêu chí dinh dưỡng theo Mô hình Khuyến khích Dinh dưỡng (NPPM) của WHO áp dụng cho châu Âu, với khoảng 60% sản phẩm có hàm lượng đường vượt mức cho phép.

Một nghiên cứu năm 2024 về thực phẩm trẻ em tại Mỹ, khảo sát 651 sản phẩm tại 10 chuỗi siêu thị hàng đầu, cho thấy 60% không đáp ứng yêu cầu dinh dưỡng theo NPPM, và không có sản phẩm nào đáp ứng được các yêu cầu về quảng bá. Gần như 100% sản phẩm có ít nhất một tuyên bố trên bao bì thuộc diện bị cấm theo quy định, một số sản phẩm hiển thị tới 11 tuyên bố bị cấm cùng lúc.

Tại khu vực Đông Nam Á, một nghiên cứu của UNICEF năm 2023 cho thấy gần một nửa số sản phẩm tiếp thị dành cho trẻ nhỏ có chứa đường bổ sung và chất tạo ngọt, con số này tăng lên 72% đối với nhóm sản phẩm ăn vặt và đồ ăn cầm tay. Gần 90% nhãn sản phẩm được khảo sát có chứa các tuyên bố có khả năng gây hiểu lầm về thành phần.

Thực phẩm dành cho trẻ nhỏ hiện là ngành hàng đang tăng trưởng nhanh chóng, với quy mô thị trường toàn cầu ước đạt 53,7 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến tăng lên 84,2 tỷ USD vào năm 2033.

Không phải toàn bộ sản phẩm trên thị trường đều không phù hợp, và một số thương hiệu đã có nỗ lực cải thiện chất lượng cũng như tính minh bạch trong ghi nhãn. Tuy nhiên, khi quá nhiều sản phẩm vẫn chưa cho thấy tiến triển rõ rệt trong việc tuân thủ các hướng dẫn tự nguyện, lời kêu gọi ban hành quy định bắt buộc thay vì chỉ mang tính khuyến nghị đang ngày càng trở nên mạnh mẽ hơn.