Du thuyền chạy hydro đầu tiên thế giới mở lối ngành hàng hải

Mới đây, tại xưởng đóng tàu Ancona của Fincantieri, con tàu du lịch Viking Libra đã chính thức được hạ thủy, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện du thuyền chạy bằng hydro đầu tiên trên thế giới. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật đối với riêng dự án mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi năng lượng đang diễn ra ngày càng rõ nét trong ngành vận tải biển toàn cầu.

DU THUYỀN CHẠY BẰNG HYDRO ĐẦU TIÊN TRÊN THẾ GIỚI

Viking Libra thuộc sở hữu và vận hành bởi Viking - một trong những hãng du thuyền cao cấp của châu Âu. Theo kế hoạch, tàu sẽ chính thức đi vào hoạt động từ tháng 11/2026, với khả năng vận hành không phát thải nhờ hệ thống động lực lai kết hợp giữa pin nhiên liệu và hydro hóa lỏng.

Việc “float out” - tức hạ thủy thân tàu lần đầu – là một trong những cột mốc quan trọng nhất trong quá trình đóng tàu. Đây là thời điểm phần kết cấu chính của tàu đã hoàn thiện và chuyển sang giai đoạn lắp đặt nội thất, hệ thống kỹ thuật và trang thiết bị vận hành. Đối với Viking Libra, giai đoạn hoàn thiện cuối cùng sẽ được thực hiện tại một cầu cảng chuyên dụng gần khu vực đóng tàu.

Phát biểu về sự kiện này, ông Torstein Hagen, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viking, nhấn mạnh rằng định hướng xuyên suốt của hãng là tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm thiểu tác động môi trường.

Về mặt kỹ thuật, Viking Libra có tổng dung tích khoảng 54.300 tấn - thuộc nhóm tàu du lịch quy mô nhỏ theo tiêu chuẩn của Viking. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở hệ thống động lực. Con tàu sử dụng công nghệ pin nhiên liệu kết hợp hydro hóa lỏng, cho phép tạo ra điện năng mà không phát thải CO₂ trong quá trình vận hành.

Theo thiết kế, hệ thống này có thể cung cấp công suất lên tới 6 megawatt, đủ để đáp ứng nhu cầu vận hành của toàn bộ con tàu, từ di chuyển, chiếu sáng đến các dịch vụ tiện ích trên tàu. Đặc biệt, việc không phát thải giúp Viking Libra có thể tiếp cận các khu vực nhạy cảm về môi trường - nơi ngày càng siết chặt các quy định đối với tàu sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Sau khi hoàn thiện, Viking Libra sẽ có 499 phòng nghỉ, phục vụ tối đa 998 hành khách, cùng hệ thống nhà hàng, trung tâm thể hình và khu spa theo phong cách Bắc Âu.

Trong mùa khai thác đầu tiên, tàu dự kiến hoạt động tại các tuyến du lịch Bắc Âu và Địa Trung Hải - những khu vực có yêu cầu cao về bảo vệ môi trường biển.

 TƯƠNG LAI XANH HÓA NGÀNH VẬN TẢI BIỂN 

Không dừng lại ở một dự án đơn lẻ, Viking hiện cũng đang đóng mới tàu Viking Astrea - dự kiến ra mắt năm 2027 - với công nghệ tương tự. Điều này cho thấy chiến lược dài hạn của hãng trong việc chuyển đổi sang đội tàu phát thải thấp, thay vì chỉ mang tính thử nghiệm.

Sự xuất hiện của Viking Libra diễn ra trong bối cảnh ngành du thuyền - vốn bị chỉ trích là có lượng phát thải cao - đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các quy định quốc tế cũng như yêu cầu từ khách hàng. Các tổ chức như Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã đặt ra mục tiêu giảm mạnh lượng khí nhà kính từ vận tải biển trong những thập kỷ tới, buộc các doanh nghiệp phải tìm kiếm giải pháp thay thế nhiên liệu truyền thống.

Song song với hydro, nhiều hãng du thuyền khác cũng đang thử nghiệm các giải pháp “xanh hóa” khác nhau. Tháng 10/2025, hãng Hurtigruten của Na Uy đã triển khai chuyến hành trình trung hòa khí hậu đầu tiên trên tàu MS Richard With, sử dụng 100% nhiên liệu sinh học. Loại nhiên liệu này được sản xuất từ chất thải như mỡ động vật và dầu ăn đã qua sử dụng, giúp giảm đáng kể lượng phát thải so với dầu diesel truyền thống.

Theo bà Hedda Felin, Tổng giám đốc Hurtigruten, việc sử dụng nhiên liệu sinh học cho thấy ngành hàng hải có thể cắt giảm phát thải ngay lập tức mà không cần chờ đợi các công nghệ mới hoàn toàn. Đây được xem là giải pháp trung gian trong quá trình chuyển đổi năng lượng.

Cùng tuyến đường ven biển Na Uy, hãng Havila Voyages cũng đã triển khai các chuyến đi giảm phát thải mạnh, kết hợp giữa pin điện và khí sinh học hóa lỏng. Theo công bố, mô hình này có thể giảm hơn 90% lượng khí nhà kính so với nhiên liệu hóa thạch.

Những nỗ lực này cho thấy ngành du lịch biển đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, với nhiều hướng tiếp cận khác nhau. Trong khi nhiên liệu sinh học và khí sinh học mang lại hiệu quả ngắn hạn, thì hydro và các công nghệ pin nhiên liệu được kỳ vọng sẽ đóng vai trò cốt lõi trong dài hạn, khi các vấn đề về chi phí và hạ tầng dần được giải quyết.

Đối với châu Âu - khu vực đi đầu trong các chính sách khí hậu - việc phát triển các phương tiện vận tải biển không phát thải không chỉ là yêu cầu môi trường mà còn là cơ hội để dẫn dắt cuộc đua công nghệ toàn cầu. Các tập đoàn đóng tàu như Fincantieri, cùng các hãng vận tải như Viking, đang đóng vai trò tiên phong trong quá trình này.

Về dài hạn, sự thành công của Viking Libra có thể mở ra một chuẩn mực mới cho ngành du thuyền, tương tự như cách xe điện đã làm thay đổi ngành ô tô. Khi công nghệ dần hoàn thiện và chi phí được tối ưu, các tàu chạy bằng hydro hoàn toàn có thể trở thành lựa chọn phổ biến, đặc biệt tại những khu vực có tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe như châu Âu.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý rằng quá trình chuyển đổi sẽ không diễn ra trong một sớm một chiều. Việc xây dựng chuỗi cung ứng hydro xanh, phát triển hạ tầng tiếp nhiên liệu tại các cảng biển, cũng như đảm bảo an toàn vận hành vẫn là những bài toán lớn cần giải quyết.