Theo dự kiến, cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ diễn ra tại Washington trong tuần này, đánh dấu lần gặp mặt trực tiếp thứ hai trong năm nay giữa hai nhà lãnh đạo...

Mục tiêu chính của cuộc gặp là củng cố sự ổn định thương mại và đạt được những thành tựu kinh tế, mặc dù những thách thức trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và các biện pháp trừng phạt liên quan đến cuộc chiến với Iran có thể làm phức tạp thêm tình hình.

Vào ngày 21/9, Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ của Chủ tịch Tập Cận Bình theo lời mới của Tổng thống Trump sẽ diễn ra từ ngày 23-25/9. Đây sẽ là chuyến thăm Mỹ đầu tiên của ông Tập kể từ năm 2023, khi ông gặp Tổng thống Mỹ khi đó là ông Joe Biden.

Cuộc gặp lần này giữa ông Trump và ông Tập diễn ra khi chỉ còn chưa đầy 6 tuần nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ và vấn đề chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ đang trở thành tâm điểm chú ý.

Trong một bối cảnh như vậy, giới phân tích cho rằng ông Trump có động lực mạnh mẽ để đạt được một thỏa thuận kinh tế nào đó với Trung Quốc. Tuy nhiên, phần lớn các chuyên gia đều không kỳ vọng sẽ có một kết quả đột phá nào từ cuộc gặp này - theo hãng tin CNBC.

TÌNH HÌNH THƯƠNG MẠI TRƯỚC THỀM CUỘC GẶP

Cuộc chiến thương mại bùng nổ năm ngoái đã chứng kiến hai cường quốc kinh tế tăng thuế lên hàng hóa của nhau lên mức chóng mặt: thuế của Mỹ đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc đạt đỉnh 145%, trong khi thuế trả đũa của Bắc Kinh lên tới 125%. Những mức thuế này đã được cắt giảm vào tháng 5/2025 sau khi các nhà đàm phán thương mại đạt được một thỏa thuận tạm thời tại Thụy Sĩ, và thỏa thuận này đã được gia hạn vào giữa tháng 8. Sau đó, thỏa thuận tại Busan, Hàn Quốc giữa ông Trump và ông Tập đã dẫn đến việc hai nước tiếp tục giảm bớt các biện pháp thương mại trả đũa.

Theo thỏa thuận này, Trung Quốc đồng ý đình chỉ kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và mua các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ, trong khi Mỹ giảm một số mức thuế và đình chỉ các biện pháp trả đũa thương mại khác. Thỏa thuận này theo dự kiến kéo dài một năm và sẽ hết hạn vào ngày 10/11, một tuần sau cuộc bầu cử Mỹ, nếu không được gia hạn.

Mặc dù căng thẳng đã giảm bớt, cả hai nước vẫn tiếp tục áp đặt mức thuế cao đối với hàng hóa của nhau. Theo mô hình ngân sách Penn Wharton từ Đại học Pennsylvania, tính đến tháng 7, mức thuế quan có hiệu lực thực tế của Mỹ đối với các sản phẩm Trung Quốc là 22,8%, cao nhất trong số các đối tác thương mại chính của nước này, trong đó thép và nhôm chịu mức thuế nặng nhất.

Ước tính của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ còn cho thấy mức thuế quan cao hơn, ước tính mức thuế trung bình của Mỹ đối với hàng Trung Quốc vào tháng 7 là khoảng 36,5%, so với mức 31% của Bắc Kinh đối với hàng hóa Mỹ.

Thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã giảm mạnh trong năm 2025, với tổng thương mại hàng hóa giảm gần 30% so với năm trước và số liệu của 7 tháng đầu năm 2026 cho thấy sự suy giảm tiếp tục - theo dữ liệu từ Cục Điều tra Dân số Mỹ. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn là một đối tác kinh tế quan trọng với Washington, chỉ đứng sau Mexico và Canada. Vào năm 2019, Trung Quốc còn là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ.

