Saudi Arabia đã rút khỏi mBridge, nền tảng tiền số nằm trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm xây dựng hệ thống thanh toán xuyên biên giới ít phụ thuộc hơn vào đồng USD...

mBridge từng gây tranh cãi tại Mỹ do lo ngại các thành viên có thể sử dụng nền tảng này để tránh những hệ thống thanh toán truyền thống do đồng USD chi phối như SWIFT.

Nền tảng sắp được thương mại hóa này sử dụng công nghệ chuỗi khối, cho phép các ngân hàng trung ương thanh toán trực tiếp với nhau bằng đồng tiền số do chính họ phát hành. Cơ chế này giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ và hạn chế vai trò trung gian của đồng USD.

Saudi Arabia, đồng minh lâu năm của Mỹ tại Trung Đông, chính thức tham gia mBridge vào năm 2024, cùng Trung Quốc, Hồng Kông, Thái Lan, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS).

Theo nguồn tin của tờ báo Financial Times, Riyadh đã rút khỏi dự án vào năm ngoái và cho biết quyết định nằm trong “kế hoạch” ban đầu.

Vào tháng 10/2024, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cũng đã rút khỏi mBridge. Theo Financial Times, quyết định này được đưa ra sau khi tổ chức chịu sức ép từ Mỹ.

Tuy nhiên, ông Agustin Carstens, Tổng giám đốc BIS khi đó, sau này giải thích tổ chức đã hoàn thành nhiệm vụ và bàn giao dự án cho các ngân hàng trung ương đối tác. Ông khẳng định BIS rút lui “không phải vì dự án thất bại, cũng không phải do những cân nhắc chính trị”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đe dọa áp thuế quan 100% đối với các thành viên BRICS, nhóm các nền kinh tế mới nổi lớn, nếu họ thúc đẩy những phương án thay thế đồng USD.

Vào đầu năm ngoái, ông Daleep Singh, khi đó là Phó cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ phụ trách kinh tế quốc tế dưới thời Tổng thống Joe Biden, cảnh báo rằng Trung Quốc có thể gây ảnh hưởng lớn đến việc xây dựng các tiêu chuẩn vận hành của mBridge. Các tiêu chuẩn này liên quan đến quyền riêng tư, an ninh, khả năng kết nối giữa các hệ thống và hiệu quả thực thi các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Theo ông Eswar Prasad, giáo sư Đại học Cornell và chuyên gia cấp cao tại Viện Brookings, nhiều đồng minh của Mỹ nhận thấy những sáng kiến như mBridge có thể mang lại lợi ích kinh tế, đồng thời giúp họ giảm phụ thuộc quá mức vào hệ thống tài chính toàn cầu do đồng USD chi phối.

Tuy nhiên, các nền kinh tế này cũng rất thận trọng trước phản ứng của Washington đối với những sáng kiến có thể làm suy giảm vai trò của đồng USD, đồng thời củng cố vị thế của đồng nhân dân tệ trong tài chính quốc tế.

“Việc rút khỏi những sáng kiến như mBridge cho thấy các nước đặt sự thận trọng lên trên tinh thần tiên phong, dù những đổi mới tài chính này có thể mang lại nhiều lợi ích”, ông Prasad nhận định.

Trong tuyên bố gửi Financial Times, Ngân hàng Trung ương Saudi Arabia (SAMA) cho biết cơ quan này lần đầu tham gia mBridge vào năm 2023 với tư cách thành viên quan sát dưới sự bảo trợ của BIS. Đây là một phần trong hoạt động nghiên cứu của Saudi Arabia về tiền số do ngân hàng trung ương phát hành.

Năm 2024, SAMA tham gia xây dựng phiên bản cơ bản có thể vận hành của mBridge và tiến hành thử nghiệm để đánh giá tính khả thi của nền tảng.

“Theo đúng kế hoạch, SAMA đã hoàn thành thử nghiệm mBridge vào ngày 13/5/2025. Sau khi quá trình này kết thúc, SAMA không còn là thành viên tham gia mBridge”, cơ quan này cho biết.

Một nguồn tin khác của Financial Times cho biết SAMA không còn muốn công khai tham gia dự án, nhưng vẫn duy trì trao đổi kín đáo với các bên liên quan.

Theo hãng tin Reuters, khi Saudi Arabia gia nhập mBridge, nhiều chuyên gia cho rằng sự tham gia của một thành viên Nhóm 20 nền kinh tế lớn (G20) và một trong những quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới có thể mở đường cho nhiều giao dịch hàng hóa được thanh toán bằng các đồng tiền khác ngoài USD.

Tuy nhiên, khi đó SAMA cho biết mục tiêu chính là đánh giá khả năng sử dụng tiền số của ngân hàng trung ương để tăng tốc và giảm chi phí thanh toán xuyên biên giới giữa các ngân hàng thương mại. Vì vậy, việc rời mBridge không đồng nghĩa Saudi Arabia từ bỏ nghiên cứu tiền số hoặc nỗ lực cải thiện hệ thống thanh toán quốc tế.