Điện Biên: Đột phá thể chế, “hợp lực” khơi thông cực tăng trưởng Tây Bắc

Ngày 10/5/2026, phiên đối thoại địa phương thứ tư của Diễn đàn Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) đã diễn ra tại tỉnh Điện Biên. Với chủ đề “Đột phá thể chế - Hợp lực công tư”, các ý kiến trao đổi giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp đã đưa ra nhiều gợi ý và giải pháp cho chiến lược kinh tế mới nhằm đưa Điện Biên trở thành một cực tăng trưởng năng động của khu vực miền núi phía Bắc.

KHÁT VỌNG “CỰC TĂNG TRƯỞNG” MỚI CỦA TÂY BẮC

Mở đầu phiên đối thoại, ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Chủ tịch VPSF 2026, đã nhấn mạnh về vị thế mới của kinh tế tư nhân. Theo ông, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kinh tế tư nhân không còn chỉ dừng lại ở vai trò “động lực quan trọng” mà đã được xác lập là “lực lượng tiên phong” trong đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ”.

“Vì vậy, điểm khác biệt cốt lõi của VPSF 2026 chính là sự thay đổi về tư duy tiếp cận: chuyển từ mô hình “kiến nghị - tháo gỡ” sang “đồng kiến tạo” các giải pháp, chính sách thực chất nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số của tỉnh trong những năm tới”, ông Hồng Anh khẳng định.

Điện Biên hiện đang đứng trước những “bước ngoặt” quan trọng trong việc định hướng phát triển. Với tốc độ GRDP đạt được 8,5% trong năm 2025, Điện Biên đặt mục tiêu bứt phá mạnh mẽ với mức tăng trưởng trên 11% trong năm 2026. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đã đạt 5.370 tỷ đồng, tăng 18,5% so với cùng kỳ; thu ngân sách nhà nước tăng 1,2 lần.

Theo ông Nguyễn Văn Đoạt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, tỉnh xác định 03 trụ cột phát triển chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 bao gồm: (i) Nông nghiệp xanh, thông minh và tuần hoàn (tập trung vào các sản phẩm giá trị cao như mắc ca với hiện có gần 12.360 ha và cà phê 8.377 ha); (ii) Du lịch lịch sử - sinh thái - nghỉ dưỡng (tận dụng giá trị toàn cầu của chiến thắng Điện Biên Phủ và bản sắc 19 dân tộc) và (iii) Năng lượng tái tạo và hạ tầng chiến lược (đẩy nhanh tiến độ cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang và các dự án điện gió, điện mặt trời).

Sức hút của Điện Biên còn được minh chứng qua sự hiện diện của các “sếu đầu đàn”. Điển hình là dự án khu đô thị mới Tây Bắc của Tập đoàn Vingroup với tổng mức đầu tư kỷ lục trên 23.660 tỷ đồng. Sun Group cũng tham gia với tổ hợp cáp treo và du lịch văn hóa trên 2.000 tỷ đồng, trong khi Tập đoàn TH đầu tư khu nghỉ dưỡng khoáng nóng 2.500 tỷ đồng.

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CHO KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG

Dù sở hữu tiềm năng to lớn, cộng đồng doanh nghiệp địa phương vẫn đang phải đối mặt với những “lực cản” đáng kể. Tại phiên đối thoại, các doanh nghiệp đã thẳng thắn chỉ ra 04 nhóm rào cản chính, bao gồm: Hạ tầng giao thông chưa đồng bộ khiến chi phí logistics duy trì ở mức cao; Khó khăn trong tiếp cận đất đai và nguồn vốn tín dụng đặc thù; Năng lực đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ còn hạn chế và Chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của kinh tế số.

"Điện Biên đã tập trung thu hút và triển khai nhiều dự án động lực quy mô lớn trong các lĩnh vực du lịch, đô thị, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và hạ tầng hiện đại. Đây không chỉ là những dự án đầu tư đơn lẻ mà đang từng bước hình thành hệ sinh thái phát triển mới cho tỉnh Điện Biên trong giai đoạn tới".

Phiên đối thoại cũng ghi nhận tổng cộng 33 nhóm kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp, trong đó 15% ý kiến được giải đáp trực tiếp tại chỗ, 3% được cam kết xử lý với lộ trình và thời hạn cụ thể và 82% còn lại sẽ được tổng hợp để báo cáo tại Đối thoại cấp cao VPSF 2026 với Thủ tướng Chính phủ.

Những sáng kiến như “Cơ chế luồng xanh” giúp cắt giảm 70–90% thời gian thủ tục hành chính, hay việc thành lập Quỹ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo theo mô hình hợp tác công – tư đã nhận được sự đồng thuận cao từ lãnh đạo tỉnh.

Đặc biệt, đối thoại ghi nhận nhiều đề xuất đáng chú ý. Đơn cử, ông Trần Văn Sơn, Giám đốc HTX Vì một Điện Biên phát triển, đã đề xuất chiến lược “Trận chiến 3 mặt trận” để tạo đột phá. Đó là trận chiến về thay đổi tư duy (chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp), trận chiến về kỹ thuật - công nghệ (ứng dụng AI, IoT) và trận chiến về thị trường - đầu ra.

Đặc biệt, một sáng kiến quan trọng được ông Sơn đưa ra là mô hình “6 nhà”, bổ sung thêm “Nhà sáng tạo nội dung số” để quảng bá nông sản trực tiếp qua livestream, biến mỗi bản làng thành một trung tâm thương mại số.

Trong bối cảnh địa hình chia cắt, chuyển đổi số được xem là giải pháp để “xóa nhòa khoảng cách địa lý”, ông Lê Minh Dương, Giám đốc Viettel Điện Biên, đề xuất mô hình ứng dụng Blockchain để truy xuất nguồn gốc cà phê và mắc ca, sử dụng cảm biến IoT để quản lý sức khỏe cây trồng và camera AI để giám sát vùng trồng quy mô lớn.

Đáng chú ý, để giải quyết bài toán “lõm sóng” tại 200 thôn bản, Viettel dự kiến triển khai công nghệ vệ tinh tầm thấp Starlink từ tháng 7/2026. Đây sẽ là hạ tầng quan trọng để hỗ trợ người dân tộc thiểu số tham gia vào mô hình “Sustainable Livestream Hub” – đào tạo kỹ năng bán hàng số để tạo sinh kế bền vững.