KỲ VỌNG VỀ CUỘC GẶP

Cuộc gặp thượng đỉnh trước giữa ông Trump và ông Tập diễn ra khi ông Trump có chuyến thăm cấp nhà nước tới Bắc Kinh vào giữa tháng 5 năm nay. Trung Quốc đã dành những nghi thức đón tiếp trọng thể cho nhà lãnh đạo Mỹ, nhưng cuộc gặp không mang lại được những kết quả cụ thể. Nhiều nhà quan sát báo kết quả tương tự trong cuộc gặp sắp diễn ra.

Các nhà phân tích từ công ty Bank of America Global Research cho rằng việc gia hạn một năm thỏa thuận đình chiến thương mại là "kịch bản chính” về kết quả cuộc gặp này. Việc gia hạn như vậy sẽ duy trì hiện trạng về thuế và ngăn chặn các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới, một vấn đề gai góc trước khi diễn ra cuộc gặp tại Busan cách đây gần 1 năm.

Trung Quốc cũng có thể đồng ý mua thêm hàng hóa của Mỹ, "có thể bao gồm nhiều máy bay Boeing hơn” - theo báo cáo của Bank of America Global Research. Sau cuộc gặp tại Bắc Kinh, hai nước đã xác nhận rằng Trung Quốc sẽ mua 200 máy bay Boeing, một con số nhỏ hơn so với kỳ vọng của một số nhà đầu tư.

VẤN ĐỀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

AI sẽ là một trong những chủ đề hàng đầu trong chương trình nghị sự của cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung lần này. Cả Mỹ và Trung Quốc đều là những quốc gia dẫn đầu trong ngành công nghiệp mới nổi này và đang trở thành trung tâm của nền kinh tế thế giới này. Ông Trump coi sự thống trị AI và ưu thế kinh tế của Mỹ là không thể tách rời và đã khuyến khích mạnh mẽ việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI với sự can thiệp tối thiểu từ quy định giám sát.

Tuy nhiên, một số lãnh đạo các công ty AI tại Mỹ đã lên tiếng cảnh báo về những rủi ro lớn tiềm ẩn do sự phát triển quá nhanh của các mô hình AI tiên tiến.

Những ý kiến này đã vấp phải sự chỉ trích từ ông Trump. Dù vậy, trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social vào ngày 21/9, ông Trump tuyên bố Chính phủ Mỹ "sẽ kiểm soát tình hình nếu cần thiết". Tuyên bố này cho thấy sự thay đổi ít nhiều so với quan điểm ủng hộ cơ chế tự do trước đây, một lập trường có thể sẽ ảnh hưởng đến các cuộc thảo luận với Chủ tịch Tập Cận Bình.

Hôm 20/9, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong - trong một cuộc gặp ở New York - đã thảo luận về việc thiết lập một cơ chế đối thoại, cho phép hai nước thông báo cho nhau về các sự cố liên quan đến AI.

Bên cạnh đó, các động thái mới nhất của Mỹ trong cuộc chiến chống lại Iran cũng có thể ảnh hưởng đến cuộc gặp. Mới tháng trước, Mỹ đã khởi động nỗ lực tăng cường áp lực kinh tế lên Iran bằng cách nhằm vào các đối tác kinh tế và thương mại chính của nước này - một kế hoạch ngay lập tức đặt Trung Quốc, đối tác thương mại hàng đầu của Tehran, vào tâm điểm chú ý.

DÀN LÃNH ĐẠO DOANH NGHIỆP THAM GIA ĐÓN TIẾP

Giống như cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung ở Bắc Kinh hồi tháng 5, nhiều CEO doanh nghiệp hàng đầu sẽ tham gia vào các hoạt động trong chuyến thăm Mỹ lần này của ông Tập.

Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết các lãnh đạo doanh nghiệp tham dự bữa tiệc cấp nhà nước vào ngày 24/9 sẽ bao gồm Jeff Bezos của Amazon, Elon Musk của Tesla và SpaceX, Sundar Pichai của Google, Michael Dell của Dell và Tim Cook của Apple.

Theo CNBC, các lãnh đạo doanh nghiệp khác cũng có thể tham dự sự kiện này có CEO Jamie Dimon của JPMorgan Chase, CEO Jane Fraser của Citigroup, CEO Jensen Huang của Nvidia và CEO Sam Altman của OpenAI.