Tuy nhiên, thông điệp cứng rắn này của BOJ không đủ sức để đẩy đồng yên Nhật tăng giá...

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày 18/9 tăng lãi suất lên mức cao nhất 31 năm, đồng thời phát tín hiệu bước vào một giai đoạn mới với trọng tâm điều hành chính sách là ngăn lạm phát tăng vượt xa mục tiêu, đồng nghĩa để ngỏ khả năng cho thêm những đợt nâng lãi suất tiếp theo.

Tuy nhiên, thông điệp cứng rắn này của BOJ không đủ sức để đẩy đồng yên Nhật tăng giá. Thay vào đó, đồng tiền này suy yếu khi nhà đầu tư chứng kiến hai nhà hoạch định chính sách tiền tệ của BOJ phản đối việc tăng lãi suất, với quan điểm cho rằng BOJ nên giữ kiên nhẫn trong việc thắt chặt chính sách tiền tệ.

Đồng USD tăng giá hơn 1,1% so với đồng yên trong phiên giao dịch ngày 18/9 tại thị trường châu Á, đạt 1 USD đổi hơn 157,7 yên.

Thống đốc BOJ Kazuo Ueda cho biết do lạm phát cơ bản đang tiến gần mức 2%, trọng tâm của cơ quan này đã chuyển từ thúc đẩy giá cả tăng để đạt mục tiêu lạm phát 2% sang ngăn chặn tình trạng lạm phát vượt quá mức này.

"Nếu rủi ro lạm phát cơ bản vượt mức 2% trở thành hiện thực, điều đó có thể gây tác động tiêu cực đến nền kinh tế Nhật Bản. Việc ổn định lạm phát cơ bản ở mức 2% là rất quan trọng. Giai đoạn chính sách của chúng tôi đã thay đổi”, hãng tin Reuters dẫn lời ông Ueda phát biểu tại một cuộc họp báo.

Đây là tuyên bố mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của người đứng đầu BOJ về quyết tâm trong việc kiềm chế áp lực giá cả thông qua tiếp tục tăng lãi suất.

Ông Ueda cho biết ông không loại trừ khả năng tăng lãi suất liên tiếp hoặc tăng với bước nhảy 0,5 điểm phần trăm. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng BOJ đặt mục tiêu hành động một cách chủ động để tránh rơi vào tình thế buộc phải thực hiện các biện pháp mạnh tay có thể gây bất ổn cho thị trường tài chính.

"Thông điệp của ông Ueda dường như cho thấy BOJ vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục tăng lãi suất và đang theo dõi sát sao lạm phát để ổn định chỉ số này. Nhìn chung, quyết định của BOJ và những bình luận của ông Ueda cho thấy một lập trường trung hạn có phần thiên về thắt chặt tiền tệ. Tuy nhiên, thông điệp trong ngắn hạn lại chưa đủ mạnh để kích hoạt một sự điều chỉnh đáng kể đối với định giá đồng yên”, ông Vasu Menon, Giám đốc chiến lược đầu tư tại ngân hàng OCBC ở Singapore, nhận định với Reuters.

Kết thúc cuộc họp diễn ra trong 2 ngày, BOJ quyết định nâng lãi suất chính sách từ 1% lên 1,25% với tỷ lệ 7 phiếu thuận và 2 phiếu chống. Đây là mức lãi suất cao nhất của BOJ kể từ năm 1995.

Các thành viên hội đồng có quan điểm nới lỏng tiền tệ là ông Toichiro Asada và ông Ayano Sato. Hai vị này là những người mới được bổ nhiệm bởi Thủ tướng Sanae Takaichi - người cũng ủng hộ chính sách nới lỏng - và đã bỏ phiếu phản đối quyết định tăng lãi suất trong cuộc họp này.

Động thái này của BOJ diễn ra sau các đợt tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong tuần này và Ngân hàng Trung ương châu Âu vào tuần trước. Những động thái tăng lãi suất nối tiếp nhau cho thấy các ngân hàng trung ương đang hướng sự quan tâm đặc biệt đến những rủi ro lạm phát toàn cầu, trong bối cảnh có một loạt yếu tố thúc đẩy lạm phát gồm giá năng lượng tăng cao do xung đột ở Trung Đông, chính sách tài khóa mở rộng, và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Trước đợt tăng lãi suất này, BOJ đã có một đợt tăng lãi suất cách đây 3 tháng. Với động thái mới nhất, lãi suất của BOJ đang tiến gần tới mức mà cơ quan này coi là trung tính đối với nền kinh tế. Cùng với đó, BOJ tiếp tục dịch chuyển khỏi kỷ nguyên lãi suất siêu thấp đã kéo dài hàng thập kỷ, giai đoạn củng cố vị thế của đồng yên như một loại tiền tệ giá rẻ để nhà đầu tư vay và rót vào giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade).

