Nối dài bước tiến y học bào thai: Ca thông van tim trong 30 phút

Thai nhi được chẩn đoán hẹp van động mạch phổi nặng kèm thiểu sản thất phải tiến triển, một dạng tim bẩm sinh phức tạp, có nguy cơ cao diễn tiến thành tim một thất sau sinh nếu không được can thiệp kịp thời. Thai phụ là chị N.T.T.T. (26 tuổi, ngụ TP.HCM), mang thai lần hai, thai kỳ tự nhiên.

Theo hồ sơ theo dõi, ở tam cá nguyệt thứ nhất, các lần khám thai chưa ghi nhận bất thường. Xét nghiệm sàng lọc trước sinh NIPT cho kết quả nguy cơ thấp. Tuy nhiên, đến khoảng tuần thai 22 - 24, qua siêu âm tim thai chuyên sâu, các bác sĩ phát hiện bất thường tim bẩm sinh gồm hẹp van động mạch phổi nặng kèm hở van ba lá. Thai phụ sau đó được chuyển đến theo dõi và hội chẩn tại Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1.

Kết quả chọc ối phân tích nhiễm sắc thể cho thấy thai nhi có bộ nhiễm sắc thể bình thường, tạo cơ sở quan trọng để các bác sĩ cân nhắc chỉ định can thiệp. Trong quá trình theo dõi tiếp theo, bệnh lý tim thai tiến triển nhanh, thất phải ngày càng thiểu sản cả về hình thái lẫn chức năng, làm gia tăng nguy cơ phải điều trị theo lộ trình tim một thất sau sinh.

Sau nhiều buổi hội chẩn liên viện, các bác sĩ thống nhất chỉ định can thiệp thông tim bào thai, nhằm cải thiện dòng máu qua van động mạch phổi, tạo điều kiện cho thất phải tiếp tục phát triển trong tử cung. Mục tiêu là mở rộng cơ hội bảo tồn chiến lược tim hai thất hoặc 1,5 thất sau sinh, tránh cho trẻ phải đi theo lộ trình điều trị tim một thất phức tạp và kéo dài.

Thực tế can thiệp gặp không ít thách thức. Tại thời điểm làm thủ thuật, thai nhi ở tư thế ngôi đầu, nghiêng trái, bánh nhau mặt trước, làm gia tăng mức độ khó. Đặc biệt, cánh tay thai nhi vắt ngang trước ngực, che khuất hoàn toàn đường vào buồng tim. Trước tình huống này, ê-kíp đã linh hoạt thực hiện một thủ thuật hỗ trợ nhỏ để di chuyển chi thai, nhanh chóng tạo điều kiện tiếp cận tim thai an toàn.

Sau khi tối ưu tư thế, quá trình xuyên kim qua thành bụng mẹ - tử cung - lồng ngực thai nhi và bơm bóng nong van động mạch phổi được thực hiện thuận lợi. Ca can thiệp thành công ngay lần xuyên kim đầu tiên, giúp rút ngắn tối đa thời gian thủ thuật, hạn chế nguy cơ cho cả mẹ và thai nhi.

Trao đổi với báo chí sáng 31/12, BSCKII. Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, cho biết ca can thiệp đã được chuẩn bị rất kỹ lưỡng với tổng cộng 5 ê-kíp, mỗi ê-kíp từ 3 đến 5 người, nâng tổng số nhân lực tham gia lên khoảng 20 - 25 người.

"Trước đây, có những ca rất nặng phải làm kéo dài nhiều giờ, thậm chí phải can thiệp hai lần. Có trường hợp lần đầu mất 4 tiếng, lần thứ hai mất thêm 2 tiếng. Còn với ca này, chúng tôi thực hiện trong dưới 30 phút", bác sĩ Hải chia sẻ.

