Kỳ rà soát tháng 3/2026 chỉ mang tính thủ tục, thị trường Việt Nam chắc chắn được nâng hạng?

Chứng khoán Vietcap vừa cập nhật triển vọng nâng hạng chứng khoán Việt Nam trong đó nhấn mạnh: Việc Việt Nam được phân loại lại lên nhóm Thị trường Mới nổi Thứ cấp (Secondary Emerging Market) hiện đang bước vào giai đoạn then chốt khi FTSE Russell bắt đầu kỳ rà soát giữa kỳ vào tháng 3/2026.

Sau khi Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 08/2026 có hiệu lực từ ngày 03/02/2026, Vietcap cho rằng cơ quan quản lý đã thực hiện các điều chỉnh cần thiết để triển khai Mô hình Môi giới Toàn cầu (Global Broker Model), yếu tố quan trọng nhằm hỗ trợ việc mô phỏng chỉ số một cách hiệu quả.

Tháng 9/2026 tiếp tục là kịch bản cơ sở của Vietcap cho thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE nâng hạng lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp chính thức có hiệu lực.

Trước khi nâng cấp có hiệu lực, vào tháng 3 này,  FTSE Russell sẽ tổ chức 2 cuộc họp ủy ban. Cuộc họp của Ủy ban Tư vấn Phân loại Quốc gia (FTSE Equity Country Classification Advisory Committee) diễn ra vào thứ Ba, ngày 03/03. Cuộc họp của Hội đồng Tư vấn Chính sách (FTSE Russell Policy Advisory Board) sẽ diễn ra vào thứ Năm, ngày 19/03. Kết quả chính thức sẽ được công bố vào thứ Ba, ngày 07/04.

Thông tư 08 đã cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài có thể đặt lệnh với công ty chứng khoán trong nước thông qua một công ty chứng khoán nước ngoài (global broker) mà không cần phải mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán trong nước đó. Tức là loại bỏ yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải đăng ký hồ sơ trực tiếp với công ty chứng khoán trong nước.

Thay đổi này giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính cho các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài khi tiếp cận thị trường Việt Nam. Ví dụ, các quỹ mô phỏng chỉ số như Vanguard sẽ không còn cần thực hiện quy trình KYC để tiếp nhận và thiết lập giao dịch với một công ty chứng khoán trong nước, vốn tốn nhiều thời gian và nguồn lực. Thay vào đó, họ có thể dựa vào một global broker, đơn vị đã hoàn tất việc thẩm định và phê duyệt một nhóm công ty chứng khoán trong nước được lựa chọn để thực hiện giao dịch.

Những nội dung nào khác sẽ được thảo luận trong kỳ rà soát giữa kỳ tháng 3/2026? Theo Vietcap, năng lực giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (Non-prefunding – NPF) của các công ty chứng khoán trong nước là chủ đề gần đây được FTSE Russell thảo luận.

Dựa trên mức trần NPF theo quy định 2 lần vốn chủ sở hữu của công ty chứng khoán trừ đi dư nợ cho vay ký quỹ, tổng năng lực NPF tối đa của 5 công ty chứng khoán trong nước lớn nhất (bao gồm Vietcap) gần đạt 5 tỷ USD. Con số này cao hơn đáng kể so với nhu cầu NPF của các quỹ mô phỏng chỉ số để mua ước tính ít nhất 1,5 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam.

Ngoài ra, các quỹ mô phỏng chỉ số dự kiến sẽ giải ngân theo nhiều đợt (ví dụ khoảng 300 triệu USD mỗi đợt trong 5 đợt thay vì một lần 1,5 tỷ USD), qua đó giúp giảm bớt lo ngại về năng lực NPF. Số lượng đợt giải ngân chính thức sẽ được công bố vào ngày 07/04.

Vietcap cho rằng khả năng Việt Nam không vượt qua kỳ rà soát là 0%. Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 08/2026 có hiệu lực từ ngày 03/02/2026 nhằm thực hiện các điều chỉnh cần thiết để đáp ứng yêu cầu của các quỹ mô phỏng chỉ số. Kỳ rà soát giữa kỳ tháng 3/2026 chỉ mang tính thủ tục để FTSE Russell hoàn tất quy trình đánh giá.

FTSE Russell cũng đã công bố tài liệu FAQ về Việt Nam vào tháng 11 năm ngoái. Tỷ trọng dự kiến của Việt Nam như sau: 0,04% trong FTSE Global All Cap, 0,34% trong FTSE Emerging All Cap, 0,02% trong FTSE All-World và 0,22% trong FTSE Emerging.

Các cổ phiếu Việt Nam đáp ứng tiêu chí sơ bộ của FTSE Global All Cap Index bao gồm: VIC, VHM, HPG, MSN, VCB, VNM, SSI, STB, VIX, VJC, VRE, VCI, SHB, VND, GEX, KBC, KDH, FRT, DGC, EIB, HUT, DXG, DPM, PLX, PDR, SAB, DIG và KDC. FTSE Russell sàng lọc cổ phiếu dựa trên nhiều tiêu chí như tỷ lệ room ngoại còn lại, quy mô vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ free float.

Lưu ý rằng danh sách chỉ mang tính tham khảo này đã được FTSE Russell sàng lọc dựa trên dữ liệu tại ngày 31/12/2024 (tức hiện đã khá cũ). FTSE Russell sẽ công bố danh sách chính thức các cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện vào tháng 8/2026.