"Lạm phát giá bán buôn vẫn ở mức cao và áp lực giá trong các giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp đã bắt đầu lan sang giá tiêu dùng”, tuyên bố sau cuộc họp của BOJ có đoạn viết.

Cùng với đó, tuyên bố khẳng định rằng ngay cả với đợt tăng lãi suất này, các điều kiện tài chính trong nền kinh tế Nhật Bản vẫn đang trong trạng thái nới lỏng.

BOJ đã chấm dứt chính sách kích thích kinh tế kéo dài hàng thập kỷ vào năm 2024 và đã thực hiện một loạt đợt tăng lãi suất, với tần suất khoảng hai lần mỗi năm, dựa trên nhận định rằng Nhật Bản đang đạt tiến bộ trong việc duy trì bền vững mục tiêu lạm phát 2%.

Việc nâng lãi suất lên 1,25% đã đưa lãi suất điều hành của BOJ vào trong khoảng ước tính từ 1,1-2,5% mà BOJ cho là trung tính. Lãi suất trung tính (neutral rate) là mức lãi suất không gây cản trở hay kích thích tăng trưởng kinh tế. Bởi vậy, một câu hỏi được đặt ra hiện nay là BOJ sẽ nâng lãi suất tới mức cuối cùng nào trong chu kỳ thắt chặt này.

Tuy nhiên, BOJ vẫn cách một khoảng khá xa về lãi suất so với các ngân hàng trung ương khác, như mức 2,5% của ECB hay 3,75-4% của Fed.

Trong bối cảnh các ngân hàng trung ương lớn khác đang thắt chặt chính sách, thị trường đang tập trung theo dõi liệu BOJ có cần đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát do sự mất giá của đồng yên hay không.

Ông Ueda cho biết rất khó để xác định trước mức lãi suất trung tính hoặc mức lãi suất cuối cùng (terminal rate) của Nhật Bản trong chu kỳ thắt chặt này sẽ nằm ở đâu. "Chúng tôi đang ở giai đoạn cần xem xét kỹ lưỡng nhiều loại dữ liệu khác nhau. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng tôi có thể hành động chậm chạp”, ông nói tại buổi họp báo.

"Thống đốc Ueda có vẻ nghiêng về quan điểm thắt chặt chính sách. Ông ấy từ chối đưa ra bình luận cụ thể về tốc độ tăng lãi suất hay mức lãi suất cuối cùng, nhưng điều này cho thấy khả năng cao là tốc độ tăng lãi suất sẽ tiếp tục được đẩy nhanh”, bà Jessica Hinds, nhà kinh tế trưởng của tổ chức đánh giá tín nhiệm Fitch Ratings, nhận định.

Các nhà phân tích được Reuters khảo sát dự báo BOJ đến tháng 3/2027 sẽ nâng lãi suất lên 1,5%, và đến quý 2/2027 sẽ nâng lãi suất lên 1,75%. Đa số đều nhận định mức lãi suất cuối cùng sẽ đạt ít nhất 1,75%.

Trước đợt tăng lãi suất này của BOJ, thị trường đã xác định rõ khả năng cơ quan này tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9 sau hàng loạt tín hiệu thắt chặt mà BOJ phát đi, bao gồm cảnh báo hồi tháng 7 về nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng lên tiếng ủng hộ các biện pháp tiền tệ "quyết liệt" nhằm đối phó với tình trạng đồng yên suy yếu trong cuộc gặp với ông Ueda hồi đầu tháng này.

Trong khi đó, Thủ tướng Takaichi đã có động thái củng cố ảnh hưởng đối với chính sách kinh tế bằng cách tái bổ nhiệm ông Minoru Kiuchi, một đồng minh ủng hộ chính sách kích thích kinh tế, vào vị trí Bộ trưởng Bộ Kinh tế. Ở vai trò này, ông Kiuchi được tham dự các cuộc họp của BOJ.

Mặc dù hai thành viên có quan điểm nới lỏng do bà Takaichi bổ nhiệm vẫn chỉ là thiểu số trong hội đồng của BOJ đang nghiêng về xu hướng thắt chặt, một số nhà phân tích cho rằng các yếu tố chính trị như vậy có thể ảnh hưởng đến tốc độ tăng lãi suất trong tương lai của BOJ.