Nghiên cứu trả lương cán bộ, công chức theo vị trí việc làm để tránh tiêu cực, tham nhũng

Theo tờ trình dự án Luật Cán bộ, công chức (sửa đổi), Bộ Nội vụ dự kiến bỏ ngạch công chức, thay vào đó quy định về “hệ thống vị trí việc làm của công chức".

Theo đó, bao gồm vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý; vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ; vị trí việc làm hỗ trợ, phục vụ.

Hệ thống vị trí việc làm của công chức được xếp theo thứ bậc, căn cứ vào tiêu chuẩn chức vụ, chức danh, bản mô tả công việc và cơ cấu tổ chức của cơ quan, tổ chức, đơn vị trong hệ thống của các cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, ở cấp tỉnh, ở cấp xã.

Khoản 2 Điều 10 Dự án Luật Cán bộ, công chức (sửa đổi) quy định cán bộ công chức được Nhà nước bảo đảm tiền lương tương xứng với nhiệm vụ, quyền hạn được giao của vị trí việc làm phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước.

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ TRẢ LƯƠNG CÔNG CHỨC

Về kinh nghiệm quốc tế, báo cáo của Bộ Nội vụ cho thấy các quốc gia xây dựng cơ cấu tiền lương cho công chức gồm: tiền lương, thưởng, phụ cấp: đi lại, cư trú, khu vực… không có phụ cấp chức vụ do trả lương theo vị trí việc làm.

Tiền lương được xây dựng tính theo mức trung bình của xã hội và khu vực tư nhân.

Đơn cử Hoa Kỳ quy định về hệ thống trả lương theo hiệu suất và tiền thưởng khuyến khích. Việc tăng lương phải dựa trên chất lượng thực hiện công việc hơn là thâm niên làm việc.

Ở Pháp, công chức sau khi làm việc được hưởng thù lao gồm: lương; trợ cấp cư trú; phần bổ sung chế độ gia đình; tiền thưởng và phụ cấp được thiết lập theo quy định. Quyền được hưởng phụ cấp lương gia đình tùy theo số con do công chức chăm sóc.

Còn tại New Zealand,  công chức có thể kiếm được trung bình thấp nhất 1.333 NZD/năm (khoảng 20.073.247 đồng/tháng) đến mức lương trung bình cao nhất là 4.191 NZD (khoảng 63.111.012 đồng/tháng).

Đây là mức lương trung bình cho công chức ở New Zealand và bao gồm các phúc lợi như nhà ở và đi lại. Mức lương công  chức tính theo cấp độ kinh nghiệm làm việc và trình độ học vấn.

Vì vậy, để đảm bảo đời sống cho công chức, giúp công chức yên tâm công tác, hạn chế việc làm thêm cũng như tiêu cực, Việt Nam cần trả lương theo vị trí việc làm.

Cơ sở để trả lương phải được tính bình quân theo khu vực tư nhân trả cho người lao động, có như vậy mới giúp cán bộ, công chức yên tâm công tác và góp phần hạn chế tình trạng tiêu cực, phòng chống tham nhũng và “chảy máu chất xám”.

XEM XÉT SỬA ĐỔI VỀ CÁCH THỨC ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC

Về đánh giá kết quả làm việc, báo cáo cho thấy ngoại trừ Trung Quốc có nhiều nét tương đồng với Việt Nam, các quốc gia đánh giá công chức dựa trên hiệu suất làm việc, kết quả đánh giá là căn cứ để thưởng cũng như đưa ra những biện pháp cải tiến, nâng cao hiệu quả làm việc của công chức.

"Họ không nặng về đánh giá các tiêu chí khó lượng hóa như chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống; nếu công chức vi phạm quy tắc đạo đức, ứng xử giao tiếp sẽ bị xử lý kỷ luật…", báo cáo của Bộ Nội vụ nêu.

Theo báo cáo, phương pháp đánh giá công chức của các quốc gia cũng khác so với Việt Nam, người có thẩm quyền và công chức được đánh giá ngồi tại một phòng riêng, công chức trình bày kết quả làm việc và tự nhận mức độ hoàn thành công việc, người có thẩm quyền đánh giá sẽ đánh giá và đưa ra nhận xét và tìm hiểu lý do tại sao công chức không làm việc hiệu quả như: sức khỏe, hoàn cảnh gia đình hay thiếu hụt về đào tạo, chuyên môn, từ đó sẽ đề ra biện pháp hỗ trợ công chức giải quyết vấn đề của họ.

Ở Việt Nam hiện nay, công tác đánh giá nhiều khi mang tính hình thức, nể nang, né tránh và không gắn với đãi ngộ lương, thưởng.

Vì vậy, Việt Nam cần xem xét sửa đổi quy định đánh giá, xếp loại kết quả làm việc của cán bộ, công chức theo hướng xây dựng quy trình đánh giá khách quan, minh bạch, thực chất, đảm bảo lượng hóa kết quả thực hiện công việc, tăng quyền hạn cho người sử dụng công chức trong việc đánh giá, đánh giá 1-1 (trong buổi đánh giá chỉ có người sử dụng và công chứcđược đánh giá), tránh tình trạng cả cơ quan cùng tham gia đánh giá sẽ gây ra tình trạng nể nang, e ngại, hình thức và không thực chất.

Kết quả đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành công việc của cán bộ, công chức phải là căn cứ duy nhất để thực hiện công tác bổ nhiệm, tăng lương và thưởng cho cán bộ, công chức.