Xuất khẩu thủy sản cán đích 11,34 tỷ USD nhờ “xoay trục” thị trường

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 840 triệu USD, giảm 15% so với tháng 11/2025 và giảm gần 4% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu do doanh nghiệp thận trọng hơn khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ, trong bối cảnh nhiều loài hải sản chính bị cấm nhập khẩu theo quy định MMPA (Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú) và lo ngại về mức thuế chống bán phá giá đối với tôm từ đầu năm 2026.

Tuy nhiên, nếu tính chung cả năm 2025, xuất khẩu thủy sản đạt trên 11,34 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024.

BA ĐỘNG LỰC TẠO SỨC BẬT CHO XUẤT KHẨU THỦY SẢN

VASEP nhận định năm 2025 được xem là một trong những năm nhiều thách thức nhất đối với ngành thủy sản, từ nguy cơ áp thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá, chi phí sản xuất cao đến các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, chính trong bối cảnh đó, xuất khẩu thủy sản lại ghi nhận những cú bật vượt dự kiến nhờ ba yếu tố then chốt.

Thứ nhất: Sự bất ổn trên thị trường toàn cầu đã làm gia tăng nhu cầu dự trữ lương thực - thực phẩm, kéo theo nhu cầu nhập khẩu thủy sản tăng tại nhiều quốc gia.

Thứ hai: Sự chủ động và linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đóng vai trò rất quan trọng. Doanh nghiệp đã sớm nhận diện các mốc rủi ro liên quan đến thuế và rào cản kỹ thuật, từ đó điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giao hàng và chuyển hướng thị trường để giảm thiểu tác động tiêu cực.

Thứ ba: Lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục phát huy hiệu quả, giúp xuất khẩu thủy sản bứt phá tại các thị trường trong khối CPTPP, EU và RCEP, qua đó bù đắp cho sự sụt giảm hoặc tăng trưởng chậm tại một số thị trường lớn.

Bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP cho hay một trong những điểm nhấn của xuất khẩu thủy sản năm 2025 là các doanh nghiệp đã "xoay trục" thị trường để bù đắp bất ổn từ Hoa Kỳ. Trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ phát sinh nhiều bất ổn về chính sách thuế và rào cản kỹ thuật, cơ cấu thị trường xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã có sự điều chỉnh rõ nét.

Trung Quốc và Hồng Kông là thị trường tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm thị trường chủ lực, với kim ngạch đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29%. Đáng chú ý, nhu cầu đối với các sản phẩm tươi sống như tôm hùm, cua, sò, nghêu tăng mạnh, cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Thị trường EU đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5%, với nhu cầu đang dần cải thiện, đặc biệt đối với thủy sản nuôi trồng, trong khi hải sản khai thác vẫn chịu tác động từ thẻ vàng IUU.

Ngược lại, xuất khẩu sang Hoa Kỳ trong tháng 12/2025 giảm 45%, dù cả năm vẫn đạt gần 1,9 tỷ USD, tăng nhẹ 3% so với năm 2024.

THỦY SẢN NUÔI TRỒNG TIẾP TỤC DẪN DẮT TĂNG TRƯỞNG

Về cơ cấu sản phẩm thủy sản xuất khẩu, năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng khá đồng đều giữa các nhóm hàng chủ lực, trong đó thủy sản nuôi trồng giữ vai trò dẫn dắt.

Xuất khẩu tôm đạt 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch. Riêng tôm hùm đạt 817 triệu USD, tăng hơn gấp đôi so với năm 2024.

Cá tra đạt 2,19 tỷ USD, tăng 8%, nhờ điều kiện thị trường thuận lợi hơn, đặc biệt là về thuế chống bán phá giá tại Hoa Kỳ. Nhóm cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD, tăng 12,2%, tiếp tục đóng góp quan trọng nhờ quy mô lớn và thị trường đa dạng.

Mực, bạch tuộc đạt 764,4 triệu USD, tăng 16,3%, trong khi cá ngừ giảm 7,6%, đạt 913 triệu USD do thiếu hụt nguyên liệu và tác động kéo dài của các quy định IUU.

VASEP nhấn mạnh: mốc hơn 11 tỷ USD năm 2025 là kết quả của những bứt phá mang tính linh hoạt và tận dụng tốt thời cơ thị trường trong bối cảnh nhiều biến động. Tuy nhiên, sự chuyển dịch cơ cấu thị trường và sản phẩm là chiến lược dài hạn, cần thêm thời gian để tạo ra những thay đổi bền vững.

Theo bà Lê Hằng, trong năm 2026, các chính sách thuế quan và rào cản kỹ thuật, đặc biệt từ Hoa Kỳ vẫn có thể tiếp tục tạo ra những biến động lớn, khiến cạnh tranh tại các thị trường như EU, Trung Quốc, ASEAN và Trung Đông ngày càng gay gắt. Bên cạnh đó, việc tháo gỡ thẻ vàng IUU vẫn là nút thắt quan trọng để mở rộng cánh cửa vào thị trường EU, nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh của hải sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.