Với thời gian thực hiện ngắn kỷ lục, đây được xem là ca thông tim bào thai nhanh nhất từ trước đến nay tại Việt Nam, đánh dấu bước tiến nổi bật của y học bào thai trong nước. Ca can thiệp thông tim bào thai này cũng là ca đầu tiên được triển khai sau khi Bộ Y tế chính thức phê duyệt và ban hành danh mục kỹ thuật đối với lĩnh vực can thiệp tim bào thai. Điều này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong triển khai kỹ thuật cao của ngành y tế.

Trước đó, Bệnh viện Từ Dũ đã thực hiện thành công nhiều ca thông tim bào thai cho thai nhi. Song, bệnh viện cần phải hoàn thiện hồ sơ để trình Bộ Y tế xem xét công nhận kỹ thuật “thông tim can thiệp trong bào thai”. Vừa qua, Bộ Y tế đã có quyết định chính thức công nhận kỹ thuật “thông tim can thiệp trong bào thai” tại Việt Nam và ban hành danh mục kỹ thuật đối với lĩnh vực can thiệp tim bào thai đối với Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1.

"Về chi phí phẫu thuật, sau khi Bộ Y tế thông qua, mỗi ca phẫu thuật được tính phù hợp với khả năng chi trả của người Việt Nam và được BHYT hỗ trợ chi trả theo quy định. Chi phí sẽ cao hơn so với ca phẫu thuật thông thường ở người trưởng thành nhưng vẫn đảm bảo ai cũng có thể tiếp cận kỹ thuật tiên tiến này theo quy định của bảo hiểm y tế", bác sĩ Hải nhấn mạnh.

Tại Việt Nam, dị tật tim bẩm sinh rất phổ biến, với khoảng 10.000 đến 12.000 trẻ mắc mới mỗi năm, chiếm gần 1% tổng số trẻ sinh ra và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến dị tật. Trong khi đó, các nghiên cứu quốc tế cho thấy, nếu phát hiện sớm trong bào thai và có chiến lược điều trị phù hợp, tỷ lệ điều trị thành công có thể đạt 95 - 98%.

Tại hội thảo “Siêu âm tim thai - Từ chẩn đoán trước sinh đến quản lý sau sinh” mới đây, các chuyên gia cho rằng siêu âm tim thai đóng vai trò quan trọng, giúp phát hiện các bất thường về cấu trúc và chức năng tim, lập kế hoạch theo dõi, can thiệp và chăm sóc sau sinh, từ đó nâng cao cơ hội sống và chất lượng phát triển của trẻ.

Cùng quan điểm này, PGS.TS. Nguyễn Lý Thịnh Trường, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết nếu như 10 năm trước, chỉ chưa đến 5% trẻ tim bẩm sinh được phát hiện sớm trong thai kỳ, phần lớn trường hợp được khuyên đình chỉ thai nghén, thì ngày nay, nhờ sự phối hợp chặt chẽ sản - nhi, hầu hết dị tật tim bẩm sinh đều được tư vấn điều trị.

Ngoài ra, trước đây, lĩnh vực bào thai, cụ thể là buồng tử cung hay buồng ối được coi là nơi bất khả xâm phạm. Nhưng với y học hiện đại, hoàn toàn có thể thực hiện các thăm dò và điều trị cho bào thai, thậm chí đưa cả những robot, dụng cụ nội soi và dụng cụ laser để thực hiện điều trị những dị tật cho bào thai. Giờ đây, cứu sống một em bé ngay từ trong bụng mẹ không còn là phép màu mà là kết quả của kiến thức, công nghệ và sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều chuyên khoa.

Không chỉ can thiệp bào thai với các dị tật tim, mà nhiều bệnh lý khác, như hội chứng truyền máu song thai, tràn dịch phổi được xử trí kịp thời để thai phát triển bình thường. Ngay cả những trường hợp bệnh lý di truyền nghiêm trọng, nhờ xét nghiệm gen và ứng dụng tế bào gốc, bào thai cũng có thêm cơ hội được sống và phát triển khỏe mạnh.