Ưu tiên nguồn lực, tăng tỉ trọng chi phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi

Ngày 22/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ về thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương và các kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo của Chính phủ.

TĂNG GẦN 1.400 DOANH NGHIỆP CÔNG NGHỆ SỐ 

Theo các báo cáo, năm 2025 có 53 tổ chức khoa học công nghệ đạt trình độ khu vực và quốc tế, 6 khu công nghệ cao, tỉ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao đạt gần 50%; Việt Nam xếp hạng 44/139 quốc gia về chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu, hệ sinh thái khởi nghiệp đứng thứ 55 thế giới.

Về hạ tầng số, đến cuối tháng 3/2026, tỉ lệ phủ sóng mạng 5G theo dân số là 91,9% với trên 22,4 triệu thuê bao; tốc độ Internet di động đứng thứ 14 thế giới, tốc độ internet cố định xếp thứ 9 thế giới; hạ tầng IPv6 đứng thứ 7 thế giới.

Về kinh tế số, Chính phủ số, xã hội số, số lượng doanh nghiệp công nghệ số tăng mạnh, thêm 1.394 doanh nghiệp. Xuất khẩu sản phẩm công nghệ số ước đạt trên 45 tỷ USD, tăng 32,2%; kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ số ước đạt 172 tỷ USD; quy mô thương mại điện tử đạt 36 tỷ USD (gấp 3 lần năm 2020).

Tổng kinh phí cho lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số năm 2026 được Quốc hội phê chuẩn là 65.020 tỷ đồng (30.720 tỷ đồng chi thường xuyên và 34.300 tỷ đồng chi đầu tư phát triển). Đến nay đã phân bổ được 92,27% chi thường xuyên, 68,58% chi đầu tư; còn lại đang tiếp tục rà soát để phân bổ.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao sự cố gắng, nỗ lực thời gian qua của Bộ Khoa học và Công nghệ trong tham mưu, tổ chức triển khai Nghị quyết 57, thể chế, cơ chế chính sách cơ bản được hoàn thiện; thúc đẩy phát triển hạ tầng, công nghệ; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng chậm, muộn trong triển khai nhiệm vụ; thể chế, cơ chế, chính sách trên một số lĩnh vực còn bất cập; một số văn bản hướng dẫn các luật chưa được ban hành; cơ chế huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công tư, đặt hàng, giao nhiệm vụ, khoán chi, sử dụng quỹ còn vướng mắc.

Liên kết giữa nghiên cứu, ứng dụng, đào tạo và thị trường còn yếu; việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, phát triển thị trường khoa học công nghệ chưa đạt yêu cầu.

Hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số, công nghệ chiến lược, nhân lực chất lượng cao còn những điểm nghẽn lớn; việc hình thành hệ sinh thái dữ liệu, chia sẻ dữ liệu, sử dụng dữ liệu để phục vụ quản trị, điều hành, phát triển kinh tế-xã hội còn chưa đồng bộ. 

QUYẾT LIỆT TÁI CẤU TRÚC HẠ TẦNG NGHIÊN CỨU VÀ HỆ SINH THÁI ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ rõ các định hướng quan trọng thời gian tới, theo đó phải ưu tiên nguồn lực, tăng tỉ trọng chi phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ cao, công nghệ lõi trong tổng chi ngân sách hằng (Nghị quyết 57 yêu cầu bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số).

Đổi mới tư duy quản lý, chuyển trọng tâm chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả đầu ra; tháo gỡ dứt điểm rào cản gắn với việc chấp nhận rủi ro có kiểm soát, trọng tâm vào cơ chế quản lý, tài chính, đầu tư và tăng tính tự chủ cho đơn vị sự nghiệp khoa học công nghệ.

Làm chủ công nghệ lõi, ưu tiên tiếp thu, chuyển giao và làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ tiên tiến, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ số; quản lý, thúc đẩy phát triển tài sản số, tiền kỹ thuật số lành mạnh, hiệu quả.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, đặc biệt là kinh tế số với các chỉ tiêu: Tỉ trọng kinh tế số trong GDP đạt 30%; tỉ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo trong tổng số doanh nghiệp đạt trên 40%; tăng trưởng bình quân doanh số thương mại điện tử đạt 23-25%. Bảo đảm thực hiện 100% dịch vụ công đủ điều kiện trực tuyến toàn trình. Đồng thời, đào tạo, phát triển nhân lực chất lượng cao cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. 

Về các nhiệm vụ phải hoàn thành ngay trong tháng 4/2026, Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thành 16 nhiệm vụ đang quá hạn; khẩn trương trình ban hành 3 nghị định, 2 quyết định của Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo.

Phối hợp với Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, hoàn thiện, trình ban hành văn bản hướng dẫn về tiêu chí, trình tự, thủ tục, nội dung liên quan đến sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước cho các dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong đó, lưu ý chuyển từ cơ chế cấp phát sang cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ theo kết quả đầu ra; thiết lập cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát (sandbox) trong nghiên cứu. 

Về các nhiệm vụ phải hoàn thành trong quý 2/2026, Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các cơ quan liên quan trong xây dựng Nghị quyết về mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để Hội nghị Trung ương 3 xem xét, quyết định.

Thủ tướng yêu cầu tập trung tái cấu trúc hạ tầng nghiên cứu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Quyết liệt thực hiện tái cấu trúc 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; ban hành cơ chế đột phá cho Sàn giao dịch khoa học công nghệ: Hỗ trợ chi phí định giá tài sản trí tuệ, chi phí đăng ký sở hữu trí tuệ; lập các tổ công tác hỗ trợ trực tiếp một vài sáng kiến đột phá để tạo niềm tin lan tỏa cho xã hội; khẩn trương ban hành tiêu chí công nhận trung tâm đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Về một số nhiệm vụ trọng tâm khác, Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung thực hiện các Đề án trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, các nhiệm vụ trong Chương trình công tác năm 2026 và các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.