Một số mô hình kinh doanh theo hướng tuần hoàn như: VAC (vườn - ao - chuồng), VACR (vườn - ao - chuồng - rừng) khép kín quen thuộc với người nông dân Việt Nam từ lâu. Gần đây, những thành quả ban đầu từ các mô hình mới trong kinh tế tuần hoàn tại nhiều lĩnh vực được đánh giá tích cực.
Nổi bật trong lĩnh vực nông nghiệp là mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, mô hình chăn nuôi an toàn sinh học 4F của Tập đoàn Quế Lâm; mô hình bioaquatic (lúa - cá; lúa - tôm); trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, khu công nghiệp Nam Cầu Kiền tại Thủy Nguyên (Hải Phòng) được hồi sinh nhờ chuyển sang mô hình sinh thái; hay ứng dụng công nghệ chế biến một số sản phẩm trước đây là phế phẩm như viên nén gỗ…
Trong năng lượng, nhiều dự án phát triển điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối; hình thành cơ sở phát điện từ rác; xây dựng các hầm bioga nhằm xử lý chất thải và cung cấp năng lượng được triển khai. Dù vậy, theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), mức độ áp dụng kinh doanh tuần hoàn tại các doanh nghiệp vẫn tương đối thấp.
Sau một thời gian dài phát triển dựa vào các nguồn tài nguyên, lao động giá rẻ, Việt Nam đạt được nhiều thành tựu về phát triển kinh tế - xã hội nhưng cũng phải đối diện với nguy cơ cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu.
Theo dự báo của Ngân hàng Thế giới (WB), nằm trong số 10 quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi ô nhiễm, Việt Nam sẽ mất đi khoảng 3,5% GDP vào năm 2035.
Do đó, nhiều chuyên gia cho rằng kinh tế tuần hoàn biến rác thải đầu ra của ngành này thành nguồn tài nguyên đầu vào của ngành khác, hay tuần hoàn trong nội tại bản thân của một doanh nghiệp sẽ là mô hình kinh tế phát triển tất yếu trên thế giới, hướng tới phát triển bền vững.
Tuy nhiên, theo đánh giá, việc triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn của Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn, bởi các mô hình ở Việt Nam chỉ mới ở bước đi ban đầu, chưa phổ biến do hành lang pháp lý cho kinh tế tuần hoàn chưa hoàn thiện, nhận thức của chính quyền, doanh nghiệp, người tiêu dùng còn nhiều hạn chế.
Hiện vẫn thiếu cơ chế chính sách thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn như quy định trách nhiệm của doanh nghiệp về thu hồi, phục hồi tài nguyên từ các sản phẩm đã sử dụng; vắng bóng các công cụ như thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường; chính sách khuyến khích ưu đãi chưa rõ ràng để khuyến khích kinh tế tuần hoàn phát triển.
Với doanh nghiệp, do phát triển kinh tế tuần hoàn đi liền với đổi mới và áp dụng công nghệ hiện đại, doanh nghiệp phải mua sắm máy móc, thiết bị mới theo tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng hoặc sử dụng nguyên liệu sạch, trong khi đó, năng lực tài chính hạn chế. Đây là trở ngại lớn trong quá trình chuyển đổi.
Theo giới chuyên gia, kinh tế tuần hoàn và tài chính xanh cần được coi là một trọng tâm để hiện thực hóa Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050. Tuy nhiên, nguồn lực tài chính huy động để thực hiện chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh vẫn còn thấp so với nhu cầu thực tế.
Theo tính toán của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, giai đoạn 2016 - 2021, Việt Nam cần khoảng 60 tỷ USD để thực hiện Chương trình mục tiêu về biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh nhưng kế hoạch đầu tư công trung hạn chỉ đáp ứng khoảng 26 tỷ USD. Do đó, để thực hiện chiến lược, thời gian tới phải tìm thêm nguồn vốn từ các kênh khác.
Trong bài nghiên cứu gần đây, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho biết có ba con đường tiềm năng để đáp ứng các nhu cầu tài chính xanh.
Một, dồn lực theo đuổi các nỗ lực khuyến khích đầu tư tư nhân, cả vào công nghệ mới và cơ sở hạ tầng có khả năng chống chịu hơn.
Hai, tăng tài trợ từ ngân sách bằng cách nâng cao nguồn thu bổ sung thông qua thuế carbon và/hoặc bằng cách đi vay ở các thị trường trong và ngoài nước, trong giới hạn cần thiết để tránh gánh nặng nợ cho Chính phủ trong tương lai.
Ba, huy động thêm nguồn thu từ các nguồn tài chính quốc tế, bao gồm các tổ chức đầu tư và các nhà tài trợ đa phương và song phương, đồng thời khai thác FDI và kiều hối...
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 46-2023 phát hành ngày 13-11-2023. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
https://postenp.phaha.vn/chi-tiet-toa-soan/tap-chi-kinh-te-viet-nam
Trong các cuộc gặp Tổng thống Mexico và Tổng thống Peru bên lề Tuần lễ Cấp cao APEC 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ; đồng thời đề nghị hai nước ủng hộ Việt Nam tổ chức thành công Năm APEC 2027.
Với kim ngạch xuất khẩu hàng hóa gần 500 tỷ USD mỗi năm và mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, Việt Nam cần nhiều hơn những động lực mở rộng sản xuất và thương mại. Khi quy mô giao dịch ngày càng lớn, biến động giá trên thị trường thế giới cũng trở thành rủi ro trực tiếp đối với doanh nghiệp và sức tăng trưởng của nền kinh tế.
Ngoài ra, ngân hàng Goldman Sachs cũng mạnh tay cắt giảm mức dự báo giá vàng cho cuối năm 2026 và 2027...
Chỉ trong hai ngày 16 - 18/11, chênh lệch giá mua USD giữa thị trường tự do và ngân hàng thương mại tăng hơn gấp đôi, từ 290 đồng lên 630 đồng/USD. Ở chiều bán, giá USD tự do từ mức thấp hơn ngân hàng 70 đồng đã chuyển sang cao hơn 250 đồng/USD…
Nợ xấu tại 28 ngân hàng niêm yết tăng gần 27% trong 9 tháng đầu năm 2026, nhanh gấp hơn hai lần mức tăng trưởng cho vay. Các chuyên gia cảnh báo, việc xử lý nợ xấu phải nhanh hơn nhiều lần tốc độ phát sinh mới để bảo đảm an toàn hệ thống và ổn định lãi suất…
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hiện đại hóa hệ thống y tế, hợp tác với Thụy Điển đang mở ra dư địa phát triển mới, từ công nghệ y tế, y tế số đến nghiên cứu và phát triển. Vấn đề đặt ra không chỉ là tiếp nhận công nghệ, mà còn là cách chuyển hóa tri thức và kinh nghiệm quốc tế thành năng lực đổi mới sáng tạo, cơ hội đầu tư và giá trị kinh tế bền vững.