Tiến tới giấc mơ “quốc gia khởi nghiệp”: Bốn đề xuất chính sách dành cho Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ, tinh thần khởi nghiệp đã trở thành động lực cốt lõi thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo việc làm và tăng trưởng kinh tế bền vững.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), các doanh nghiệp khởi nghiệp đóng góp từ 20-50% vào tăng trưởng việc làm tại các quốc gia phát triển, đồng thời là nguồn gốc của những đột phá công nghệ thay đổi thế giới. Tại Việt Nam, khởi nghiệp đang trở thành một phong trào mạnh mẽ, nhưng chúng ta vẫn cần những chính sách quyết liệt, vượt trội để vươn tầm thế giới và đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới.

Việt Nam, với dân số trẻ, năng động và tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, đang chứng kiến sự bùng nổ của hệ sinh thái khởi nghiệp. Hiện có khoảng hơn 4.000 startup, chủ yếu tập trung tại Hà Nội và TP.HCM, với một số cái tên nổi bật như VNG, Momo, Tiki, Sendo, Be Group. Những cái tên này đã đưa Việt Nam lên bản đồ khởi nghiệp toàn cầu, với TP.HCM được xếp hạng 181 trong báo cáo Global Startup Ecosystem Report 2025 của Startup Genome.

Tuy nhiên, hệ sinh thái khởi nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, như tình trạng thiếu hụt vốn đầu tư mạo hiểm, khung pháp lý phức tạp và tỷ lệ sống sót của các startup thấp. Những rào cản này không chỉ hạn chế khả năng mở rộng quy mô mà còn làm giảm khả năng cạnh tranh của Việt Nam so với các nước trong khu vực như Singapore và Ấn Độ.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành đã khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân như một động lực quan trọng để phát triển kinh tế đất nước. Nghị quyết nhấn mạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là các startup đổi mới sáng tạo, thông qua cải cách thể chế, tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch. Đây là kim chỉ nam để Việt Nam chuyển từ một nền kinh tế dựa vào lao động giá rẻ sang một nền kinh tế tri thức, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, để hiện thực hóa nghị quyết, Việt Nam cần học hỏi từ những quốc gia đi tiên phong trong hỗ trợ khởi nghiệp, đồng thời điều chỉnh chính sách phù hợp với bối cảnh trong nước.

Bài học từ Mỹ, Israel, Singapore và Ấn Độ cho thấy, vai trò nhà nước cần hỗ trợ ban đầu nhưng không can thiệp quá mức. Các quốc gia này đã minh chứng rằng nhà nước có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kiến tạo hệ sinh thái khởi nghiệp thông qua các chương trình đầu tư công, cùng với việc thiết lập các quy định thân thiện. Tuy nhiên, khi hệ sinh thái đã đạt đến mức độ trưởng thành, vai trò của nhà nước cần chuyển sang hình thức hỗ trợ gián tiếp, chẳng hạn như thông qua ưu đãi thuế và đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, nhằm tránh việc can thiệp quá mức có thể dẫn đến sự bóp méo thị trường...

Nội dung đầy đủ của bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 41-2025 phát hành ngày 13/10/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-41-2025.html