Chi phí vốn cao và lợi suất đầu tư cổ phiếu giảm lấn át mức tăng thu nhập từ mảng ngân hàng đầu tư, gây áp lực đáng kể lên các công ty chứng khoán quy mô vốn nhỏ...

VISRating vừa có cập nhật triển vọng ngành chứng khoán trong đó nhấn mạnh: Chi phí vốn cao và lợi suất đầu tư cổ phiếu giảm lấn át mức tăng thu nhập từ mảng ngân hàng đầu tư, gây áp lực đáng kể lên các công ty chứng khoán quy mô vốn nhỏ.

Cụ thể, theo VISRating, ROAA toàn ngành giảm từ 5,6% năm 2025 xuống 4,3% trong nửa đầu năm 2026, do chi phí vốn tăng làm thu hẹp biên lợi nhuận cho vay ký quỹ, trong khi mặt bằng định giá cổ phiếu suy giảm làm giảm lợi nhuận từ hoạt động tự doanh.

Cơ cấu thu nhập cho thấy cho vay ký quỹ vẫn là một trong những nguồn đóng góp lớn nhất, nhưng biên lợi nhuận của hoạt động này đang bị thu hẹp. Biên lợi nhuận cho vay ký quỹ giảm từ khoảng 6,9% trong quý 4/2024 xuống dưới 5% trong quý 2/2026. Trong khi đó, chi phí vốn bình quân tăng lên khoảng 5,9% vào quý 1 và quý 2/2026. Lãi suất cho vay ký quỹ bình quân vẫn duy trì quanh mức 10%, nhưng khoảng chênh lệch giữa lãi suất cho vay và chi phí vốn thu hẹp khiến khả năng tạo lợi nhuận từ mảng này chịu áp lực.

Một yếu tố khác đáng chú ý là thu nhập từ đầu tư cổ phiếu suy giảm, tác động rõ nhất tới các công ty chứng khoán có tỷ trọng danh mục tự doanh lớn. Trong nhóm được phân tích, VIX chịu ảnh hưởng mạnh nhất khi ROAA lũy kế giảm gần 18%, đồng thời thu nhập từ đầu tư cổ phiếu giảm khoảng 0,3 nghìn tỷ đồng. Các công ty như TVS, VDS, CTS cũng ghi nhận ROAA suy giảm cùng với thu nhập từ đầu tư cổ phiếu đi xuống.

Các công ty lớn, bao gồm một số công ty có liên kết với ngân hàng, duy trì khả năng sinh lời ổn định hơn nhờ tăng thu nhập phí từ tư vấn phát hành trái phiếu, như HDS, TCX, VPX, và lợi nhuận ổn định từ đầu tư trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi, như SSI, VCK. Tuy nhiên, các nguồn thu này chỉ bù đắp một phần áp lực suy giảm lợi nhuận chung.

Các công ty quy mô vừa và nhỏ có danh mục đầu tư cổ phiếu lớn, như VIX, SHS, CTS, VDS, chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, khiến mức độ biến động lợi nhuận trước thuế toàn ngành tăng từ 140% lên 145%.

Không chỉ khả năng sinh lời chịu sức ép, triển vọng hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm 2026 của nhiều công ty cũng trở nên khó khăn hơn. Dữ liệu tại quý 2/2026 cho thấy 14 trong 27 công ty chứng khoán được phân tích đối mặt với rủi ro không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm. Trong đó, tỷ lệ hoàn thành kế hoạch của VND ở mức khoảng 74%, tiếp đến SSI khoảng 54%, FTS khoảng 53% và VCK khoảng 51%.

Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp có tỷ lệ hoàn thành thấp, cho thấy khoảng cách giữa kết quả kinh doanh nửa đầu năm và mục tiêu cả năm vẫn đáng kể.

VISRating kỳ vọng ROAA toàn ngành sẽ duy trì ở mức 4,2%-4,5% trong năm 2026, thấp hơn năm 2025, do chi phí vốn ở mức cao tiếp tục gây áp lực lên lợi nhuận từ các hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành giảm từ 2,4 lần năm 2025 xuống 2,2 lần trong nửa đầu năm 2026, nhờ các công ty HDBS, LPS, VCBS và VIX huy động thành công tổng cộng 40 nghìn tỷ đồng vốn mới.

Tuy nhiên, một số công ty liên kết ngân hàng tăng trưởng nhanh, như TCX, VPX, SHS, đã tăng vay ngắn hạn để tài trợ cho hoạt động cho vay ký quỹ và đầu tư trái phiếu, qua đó hỗ trợ mở rộng thị phần.

VISRating cũng kỳ vọng tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành sẽ tăng trở lại lên 2,3-2,4 lần trong nửa cuối năm 2026, do nhu cầu vay vốn tăng khi quy mô bảng cân đối tiếp tục mở rộng, trong khi điều kiện thị trường chứng khoán kém thuận lợi sẽ hạn chế khả năng tăng vốn chủ.

Nếu không huy động thêm vốn trong nửa cuối năm 2026, các công ty có hoạt động cho vay ký quỹ, như BSI, CTS, và đầu tư trái phiếu, như TCX, HDS, đang tiệm cận giới hạn quy định sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì tăng trưởng lợi nhuận từ các mảng kinh doanh cốt lõi.