Đánh giá tiềm năng phát triển hàng hải xanh, kinh tế biển xanh

Ngày 28/1/2026, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam, với sự hỗ trợ từ Chính phủ Na Uy, đã khởi động nghiên cứu "Đánh giá tiềm năng phát triển Hàng hải xanh và nâng cao năng lực về Kinh tế biển bền vững tại Việt Nam" tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, Hải Phòng.

Buổi họp có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý cấp trung ương và địa phương, các tổ chức học thuật, đối tác quốc tế cùng khu vực tư nhân. Các đại biểu đã nhấn mạnh tầm quan trọng của quản trị biển tổng hợp, quy hoạch dựa trên cơ sở khoa học và nâng cao năng lực bền vững nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang nền kinh tế biển xanh và ngành hàng hải xanh hơn.

Hoạt động này được triển khai trong khuôn khổ chương trình “Quy hoạch Không gian biển Quốc gia vì Đại dương bền vững và Ứng phó với biến đổi khí hậu tại Việt Nam”. Chương trình nhằm hỗ trợ Việt Nam tăng cường quản trị biển, thúc đẩy sử dụng không gian biển bền vững, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, bảo tồn và phát triển các khu bảo tồn biển.

Nghiên cứu sẽ xây dựng một Báo cáo Đánh giá Sơ bộ thông qua việc rà soát hệ thống chính sách, phân tích các khoảng trống và tìm kiếm tiềm năng đầu tư xanh, các thực tiễn Kinh tế Biển xanh (như vận tải biển xanh, cảng xanh). Đồng thời, nghiên cứu sẽ kết hợp thực tiễn tại Việt Nam với kinh nghiệm của Na Uy để chuyển giao kiến thức về quản trị đại dương và quy hoạch không gian Biển.

Ông Erlend Skutlaberg, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Na Uy tại Hà Nội, cho biết Na Uy hỗ trợ sáng kiến này, thể hiện mục tiêu chung: bảo đảm quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh và kinh tế biển bền vững diễn ra một cách công bằng, dựa trên tri thức và gắn với phát triển dài hạn. Để đạt được mục tiêu này, quy hoạch không gian biển là một công cụ then chốt. “Na Uy cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam và các đối tác liên quan để thúc đẩy quá trình triển khai quy hoạch không gian biển, tăng cường quản trị đại dương và hỗ trợ nâng cao năng lực cho phát triển hàng hải xanh”.

Về phía UNDP, ông Vũ Thái Trường, Trợ lý Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng xanh hóa ngành hàng hải thực chất là bài toán về quản trị chứ không đơn thuần là về công nghệ.

"Chúng ta cần ưu tiên hoàn thiện cơ chế quản trị, thúc đẩy cải cách pháp lý, song song với các giải pháp kỹ thuật nhằm phi carbon hóa ngành hàng hải và hạ tầng cảng xanh. Đây là điều kiện tiên quyết để chuyển hóa hiệu quả các tham vọng kinh tế biển xanh thành những kết quả thực tiễn có thể đo lường được”, đại diện UNDP tại Việt Nam.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy các cam kết về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu, lĩnh vực hàng hải và kinh tế biển đóng vai trò quan trọng, đồng thời đặt ra yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh và bền vững hơn. PGS.TS Nguyễn Minh Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, cho rằng quá trình này đòi hỏi các đánh giá khoa học, nâng cao năng lực và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

Bên cạnh đó, sáng kiến này đặc biệt chú trọng công tác nâng cao năng lực. Một chương trình Đào tạo Giảng viên nguồn (ToT) sẽ được thiết kế và tổ chức dành riêng cho cán bộ kỹ thuật và chuyên gia nòng cốt.

Chương trình đào tạo tập trung vào các lĩnh vực then chốt như cảng xanh, hạ tầng hàng hải bền vững, ứng dụng GIS, cũng như mô phỏng và ứng phó với rủi ro. Chương trình nhằm mục tiêu xây dựng một đội ngũ giảng viên nguồn có khả năng đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi xanh của ngành hàng hải tại các tỉnh, thành phố ven biển Việt Nam.