Mức ngưỡng nợ thuế 1 triệu đồng để xem xét hoãn xuất cảnh đang đặt ra tranh luận là cao hay thấp, nhưng theo cơ quan soạn thảo điều quan trọng không nằm ở con số tuyệt đối mà ở bản chất điều chỉnh chính sách theo hướng thu hẹp phạm vi áp dụng, loại trừ các khoản nợ nhỏ mang tính kỹ thuật và bảo đảm tính hợp lý trong quản lý…

Tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Theo phương án này, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp hoặc hợp tác xã nếu rơi vào tình trạng trên, đồng thời có khoản nợ từ 1 triệu đồng trở lên và không thực hiện nghĩa vụ sau 30 ngày kể từ khi nhận thông báo có thể bị áp dụng biện pháp hạn chế xuất cảnh.

Song song đó, dự thảo vẫn giữ nguyên các trường hợp đang áp dụng theo quy định hiện hành, như cá nhân kinh doanh, chủ hộ nợ từ 50 triệu đồng hoặc người đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã nợ từ 500 triệu đồng và đã quá hạn trên 120 ngày hay trường hợp cá nhân xuất cảnh để định cư nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên thiết lập ngưỡng 1 triệu đồng áp dụng riêng với nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, vốn được xem là dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ kê khai và duy trì thông tin thuế.

Theo Cục Thuế, việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng thực chất là điều chỉnh theo hướng thu hẹp phạm vi áp dụng so với quy định hiện hành.

Trước đó, Nghị định 49/2025/NĐ-CP chưa có mức nợ tối thiểu đối với trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, đồng nghĩa chỉ cần phát sinh khoản nợ quá hạn dù giá trị rất nhỏ nhưng người nộp thuế vẫn có thể bị xem xét hoãn xuất cảnh nếu không khắc phục sau 30 ngày kể từ khi nhận thông báo.

So với quy định này, việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng trong dự thảo mới thực chất đã loại trừ một số lượng lớn trường hợp có khoản nợ nhỏ mang tính kỹ thuật hoặc phát sinh do sai sót hành chính.

Thứ hai, việc thiết lập ngưỡng này nhằm xử lý bất cập đối với các khoản nợ rất nhỏ phát sinh do sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc các nguyên nhân khách quan sẽ được loại trừ.

Nếu tiếp tục duy trì cơ chế không có ngưỡng như hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể tác động đến số lượng lớn người nộp thuế chỉ vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng.

"Việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng vì vậy nhằm bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa tính chất vi phạm và biện pháp quản lý nhà nước được áp dụng", Cục Thuế nhấn mạnh.

Thứ ba, trước những ý kiến cho rằng mức 1 triệu đồng là thấp hay cao, Cục Thuế cho rằng cần nhìn nhận đầy đủ bản chất của quy định này.

Theo đó, cần hiểu đúng trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” không chỉ là phát sinh nợ thuế mà còn là hành vi vi phạm nghĩa vụ duy trì thông tin đăng ký thuế, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và thu hồi nợ. Việc này làm gián đoạn kết nối giữa cơ quan thuế và người nộp thuế, tiềm ẩn nguy cơ né tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Do đó, việc áp dụng biện pháp quản lý không chỉ dựa vào số tiền nợ mà còn xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính tuân thủ pháp luật, ngăn ngừa tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh để né tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Trong đó ngưỡng 1 triệu đồng chỉ là một điều kiện trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm.

Thứ tư, dự thảo tiếp tục duy trì cơ chế cảnh báo trước khi áp dụng biện pháp hạn chế.

Cụ thể, người nộp thuế chỉ bị xem xét tạm hoãn xuất cảnh sau khi đã được xác định thuộc diện không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, đã được cơ quan thuế gửi thông báo và quá 30 ngày vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ. 

Khoảng thời gian này được coi là đủ để người nộp thuế kiểm tra, đối chiếu thông tin, thực hiện nghĩa vụ hoặc xử lý các vướng mắc phát sinh. Biện pháp hoãn xuất cảnh chỉ được áp dụng khi người nộp thuế không thực hiện nghĩa vụ dù đã có đủ thời gian và cơ hội khắc phục, Cục Thuế nhấn mạnh.

Thứ năm, việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng được xem là giải pháp dung hòa giữa yêu cầu quản lý và quyền lợi của người dân.

Nếu giữ nguyên cơ chế không ngưỡng như Nghị định 49/2025/NĐ-CP có thể phát sinh những trường hợp khoản nợ rất nhỏ vẫn bị áp dụng biện pháp mạnh; ngược lại, nếu đặt ngưỡng quá cao, có thể dẫn đến tâm lý chây ỳ hoặc lợi dụng kẽ hở để kéo dài tình trạng không thực hiện nghĩa vụ.

Mức 1 triệu đồng vì vậy vừa loại bỏ được phần lớn các khoản nợ nhỏ mang tính kỹ thuật, vừa duy trì hiệu lực răn đe cần thiết đối với hành vi không tuân thủ.

Theo Cục Thuế, đề xuất bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng đối với trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký được đánh giá là bước điều chỉnh hợp lý, có cơ sở từ thực tiễn và dữ liệu quản lý, đồng thời thể hiện định hướng cân bằng giữa hiệu lực quản lý thuế và việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.