Khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, cơ hội tiếp cận vốn sẽ mở rộng nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn với doanh nghiệp. Theo Tổng Giám đốc ACB Từ Tiến Phát, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp phải nâng cao năng lực hấp thụ vốn, từ minh bạch, kỷ luật tài chính đến hiệu quả sử dụng vốn…

Tại Diễn đàn Kinh doanh 2026 do Forbes Việt Nam tổ chức, phiên thảo luận "Nâng hạng sẽ mang lại dòng vốn nào?" tập trung vào cơ hội đón nhận các dòng vốn mới sau khi thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng, đồng thời đặt ra câu hỏi lớn về vai trò của tín dụng ngân hàng, thị trường vốn và năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp.

Việc nâng hạng được kỳ vọng sẽ mở rộng khả năng tiếp cận các dòng vốn quốc tế cho nền kinh tế cũng như cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, theo ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc ACB, cơ hội này không đồng nghĩa với việc dòng vốn sẽ chảy vào thị trường một cách dễ dàng hay đồng đều.

Ông cho biết các định chế tài chính và nhà đầu tư quốc tế hiện ngày càng thận trọng trong quá trình ra quyết định đầu tư. Từ sức khỏe tài chính, chất lượng quản trị, khả năng tạo dòng tiền cho đến mức độ thực hiện các cam kết của doanh nghiệp đều được đánh giá kỹ lưỡng trước khi vốn được giải ngân.

"Vấn đề không phải là dòng vốn vào nhiều hay ít, mà là doanh nghiệp có đáp ứng được các tiêu chuẩn của dòng vốn đó hay không," ông Phát nhận định.

Theo vị lãnh đạo ACB, trong bối cảnh dòng vốn ngày càng có tính chọn lọc cao hơn, năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp sẽ trở thành yếu tố quyết định khả năng chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng. Từ góc nhìn đó, ông chỉ ra ba yếu tố then chốt mà doanh nghiệp cần xây dựng để trở thành điểm đến của các nguồn vốn dài hạn.

MINH BẠCH ĐỂ TẠO DỰNG NIỀM TIN

Theo ông Từ Tiến Phát, tính minh bạch là một trong những yếu tố đầu tiên được các tổ chức cấp vốn xem xét khi đánh giá một doanh nghiệp.

Nếu trước đây tính minh bạch chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ tài chính thì hiện nay yếu tố này còn gắn liền với rủi ro pháp lý và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp. Khi các tiêu chuẩn thẩm định ngày càng chặt chẽ, khả năng tiếp cận vốn không chỉ phụ thuộc vào quy mô tài sản hay nhu cầu vay vốn mà còn phụ thuộc vào mức độ minh bạch trong hoạt động kinh doanh và quản trị.

Từ góc nhìn của một ngân hàng, ông Phát cho rằng niềm tin luôn là nền tảng của mọi quyết định cấp vốn. Doanh nghiệp càng minh bạch, càng có khả năng tạo dựng niềm tin với tổ chức tài chính, nhà đầu tư và các đối tác trên thị trường.

SỬ DỤNG VỐN CÓ KỶ LUẬT

Bên cạnh tính minh bạch, CEO ACB cho rằng một rủi ro thường gặp ở doanh nghiệp là việc sử dụng nguồn vốn không phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của hoạt động đầu tư.

Theo ông, không ít doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển nhanh thường có xu hướng mở rộng đầu tư mạnh mẽ hơn khả năng kiểm soát. Sự tự tin khi tăng trưởng có thể dẫn tới các quyết định đầu tư liên tục, đầu tư dàn trải hoặc sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho các dự án dài hạn.

"Đây không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp nhỏ mà ngay cả những doanh nghiệp lớn cũng có thể gặp phải", ông Phát nhận định.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông cho rằng tăng trưởng chỉ thực sự bền vững khi đi cùng với kỷ luật tài chính và khả năng kiểm soát rủi ro. Doanh nghiệp càng sử dụng vốn hiệu quả thì càng có cơ hội tiếp cận những nguồn vốn lớn hơn trong tương lai.

XÁC ĐỊNH ĐÚNG NHU CẦU VỐN

Theo ông Phát, một yếu tố khác ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn là khả năng xác định đúng nhu cầu tài chính của doanh nghiệp.

Trong thực tế, có những trường hợp nhu cầu thực tế không quá lớn nhưng kế hoạch huy động vốn lại cao hơn đáng kể. Khi quy mô vốn huy động vượt quá nhu cầu thực, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng sử dụng vốn sai mục đích hoặc phân bổ nguồn lực kém hiệu quả.

Vì vậy, trước khi tìm kiếm nguồn vốn, doanh nghiệp cần trả lời được những câu hỏi căn bản: cần bao nhiêu vốn, sử dụng nguồn vốn đó vào đâu và tạo ra giá trị như thế nào. Theo ông, đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp nâng cao khả năng hấp thụ vốn cũng như hiệu quả đầu tư trong dài hạn.

Minh bạch, kỷ luật trong sử dụng vốn và khả năng xác định đúng nhu cầu vốn không chỉ quyết định năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp mà còn là nền tảng để xây dựng niềm tin với nhà đầu tư và các tổ chức cấp vốn. “Khi niềm tin được khôi phục, dòng vốn sẽ quay trở lại, thị trường vốn sẽ phát triển sâu hơn và thực hiện tốt hơn vai trò cung cấp nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế”, ông Từ Tiến Phát nhấn mạnh.