
Giá xăng và dầu diesel tại châu Âu đã đạt mức cao kỷ lục chưa từng thấy trong hơn hai thập kỷ qua, với giá trung bình toàn EU vào giữa tháng 9 là 2,063 euro/lít xăng và 2,159 euro/lít dầu diesel. Điều này đồng nghĩa việc đổ đầy bình 50 lít sẽ tốn khoảng 103 euro cho xăng và 108 euro cho dầu diesel. Từ đầu năm 2026, giá xăng đã tăng khoảng 29% và dầu diesel tăng gần 40%. Nguyên nhân chính của đợt tăng giá này là xung đột ở Trung Đông, đặc biệt là cuộc chiến Mỹ-Iran, đã làm gián đoạn dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz, đẩy giá dầu Brent giao sau lên hơn 101 USD/thùng và có lúc đạt đỉnh 126 USD/thùng. Tình hình này đã làm tăng áp lực lạm phát năng lượng trong khu vực đồng euro lên 14,3% vào tháng 8. Ngoài ra, nguồn cung dầu thô của châu Âu cũng đối mặt nguy cơ gián đoạn thêm khi Saudi Aramco thông báo cắt giảm nguồn cung cho một số nhà máy lọc dầu châu Âu trong tháng 10 do sự cố đường ống. Không chỉ giá dầu thô, biên lợi nhuận của hoạt động tinh chế dầu thô thành nhiên liệu cũng tăng đáng kể, gây thêm áp lực lên giá bán lẻ. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết biên lợi nhuận tinh chế dầu diesel dự kiến sẽ đạt đỉnh vào tháng 10. Hiện tại, biên lợi nhuận tinh chế đóng góp đáng kể vào giá dầu diesel (0,41 euro/lít, tương đương 19%) và xăng (0,17 euro/lít, tương đương 8%). Chi phí dầu thô thực tế chỉ chiếm chưa đến một phần tư giá xăng tại trạm bơm; phần còn lại là chi phí tinh chế, phân phối, thuế tiêu thụ đặc biệt và VAT, với thuế chiếm khoảng 44% giá dầu diesel và 52% giá xăng. ECB cảnh báo giá nhiên liệu sẽ duy trì ở mức cao trong những tháng tới và có thể tăng cao hơn nếu có thêm gián đoạn nguồn cung. Để giá giảm, yếu tố then chốt là chấm dứt xung đột ở Trung Đông, bình thường hóa dòng chảy năng lượng và khôi phục hoạt động tinh chế toàn cầu để bổ sung dự trữ. Tuy nhiên, các gián đoạn tại nhà máy lọc dầu Nga cũng có thể giữ biên lợi nhuận tinh chế ở mức cao ngay cả khi tình hình Trung Đông lắng dịu.
Các quỹ đầu tư quốc gia đang dịch chuyển vốn mạnh mẽ khỏi các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt Trung Quốc, để tập trung vào Bắc Mỹ, nhờ bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ. Năm 2025, Bắc Mỹ nhận 154 tỷ USD từ các quỹ chính phủ, chiếm một nửa tổng vốn đầu tư toàn cầu. Ngược lại, vốn vào các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, giảm xuống mức thấp nhất 7 năm là 50 tỷ USD, chỉ dưới 20% tổng vốn. Sức hút Trung Quốc giảm sút: FDI giảm mạnh từ 344,1 tỷ USD (2021) xuống 42,6 tỷ USD (2024), dù phục hồi lên 80 tỷ USD (2025) vẫn kém xa. Nguyên nhân chính: suy thoái bất động sản kéo dài và chính sách giám sát đầu tư nước ngoài chặt chẽ. Làn sóng AI thúc đẩy dòng vốn vào Mỹ. Nhiều quỹ Trung Đông rót tỷ USD vào các công ty AI Mỹ (Anthropic, OpenAI). Tỷ lệ vốn nhà nước rót vào Mỹ tăng từ 20-30% lên 52% (2025) và 58% (nửa đầu 2026). Sự tập trung quá mức vào AI gây lo ngại về mất cân đối vốn. Chuyên gia khuyến nghị đa dạng hóa danh mục, không chỉ AI mà còn chú trọng năng lượng, đặc biệt khi căng thẳng địa chính trị gia tăng. Với khả năng đầu tư dài hạn và chấp nhận rủi ro, các quỹ này là nguồn vốn quan trọng cho các dự án lớn toàn cầu.
Sau hơn nửa năm xung đột Mỹ - Iran, những kỳ vọng rằng căng thẳng sẽ sớm hạ nhiệt, eo biển Hormuz được khai thông và giá dầu trở lại vùng 70-80 USD/thùng đang gặp nhiều thách thức. Đầu tháng 9/2026, giá dầu Brent đã tiến sát 100 USD/thùng. Nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số này.
Sau hơn nửa năm xung đột Mỹ - Iran, những kỳ vọng rằng căng thẳng sẽ sớm hạ nhiệt, eo biển Hormuz được khai thông và giá dầu trở lại vùng 70-80 USD/thùng đang gặp nhiều thách thức. Đầu tháng 9/2026, giá dầu Brent đã tiến sát 100 USD/thùng. Nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số này.