Những bí quyết trên bàn đàm phán

Ông Phan Văn Trường mở đầu buổi tọa đàm bằng câu chuyện về cuộc đàm phán lạ đời - đàm phán với một đứa trẻ sơ sinh

Minh họa: Khều.
Minh họa: Khều.

Tại cuộc tọa đàm “Những bí quyết trên bàn đàm phán”, do Thời báo Kinh tế Sài Gòn tổ chức hồi đầu tuần trước, Giáo sư Phan Văn Trường chia sẻ kinh nghiệm qua những cuộc đàm phán ở nhiều nơi trên thế giới. Câu chuyện của ông đã cuốn hút hơn 100 khách tham dự.

Ông Phan Văn Trường mở đầu buổi tọa đàm bằng câu chuyện về cuộc đàm phán lạ đời - đàm phán với một đứa trẻ sơ sinh. Ông kể: năm 2003, vợ chồng ông đón đứa cháu ngoại đầu lòng. Đứa trẻ cứ “oe oe” hoài mà không biết cháu khóc vì đói, khóc đòi ẵm hay cháu khó chịu vì bẩn! “Chỉ hai tiếng “oe oe” nghe nhức cả đầu khiến tôi muốn đàm phán với nó... Chưa bao giờ tôi gặp một đối tượng khó chịu như vậy trong thương thuyết. Và rõ ràng, vì tình thương, đứa trẻ ở thế tay trên”, ông nói.

Rồi ông rút ra những bài học nho nhỏ (trong đàm phán) từ câu chuyện trên, kiểu như: (i) không phải cứ có sức mạnh, nhiều lời, hay văn hóa cao là thắng; (ii) sự thành thật, không lừa dối cũng là sức mạnh; (iii) áp lực của con tim và tình thương rất lớn; (iv) kết cục hai bên đều vui... “Kết quả của cuộc đàm phán phải là một thành tựu mà hai bên và mọi người chờ đợi...”, ông nhắc.

Và, trước khi bắt đầu câu chuyện về đàm phán thương mại, ông Trường cũng nhắc lại nghệ thuật thương thuyết của người Việt Nam xưa qua bài ca dao về thằng Bờm. Theo ông, cả phú ông và thằng Bờm đều là những người rất giỏi trong thương thuyết - họ đều biết người biết ta. Rồi ông thừa nhận rằng, trong những cuộc đàm phán về thương mại cam go, đôi khi nguyên lý thương thuyết trong bài ca dao thằng Bờm đã giúp ông thành công.

Từng giữ chức vụ cao tại một số công ty lớn như Phó chủ tịch Alstom Power, Phó chủ tịch Alstom Transport (thuộc tập đoàn Alstom của Pháp), ông Trường có nhiều cơ hội giao thiệp và thực hiện các cuộc đàm phán khắp năm châu. Trong hơn 10 năm làm việc cho tập đoàn Alstom, ông từng đàm phán về dự án xây bảy nhà máy điện ở Iran (1989), dự án xây đường sắt cao tốc tại Hàn Quốc, dự án xây metro Santiago Chili, dự án xây metro Bangkok...

Ông kể về một cuộc đàm phán nhọc nhằn: đấu thầu dự án nhà máy điện lớn nhất thế giới Epon ở Hà Lan vào năm 1991. Năm 1989, ông giữ chức Phó chủ tịch Alstom Power và là trưởng đoàn đàm phán của Công ty Alstom trong cuộc tranh giành dự án Epon với Công ty Siemens của Đức. Trước khi bước vào cuộc cạnh tranh dự án có giá khoảng 4,5 tỉ franc này với người Đức, Alstom nhận được thông tin rằng Chính phủ Hà Lan đã ký nháy hợp đồng với Siemens.

Phải nói rằng, thời kỳ đó, Đức là quốc gia mạnh nhất trong khối thị trường chung châu Âu, và Siemens cùng Alstom đều nằm trong top những công ty sở hữu công nghệ xây dựng nhà máy điện. Nhưng ngặt một điều là dự án nhà máy điện Epon lại nằm trên ranh giới Hà Lan - Đức nên Siemens có lợi thế hiển nhiên. Tệ hơn, tâm lý thua cuộc lại có sẵn trong nội bộ của Alstom - không ai muốn mất công, mất thì giờ và mất mặt vì cuộc cạnh tranh không cân sức này.

Ông Trường nói: “Chúng tôi bắt đầu cuộc chiến bằng thế thua cuộc không có đường ra. Chủ tịch Hội đồng quản trị Alstom nặng nề với tôi: Đáng lẽ phải cấm đoàn của anh tiêu thêm tiền về dự án này… nhưng tôi cho anh đi vài chuyến nữa rồi sau đó bỏ nhé!”. Thế nhưng ông Trường đã tìm thấy những lý do để hy vọng đảo ngược thế cờ, trong đó có cả yếu tố tình cảm, lòng yêu nước, yếu tố lịch sử...

Rồi ngày đẹp trời cũng đến - sự kiện một nhà máy điện theo công nghệ của Đức bị nổ chính là “may mắn” giúp Alstom thắng thầu và ký được hợp đồng sau hai năm ở “thế yếu” trong cuộc thương thuyết với người Hà Lan.

