Cùng với sự gia tăng của các ca cúm mùa, hiện tượng người dân đổ xô tìm mua Tamiflu để dự phòng hoặc tự điều trị lại diễn ra rầm rộ như mọi năm. Bất chấp các khuyến cáo, nhiều người vẫn coi đây là “thần dược” nên uống sớm…

Theo ghi nhận ở các bệnh viện trên địa bàn Hà Nội, số ca mắc cúm mùa, đặc biệt là cúm A đang tăng mạnh. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, từ đầu tháng 10 đến nay đã ghi nhận hơn 3.720 ca mắc cúm mùa, trong đó có 479 trẻ phải nhập viện điều trị.

Tương tự, tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, hiện điều trị gần 50 bệnh nhân mắc cúm A. Tại đây, số ca khám và điều trị ngoại trú do cúm A tăng nhanh trong vài tuần qua, đa phần là trẻ em.

Sự gia tăng ca bệnh khiến nhiều gia đình lo lắng, tìm mua Tamiflu để uống ngay khi nghi ngờ bản thân mắc cúm A. Trái với nhu cầu tăng cao, nguồn cung thuốc tại Hà Nội lại khan hiếm. Chủ một quầy thuốc ở quận Đống Đa cho biết dù người dân hỏi nhiều, nhưng chị không dám nhập hàng vì giá đầu vào quá cao. Tại Đại Mỗ, chủ một cửa hàng cho biết giá nhập thuốc lên tới 700.000 đồng/vỉ nhưng cũng không có hàng để nhập.

Trong khi đó, trên mạng xã hội, Tamiflu được rao bán tràn lan dưới dạng hàng xách tay, chủ yếu được quảng cáo “xách từ Nga về”, giá khoảng 530.000 - 550.000 đồng/vỉ. Trên các diễn đàn, nhiều người vẫn “rỉ tai” nhau Tamiflu như thần dược. Trong khi đó, các chuyên gia cảnh báo việc người dân đổ xô mua Tamiflu theo tâm lý lo ngại là không cần thiết và tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe.

ThS.BS Trần Thu Nguyệt, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, cho biết: “Tamiflu là thuốc kháng virus được kê để điều trị bệnh cúm mùa. Trẻ em cũng có thể được bác sĩ kê đơn sử dụng thuốc này. Mặc dù thuốc không loại bỏ hoàn toàn các triệu chứng cúm, nhưng có thể giúp giảm mức độ nghiêm trọng, rút ngắn thời gian mắc bệnh và hạn chế biến chứng”.

Về độ an toàn của Tamiflu, bác sĩ cho biết thuốc đã được phê duyệt sử dụng từ năm 1999 cho trẻ từ 2 tuần tuổi trở lên. Các tác dụng phụ thường nhẹ, vì vậy Tamiflu được coi là an toàn nếu dùng đúng chỉ định. Tamiflu là thuốc kháng virus hoạt động bằng cách ngăn virus nhân lên trong cơ thể. Mặc dù khác với thuốc kháng sinh, nhưng cả hai đều phải được bác sĩ kê đơn, không nên tự ý mua và sử dụng.

Dù vậy, trước tình trạng gia tăng các ca bệnh cúm, nhiều phụ huynh chỉ cần thấy con hắt hơi, sổ mũi là đã tự ý cho uống Tamiflu với hy vọng bệnh nhanh khỏi, không để lại biến chứng. “Các cha mẹ hãy nhớ rằng, bác sĩ chỉ kê đơn Tamiflu khi trẻ có kết quả xét nghiệm dương tính với cúm A hoặc cúm B và thường sử dụng trong vòng 48 giờ từ khi có triệu chứng. Vì vậy, cha mẹ không nên sử dụng Tamiflu bừa bãi khi chưa có chỉ định của bác sĩ,” Ths. BS Thu Nguyệt lưu ý.

Theo bác sĩ, Tamiflu không phải “thần dược”. Việc tự ý sử dụng không chỉ gây nguy cơ kháng thuốc – khiến virus cúm biến đổi và kháng lại tác dụng điều trị trong tương lai – mà còn làm mất đi “cửa sổ vàng” để xử trí đúng phác đồ.

Ngoài ra, nếu dùng sai liều, sai chỉ định, thuốc có thể gây rối loạn thần kinh, ảo giác, co giật, hoặc tổn thương gan, thận. Trường hợp nặng, người bệnh có thể phải nhập viện điều trị vì chính tác dụng phụ của thuốc thay vì do virus cúm.

Đồng tình, PGS.TS Đỗ Duy Cường, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh thuốc Tamiflu tương đối lành, không gây nguy hiểm cho gan, thận ngay lập tức. Tuy nhiên Tamiflu là thuốc điều trị có chỉ định của bác sĩ, đây cũng là thuốc điều trị theo liều tỷ lệ với trọng lượng cơ thể và tuổi của người bệnh.

Người lớn, trẻ nhỏ phải dùng khác nhau về liều lượng cũng như thời điểm người bệnh cần sử dụng Tamiflu khác nhau. Nếu dùng tràn lan rất dễ dẫn tới tình trạng kháng thuốc, nếu bệnh nhân mắc lại bệnh, sẽ không có thuốc thay thế để sử dụng.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân chỉ sử dụng Tamiflu khi có kết quả xét nghiệm dương tính với virus cúm và được bác sĩ kê đơn, đồng thời không dùng chung toa thuốc của người khác. Đối với trẻ em, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền, việc dùng thuốc phải đặc biệt thận trọng – tuyệt đối không tự mua, không tự tăng liều hoặc ngưng thuốc giữa chừng.

Ngoài ra, theo PGS. Đỗ Duy Cường, người dân cần phân biệt bệnh cúm (do virus cúm gây ra) với cảm cúm và cảm cúm thông thường (do bị nhiễm lạnh). Triệu chứng của bệnh cúm gồm ho, hắt hơi, chảy nước mũi, sổ mũi, sốt, nếu tiến triển nặng, bệnh gây khó thở, một số bệnh nhân bị suy hô hấp, phổi tổn thương. Những triệu chứng này rất dễ nhận biết. Bệnh này cũng dễ chẩn đoán thông qua test nhanh, không nhầm với bệnh khác được.

Đối với những thanh niên khoẻ mạnh nếu mắc cúm thì không đáng lo ngại, khoảng 4 -5 ngày, bệnh sẽ khỏi. Người bệnh có thể điều trị triệu chứng tại nhà như uống hạ sốt, giảm ho… Nếu có triệu chứng khó thở, nhịp thở tăng lên thì cần đưa đến bệnh viện. Người bệnh cũng có thể mua máy đo bão hoà oxy kẹp đầu ngón tay (nếu dưới 95% là trường hợp nặng) thì cần đến bệnh viện.

Ở trẻ nhỏ, nếu có các triệu chứng của bệnh cúm như bỏ bú, sốt cao, nôn, dùng hạ sốt không đỡ, thở nhanh hoặc khó thở và người già khi mắc cúm có triệu chứng: sốt cao, khó thở, mệt, li bì... thì cần phải nhập viện theo dõi. Đặc biệt, người dân không nên tìm các phương pháp điều trị cúm trên mạng, dễ dẫn tới phương pháp điều trị không đúng, gây ảnh hưởng sức khoẻ có thể nặng thêm.

Đặc biệt, cúm là bệnh đã có vaccine phòng bệnh. Theo khuyến cáo của tổ chức WHO, người có bệnh nền, người già, trẻ em đều cần chủ động tiêm vaccine cúm hàng năm. Vaccine cúm thường ít chống chỉ định, nên đa số người dân cũng đều có thể tiêm vaccine này. Việt Nam ở khu vực Bắc bán cầu nên cần tiêm vaccine cúm trong thời gian tháng 7, 8 hàng năm. Tuy nhiên, gần đây, cúm xuất hiện rải rác trong cả năm, vì vậy tiêm vaccine cúm trong thời điểm quanh năm đều được.

Đối với trẻ nhỏ và người cao tuổi, thời điểm thời tiết trở lạnh nên bổ sung vitamin, ăn đủ chất, ngủ đủ giấc, duy trì vận động nhẹ để tăng cường sức đề kháng. Các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, khu công nghiệp cần chủ động kiểm soát dịch cúm, đảm bảo không gian thông thoáng, khử khuẩn định kỳ và hướng dẫn người lao động theo dõi sức khỏe hàng ngày.