Nói về chiến thắng này, ông Trường nhìn nhận rằng “có yếu tố may mắn”. Thế nhưng, nếu không có những nỗ lực, khôn khéo trong cách tiếp cận và đàm phán thì may mắn sẽ không bao giờ đến. Để có được thành công trong đàm phán, ông đã vận dụng rất nhiều bài học được rút ra từ kinh nghiệm cuộc đời, như: (i) nội ứng là vũ khí không gì mạnh hơn; (ii) họ chưa thắng thì mình chưa thua; (iii) khinh địch là tự tử; (iv) có đội ngũ đàm phán “cảm tử”, có chủ đích, chiến lược, kỷ luật và tinh thần quyết thắng sẽ gặp “vận may”...

Ông Trường cho rằng cuộc đàm phán có thể là một trận đấu tâm lý, một chuyến đi mạo hiểm, một việc trao đổi đơn giản... nhưng cũng có thể là một cuộc chơi. Tất nhiên, đàm phán là thuyết phục, để hai bên đồng ý trên một quan điểm, một việc làm, một dự án… Và để thành công, phải làm cho người ta chịu nghe mình nói, giải thích, chứng minh... để rồi họ chịu giúp mình đi đến kết quả mình mong muốn; làm cho họ tin tưởng rằng mình cũng có thể đem lại cho họ kết quả họ nghĩ là tương đương.

Vì vậy, theo ông Trường, trong đàm phán, những người đại diện hai bên phải biết nghe và phải nắm vững lời lẽ, ý nghĩ của mình - đàm phán trước hết là nghe và hiểu được những gì phía bên kia muốn mình hiểu và nói cho đích xác và đơn giản để bên kia hiểu những gì mình muốn họ hiểu.

Với kinh nghiệm của mình, ông Trường cho rằng, đàm phán rất khó với những người thiếu văn hóa - thích ăn thua đủ vì tự ái chứ không chú trọng đến kết quả có lợi cho đôi bên. Đàm phán với những người không có mục tiêu, có thành kiến về đối tác... cũng rất khó. Đàm phán dễ thành công hơn với những đối tác có kinh nghiệm, biết rõ giá trị của các yếu tố đàm phán, biết tại sao hai bên ngồi với nhau...

Vậy bí quyết đàm phán là gì? Ông Trường trả lời rằng, đó là biết trước được kết quả của cuộc đàm phán - biết mình biết ta - đánh giá được tất cả những đòi hỏi của đôi bên.

Đó là tìm được những kịch bản có lợi cho đôi bên, biết không tiếc nuối khi đánh đổi, không sợ hớ và quý những gì người ta nhường. Đó là nắm vững kỹ thuật trình bày trên nội dung và hình thức cũng như hiểu biết tối thiểu văn hóa của đối tác. Đó là không bao giờ để đối tác cảm thấy thua/mất mặt/hớ/trật… Đó là không ngần ngại hỏi đi hỏi lại những gì khó hiểu. Đó là biết “rà” như kiểu phú ông “rà” ý tứ của thằng Bờm hay thằng Bờm biết nhìn tương lai xa cho thương vụ ban đầu. Đó là khi gặp những cuộc đàm phán khó, cần biết sử dụng những yếu tố trung gian...

Đá Bàn

(TBKTSG)

Đưa hàng trăm nghìn tỷ đồng vốn đầu tư vào thực tiễn, Hà Tĩnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số

Với đà tăng trưởng GRDP 9 tháng năm 2026 đạt 12,36% – đứng thứ hai cả nước, Hà Tĩnh đang tập trung gỡ vướng mặt bằng, đẩy mạnh cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục để sớm đưa dòng vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng vào vận hành thực tế, tạo lực đẩy cho mục tiêu tăng trưởng hai con số cả năm. …

Từ vụ tái cấu trúc chuỗi cung ứng của ECCO: Góc độ pháp lý và chiến lược thu hút FDI mới của Việt Nam

Trước thông tin thương hiệu giày dép ECCO (Đan Mạch) quyết định đóng cửa nhà máy sản xuất tại Việt Nam từ tháng 11/2026, nhiều ý kiến băn khoăn về tác động của động thái này đến môi trường đầu tư. Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã có cuộc trao đổi với Luật sư Bùi Văn Thành, Trưởng Văn phòng Luật sư Mặt Trời Mới, xung quanh câu chuyện tái cấu trúc chuỗi cung ứng của ECCO và những bài toán thực chất hơn về môi trường đầu tư và hỗ trợ đầu tư trong giai đoạn tới.

CEO Atlas Air: Việt Nam còn nhiều dư địa nhưng cần đồng bộ hạ tầng hàng không

Vận tải hàng không chỉ chiếm 1% khối lượng hàng hóa thế giới nhưng lại mang về tới 35% giá trị. Việt Nam đang tham gia ngày càng sâu vào thị trường logistics này. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội, Việt Nam cần đầu tư hoàn thiện thêm từ sân bay, bãi đỗ máy bay cho đến hạ tầng và các dịch vụ vận hành, xử lý hàng hóa...

Ổn định lãi suất phải gắn với cơ cấu lại thị trường vốn

Sau nửa tháng thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về giảm lãi suất tiền gửi, tiền vay, đến nay có 28 ngân hàng thương mại nhập cuộc, nhiều doanh nghiệp bắt đầu được giải ngân với mức giảm khoảng 0,5 -1 điểm phần trăm/năm. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng để ổn định mặt bằng lãi suất, bên cạnh tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận với doanh nghiệp thì cần phải song song xử lý các vấn đề khác như phân bổ tín dụng hiệu quả, giảm chi phí rủi ro, giải phóng nguồn vốn ứ đọng trong nợ xấu. Cùng với đó, phát triển thị trường mua bán nợ và trái phiếu doanh nghiệp để giảm tải cho hệ thống ngân hàng.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy